I SA/Wr 1091/15

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 8 lipca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "A" Sp.z.o.o.. z/s w P na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za 2010 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżąca spółka, prowadząca działalność w zakresie handlu złomem (obecnie zawieszoną), wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że z uwagi na sytuację, jaka powstała na rynku, ma problemy z zachowaniem płynności finansowej. Rachunki bankowe wykazują saldo ujemne, a na koniec 2014 r. spółka odnotowała stratę w wysokości 417.167,19 zł. Nie posiada żadnych składników majątku ruchomego, które mogłaby spieniężyć na opłacenie wpisu. Spółka nie jest udziałowcem ani akcjonariuszem w innych firmach, zatem nie ma możliwości pozyskania środków finansowych w inny sposób. Zaciągnęła dwa kredyty w dwóch bankach, z których pozostaje do spłaty 319.681,64 zł i 504.339,80 zł. W sprawie zobowiązania w podatku towarów i usług, będącego przedmiotem sporu w niniejszej sprawie, toczy się postępowanie egzekucyjne. W oświadczeniu o majątku i dochodach strona podała, że wartość kapitału zakładowego wynosi 500.000 zł, wartość środków trwałych – 348.194,58 zł, a wysokość straty za ostatni rok według bilansu wyniosła podaną wyżej wartość. Na trzech rachunkach bankowych saldo na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosiło 851,86 zł, (-) 467,78 euro i (-)12.552,45 CZK. Strona dodała, że spółka jest właścicielem nieruchomości, która jest zajęta przez komornika na zaspokojenie roszczeń banku i Skarbu Państwa. Na wezwanie skierowane na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.) pełnomocnik skarżącej odpowiedział, że spółka nie sporządziła bilansu oraz rachunku zysków i strat za 2014 r., gdyż w tym okresie nie uzyskiwała przychodów ani nie ponosiła kosztów. Z tych też względów nie składała deklaracji VAT-7 w 2015 r. Koszt sporządzenia tych dokumentów z danymi zerowymi wynosi 1.250 zł, a spółka nie ma na to środków. Z kolei stan rachunków bankowych wskazany we wniosku nie uległ zmianie. Jako znane z urzędu wskazać trzeba, że w niniejszej sprawie wpis od skargi został wyznaczony na kwotę 30.526 zł. Przedstawione przez stronę dane i wyjaśnienia nie dają podstaw do uwzględnienia żądania wniosku. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 i art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w przypadku osób prawnych może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Przede wszystkim trzeba zaznaczyć, iż powyższa regulacja stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., stosownie do której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Co za tym idzie, przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Przepis art. 246 nakazuje wykazanie przez stronę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy okoliczności uzasadniających jej żądanie, a nie jedynie uprawdopodobnienie. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, LexisNexis, Warszawa 2004). Rola Sądu/ referendarza sądowego w procesie rozpoznawania przedmiotowego wniosku ogranicza się wyłącznie do wezwania o przedłożenie dodatkowych informacji i dokumentów w sytuacji, gdy oświadczenia złożone na urzędowym formularzu wniosku są niewystarczające dla oceny możliwości płatniczych wnioskodawcy lub budzą wątpliwości. Taka też sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie – dane, które zostały przedstawione na urzędowym formularzu były niewystarczające dla rozpoznania wniosku skarżącej spółki o zwolnienie jej od ponoszenia kosztów sądowych. Wyjaśnienia pełnomocnika, który argumentował, iż spółka nie posiada żadnych dokumentów lub że ich sporządzenie jest kosztowne, są mało wiarygodne. Po pierwsze, nie można dać wiary temu, że spółka nie sporządzała bilansu za 2014 r. Zauważyć trzeba, że na urzędowym formularzu wniosku złożone zostało oświadczenie o wysokości straty według bilansu za ostatni rok oraz o wartości środków trwałych, co wyraźnie wskazuje, że zarówno bilans, jak i rachunek zysków i strat za poprzedni rok musiały być sporządzane. Również w bieżącym roku spółka zobligowana jest do prowadzenia powyższej dokumentacji finansowej przy nawet najmniejszych wpływach lub wydatkach, takich jak choćby prowizja za prowadzenie rachunku. Spółka natomiast dysponuje trzema rachunkami bankowymi. Nie wydaje się też wiarygodne, aby w dobie prowadzenia księgowości elektronicznie nie było możliwe wygenerowanie wydruków powyższych dokumentów finansowych bez konieczności ponoszenia znacznych kosztów. Fakt, że spółka poniosła znaczną stratę nie jest poza tym jeszcze wyznacznikiem trudnej sytuacji finansowej. Strata i zysk są tylko wielkościami księgowymi, na wartość których mają wpływ przykładowo takie pozycje jak amortyzacja będąca wyłącznie kosztem "papierowym". Dlatego istotne znaczenie dla oceny możliwości płatniczych spółki ma wysokość przychodu, a także inne pozycje rachunku zysków i strat oraz bilansu. Z tego samego względu (możliwość uzyskania wydruków elektronicznych) nie jest zrozumiałe nieprzedłożenie wydruków historii rachunków bankowych za marzec, kwiecień i maj 2015 r. Pełnomocnik zresztą nie wytłumaczył, dlaczego nie można było zastosować się do wezwania w tym punkcie, stwierdził jedynie, że stan kont nie uległ zmianie. Powtórzyć i zaakcentować w tym miejscu trzeba, że to strona ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i to strona obowiązana jest do wykazania okoliczności swojego żądania. Jego zasadność z kolei podlega ocenie Sądu lub referendarza sądowego, który winien zbadać rzetelnie sytuację finansową i majątkową wnioskodawcy. Zatem niezależnie, czy wymagane dokumenty będą wyłącznie potwierdzać to, co zostało oświadczone we wniosku, strona winna zastosować się do wezwania. Poza tym, zwrócić należy uwagę, że spółka została wezwana do przedłożenia wydruków historii rachunków z trzech miesięcy, a nie jedynie dokumentu potwierdzającego saldo na konkretny dzień. Jeśli chodzi o deklaracje VAT-7, to jest to możliwe, że nie były takie składane, zwłaszcza, że pierwotnie spółka oświadczyła, ze zawiesiła działalność. Niemniej jednak strona winna to wykazać choćby poprzez złożenie odpisu KRS, w którym znajdują się zapisy o zawieszeniu działalności gospodarczej (odpis znajdujący się w aktach sprawy jest aktualny na dzień 21 marca 2014 r.). Przy czym również ww. odpis aktualny można wygenerować elektronicznie nieodpłatnie za pośrednictwem strony internetowej Ministerstwa Sprawiedliwości. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należało, iż skarżąca spółka nie wykazała okoliczności, które miałyby uzasadniać jej żądanie. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 3 art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji postanowienia.