I SA/Wr 1082/17

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi D. C. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2013 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący (ur. w [...] r.) wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych wskazując, że obecnie ze świadczenia emerytalno-rentowego utrzymuje całą rodzinę: żonę (ur. w [...] r.) i dwójkę dzieci w wieku szkolnym ([...] i [...] lat). Żona jest bezrobotna, bez prawa do zasiłku, córka wymaga stałego leczenia okulistycznego z powodu wady wzroku, natomiast syn jest rehabilitowany ortopedycznie z powodu wykrzywionych stóp. Wymaga też leczenia neurologicznego z powodu występujących u niego napadów drgawkowych. Wnioskodawca ma zerwane ścięgno Achillesa w wyniku wypadku i ma kłopoty z poruszaniem się o własnych siłach. Wymaga stałej rehabilitacji i leczenia ortopedycznego. Ma stały uszczerbek na zdrowiu i został zaliczony do III grupy inwalidzkiej z powodu choroby nerwicowej. Rodzice wnioskodawcy i jego żony nie żyją, nie mogą zatem liczyć na ich pomoc. Wnioskodawca podał, że posiada mieszkanie własnościowe o powierzchni 55,85 m2, oraz lokaty terminowe na łączną kwotę 294000 zł oraz ubezpieczenie na życie łącznie z funduszem kapitałowym na kwotę 185000 zł. Wyjaśnił, iż pieniądze zostały odziedziczone po jego rodzicach i stanowią zabezpieczenie jego rodziny na wypadek sytuacji losowych. Ponadto wnioskodawca posiada samochód osobowy marki S. [...], rocznik [...], którego wartość w dniu zakupu, to jest w 2005 r., wynosiła 41221 zł. Pobierają z żoną zasiłek rodzinny 500+, poza tym nie korzystają ze wsparcia Pomocy Społecznej, które im nie przysługuje ze względu na przekroczenie progu dochodu przypadającego na osobę w rodzinie. Jako źródło dochodów rodziny wymieniona została renta wnioskodawcy w kwocie 2.825,97 zł netto. Jako zobowiązania i stałe wydatki wnioskodawca wymienił: czynsz z wywozem śmieci 457,23 zł, energia 71,52 zł, gaz 65 zł, podatek od nieruchomości 72 zł rocznie, przegląd techniczny samochodu oraz ubezpieczenie OC 574 zł rocznie, wyprawka szkolna dzieci 2000 zł rocznie, ubezpieczenie szkolne 98 zł rocznie, opłaty związane z wycieczkami, wyjściami do kin, teatrów w roku szkolnym 1000 zł, leki wnioskodawcy 50 zł miesięcznie. W miarę możliwości wnioskodawca z rodziną korzysta z okresowych wyjazdów do szpitali rehabilitacyjnych, sanatoriów, z czym wiążą się koszty przejazdu na leczenie, opłaty za pobyt. Na wezwanie do przedłożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń dotyczących stanu finansowego, majątkowego i rodzinnego skarżącego, skierowane na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. – dalej: p.p.s.a.), nie udzielono odpowiedzi. W związku z tym przyjęto do rozpoznania dane wynikające z oświadczeń i dokumentów złożonych w sprawach I SA/Wr 1083-1084/17, w których wnioskodawca jest stroną i również ubiega się o prawo pomocy. W powyższych sprawach złożone zostały: zaświadczenie o statusie żony jako bezrobotnej, decyzja o wysokości renty policyjnej oraz orzeczenie komisji lekarskiej co do zdolności wnioskodawcy do pracy. Wnioskodawca wyjaśnił, że renta wypłacana jest na rachunek bankowy, którego saldo na dzień składanych wyjaśnień wynosiło 3,84 zł. Od 10 listopada 2017 r. rodzina nie korzysta ze wsparcia Powiatowego Centrum Pomocy Społecznej, nie otrzymuje dodatku mieszkaniowego, dotacji, dzieci nie pobierają stypendiów. Małżonkowie nie wykonują płatnych prac dorywczych, nie posiadają karty kredytowej, nie spłacają kredytów ani pożyczek. Miesięczne wydatki są różne i wnioskodawca nie jest w stanie podać ich kwot. Zwrócił uwagę, ze wyciągi z lokat bankowych oraz zaświadczenia o dochodach wydawane przez urząd skarbowy są płatne. Poinformował, że lokaty terminowe posiada w bankach A i B, ubezpieczenie z funduszem kapitałowym w C. Zostało też przedłożone zeznanie podatkowe za 2016 r., z którego wynika, że wnioskodawca rozliczający się wspólnie z żoną, uzyskał w poprzednim roku przychód z renty w kwocie 41.103,26 zł. Wnioskodawca nie przedłożył zgodnie ze skierowanym wezwaniem – dokumentów potwierdzających kwoty lokat i funduszu kapitałowego oraz wyciągu z rachunku bankowego za ostatnie cztery miesiące. Jako znane z urzędu wskazać trzeba, że wnioskodawca jest stroną w tutejszym Sądzie w trzech sprawach o sygn. akt I SA/Wr 1082-1084/17, toczących się równocześnie, w których wpisy od skarg zostały wyznaczone na łączną kwotę 300 zł (po 100 zł w każdej sprawie). Mając na uwadze powyższe, w ocenie referendarza sądowego, przedmiotowy wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawą prawną jego rozpoznania jest regulacja zawarta w art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Stosownie do treści tych przepisów, prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (w części lub w całości), a więc w zakresie częściowym, należy przyznać osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przede wszystkim zwrócić należy uwagę, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób będących w bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia lub środki te są tak bardzo ograniczone, iż wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Wynika to zresztą wyraźnie z przywołanej regulacji prawnej, która nakazuje przyznanie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym tylko w takim zakresie, w jakim poniesienie kosztów udziału w sprawie przed sądami administracyjnymi nie będzie rzutować na konieczne utrzymanie wnioskodawcy i jego rodziny. Jako utrzymanie konieczne należy natomiast rozumieć niezbędne, podstawowe potrzeby socjalne. Tymczasem wnioskodawca wskazuje, że wprawdzie ma rentę w kwocie 2.800 zł, z której utrzymuje się 4-osobowa rodzina, jednocześnie jednak podaje, iż posiada lokaty i fundusz kapitałowy o łącznej wartości ponad 400.000 zł. Zaznaczyć przy tym trzeba, że oświadczonych kwot nie można było zweryfikować, gdyż wnioskodawca nie przedłożył dokumentów, które by je potwierdziły, zasłaniając się koniecznością wniesienia opłat za wyciągi. Na marginesie jedynie wskazać trzeba, że obecnie każdy bank zapewnia pozyskanie wydruków nieodpłatnie poprzez kanały internetowe. Opierając się zaś na oświadczeniach wnioskodawcy, to nie dają one jakichkolwiek podstaw do uwzględnienia żądania wniosku. W niniejszej sprawie wpis od skargi wynosi 100 zł, a zwykle jest to najwyższy koszt sądowy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Pozostałe koszty ograniczają się zazwyczaj do opłaty kancelaryjnej w kwocie 100 zł za doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem (jeżeli sąd oddali skargę, gdyż w przypadku jej uwzględnienia odpis wyroku z uzasadnieniem doręcza z urzędu) oraz wpisu od skargi kasacyjnej będącego równowartością połowy wpisu od skargi, nie mniej niż 100 zł (jeżeli strona zdecyduje wnieść ten środek zaskarżenia). Koszty sądowe stanowią formę daniny publicznej, daniny takie z kolei – zgodnie z konstytucyjną zasadą wyrażoną w art. 84 Konstytucji RP – każdy jest obowiązany ponosić. W istocie, konstytucyjnie jest również zapewnione prawo do sądu, dlatego też rozpoznając prawo pomocy należy wyważyć pomiędzy tymi dwiema regułami. W przypadku wnioskodawcy – opierając się wyłącznie na jego oświadczeniach – nie ulega wątpliwości – że odmowa przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie zamknie drogi do sądu ani nie spowoduje uszczerbku dla konicznego utrzymania jego rodziny. Dysponując bowiem środkami na samych lokatach o wartości prawie 300.000 zł wnioskodawca z pewnością jest w stanie opłacić koszty swego udziału w sprawie. W istocie wnioskodawca wyjaśnia, że są to środki na zabezpieczenie przyszłości rodziny. Należy jednak mieć na uwadze, że w niniejszej sprawie chodzi o kwotę 100 zł, a łącznie w trzech sprawach 300 zł, z kolei ewentualne przyszłe koszty sądowe we wszystkich tych sprawach nie przekroczą kwoty 600 zł. Uszczuplenie zatem ulokowanych w bankach kwot o wskazane wyżej wartości bez wątpienia nie wpłynie znacząco na wartość posiadanego majątku przez wnioskodawcę i zabezpieczenie jego rodziny na przyszłość. Końcowo wypada również zaznaczyć, że wnioskodawca w wieku [...] lat wprawdzie jest rencistą, jednak z przedłożonego orzeczenia lekarskiego wynika, że jest zdolny do pracy, tyle że nie w policji. Brak jest zatem przeciwwskazań do podjęcia pracy zarobkowej. Nie są znane przyczyny pozostawania żony wnioskodawcy (będącej w wieku [...] lat) bez pracy od września 2016. Niepodejmowanie prób pozyskania zatrudnienia w sytuacji, na jaką wnioskodawca się powołuje, jest dość niezrozumiałe zwłaszcza przy obecnym niskim bezrobociu. Postawa taka też nie może stanowić argumentu do żądania wsparcia finansowego ze strony Państwa. Mając zatem na uwadze powyższe, przedmiotowy wniosek jest całkowicie uzasadniony. W związku z tym postanowiono jak w sentencji na podstawie powołanych wyżej przepisów oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.