I SA/Wr 1090/17

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A Sp. z o.o. S.K.A. z/s we W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie rozliczenia w podatku od towarów i usług za miesiące do stycznia do grudnia 2010 r. o od stycznia do kwietnia 2011 r. postanawia: I. przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi w kwocie przewyższającej 50.000 zł; II. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Skarżąca spółka komandytowo-akcyjna, zastępowana przez doradcę podatkowego, wezwana do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 100.000 zł, wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że od 2011 r. prowadzona była kontrola dotycząca rozliczeń w podatku od towarów i usług za lata 2009-2011, w trakcie której dokonano zabezpieczenia na całym majątku spółki, a po wydaniu decyzji wymiarowych wszczęto postępowanie egzekucyjne. Spółka zmuszona była zwolnić wszystkich pracowników i zaprzestać działalności gospodarczej od [...] r. W oświadczeniu o majątku i dochodach podano, że kapitał zakładowy spółki wynosi 4.960.000 zł, wartość środków trwałych wynosi 540,10 zł, a wartość straty za ostatni rok obrotowy według bilansu wynosiła 2.230,90 zł. Spółka zawiesiła działalność gospodarczą i jej rachunek bankowy został zlikwidowany. Do wniosku załączono kopię zeznania podatkowego za 2016 r. z zerowymi wartościami, a także bilans i rachunek zysków i strat sporządzone na dzień 31 maja 2016 r. Wynika z nich, że kapitał własny spółki był ujemny na poziomie 61.495,80 zł, należności krótkoterminowe wynosiły 2.430,60 zł, a zobowiązania krótkoterminowe 64.123,90 zł. Spółka ponosiła jedynie koszty działalności. Na wezwanie przedłożono bilans oraz rachunek zysków i strat za 2014 r, komplementariusza skarżącej spółki, tj. A Sp. z o.o. oraz oświadczenie prezesa zarządu do Krajowego Rejestru Sądowego, że w latach 2015 i 2016 ww. spółka zawiesiła działalność gospodarczą i nie zaszły przesłanki z art. 12 ust. 3b ustawy o rachunkowości – spółka nie dokonywała odpisów amortyzacyjnych i umorzeniowych ani nie występowały inne zdarzenia wywołujące skutki o charakterze majątkowym i finansowym, a tym samym nie miała obowiązku zamknięcia ksiąg rachunkowych. Ostatnie deklaracje VAT-7 ww. spółka z o.o. złożyła za styczeń, luty i marzec 2015 r. z zerowymi wartościami dostaw. Rachunek bankowy komplementariusza został zamknięty [...] 2016 r. Przedłożono również dokumenty potwierdzające zaległości podatkowe skarżącej spółki, które wynoszą 7.784.026 zł, a także deklaracje VAT-7 za sierpień 2014 r., luty i marzec 2015 r. z zerowymi wartościami dostaw. Zgodnie z umową spółki, każdy komandytariusz odpowiada za zobowiązania skarżącej spółki do wysokości sumy komandytowej wynoszącej 25.000 zł. Mając na uwadze powyższe, wskazać należy, iż podstawą prawną rozpoznania przedmiotowego wniosku jest regulacja zawarta w art. 245 § 3 i art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.– dalej: p.p.s.a.). Zgodnie z brzmieniem tych przepisów, prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w przypadku osób prawnych oraz jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej (w tym spółek komandytowo-akcyjnych) może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Na wstępie podkreślenia wymaga, iż co do zasady każdy jest obowiązany do ponoszenia kosztów swego udziału w sprawie, co zostało wyartykułowane w przepisie art. 199 p.p.s.a. Tylko w wyjątkowych sytuacjach możliwe jest przyznanie prawa pomocy, zwłaszcza w takich, gdy strona jest w bardzo trudnej sytuacji materialnej i nie ma jakichkolwiek możliwości pozyskania środków na pokrycie kosztów obrony swoich praw przed sądem. Zgodzić się należy, że sytuacja majątkowa skarżącej spółki jako takiej jest zła, a możliwości płatnicze ograniczone. Wskazują na to dane wynikające z przedłożonych dokumentów finansowych oraz wyjaśnień strony, która praktycznie od kilku lat nie prowadzi działalności gospodarczej. Niemniej jednak w orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że poza stanem posiadania, dla oceny możliwości płatniczych wnioskodawcy istotna też jest jego zdolność do zgromadzenia środków na pokrycie kosztów swego udziału w sprawie (przykładowo: postanowienia NSA z dnia 6 lutego 2014 r., sygn. akt II OZ 107/14, publ. LEX nr 1452885, z dnia 5 marca 2014 r., sygn. akt II FZ 1535/13, publ. LEX 1450453 i z dnia 24 czerwca 2014 r., sygn. akt II FZ 821/14, publ. LEX nr 1479183). Jakkolwiek stroną w niniejszej sprawie jest spółka komandytowo-akcyjna, to jednak nie można stracić z pola widzenia jej konstrukcji i odpowiedzialności za jej zobowiązania. Nie można też pozostawić poza zainteresowaniem w toku rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy możliwości płatniczych jej wspólników, to jest komplementariuszy i komandytariuszy. Istotne są w związku z tym postanowienia umowy spółki dotyczące zakresu odpowiedzialności za jej zobowiązania. Zgodnie z § 6 umowy w aktualnym brzmieniu, "komplementariusz odpowiada za zobowiązania spółki bez ograniczeń, o ile egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna. Każdy z komandytariuszy odpowiada za zobowiązania spółki do wysokości sumy komandytowej, to jest do kwoty 25.000 zł". Komplementariuszem skarżącej spółki jest A Sp. z o.o., która również nie posiada majątku i nie prowadzi działalności gospodarczej od 2015 r. Z kolei komandytariuszami są A. N. i M. W. Obaj wspólnicy są jednocześnie wspólnikami komplementariusza. Jednocześnie, zgodnie z ogólnodostępnymi danymi wynikającymi z Krajowego Rejestru Sądowego, ww. komandytariusze są nadto jedynymi wspólnikami w B Sp. z o.o. i komandytariuszami w B Sp. z o.o. S.K.A. (obie spółki z/s w Ś., pod tym samym adresem co spółka skarżąca, założone w 2013 r.) oraz jedynymi wspólnikami w C Sp. z o.o. i komandytariuszami w C Sp. z o.o. S.K.A. (spółki z/s w W. pod tym samym adresem, założone odpowiednio w 2016 r. i w 2017 r.). Z tak ustalonych okoliczności wynika, ze obaj komandytariusze są de facto właścicielami sześciu wymienionych spółek, zajmujących się w znacznej mierze sprzedażą hurtową metali i rud metali. Na tej podstawie referendarz uznał, że skarżąca spółka dysponuje możliwościami zgromadzenia środków przede wszystkim od jej komandytariuszy w granicach ich odpowiedzialności za zobowiązania spółki, to jest do wysokości sumy komandytowej, wynoszącej łącznie od obu wspólników 50.000 zł. Dodatkowo o możliwości zgromadzenia środków pieniężnych może świadczyć to, że spółka jest zastępowana w niniejszej sprawie przez profesjonalnego pełnomocnika. Pomimo wezwania, nie złożono oświadczenia o źródłach jego finansowania. Jednocześnie też nie można przyjąć, że pełnomocnik działa nieodpłatnie w obszernej sprawie dotyczącej podatku od towarów i usług, w której wartość przedmiotu zaskarżenia wynosi 59.284.360,00 zł. Mając na uwadze powyższe, w ocenie referendarza sądowego, strona skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie zgromadzić środków na opłacenie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Należało przy tym uwzględnić ograniczenia w odpowiedzialności wspólników za jej zobowiązania. W związku z tym postanowiono jak w sentencji postanowienia, na podstawie powołanych wyżej przepisów oraz art. 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a.