I SA/Wr 1093/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anetta Chołuj po rozpoznaniu w dniu 9 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu strony skarżącej od postanowienia referendarza sądowego z dnia [...] listopada 2016 r., I SA/Wr 1093/16, o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R. R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we Wrocławiu z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej za zaległości podatkowe spółki akcyjnej wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami postępowania egzekucyjnego z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za okres od stycznia 2010 r. do kwietnia 2011 r. i za grudzień 2011 r. postanawia: utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 8 listopada 2016 r., I SA/Wr 1093/16. Skarżąca wraz ze skargą wniosła o zwolnienie jej od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że obecne wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę zostało zajęte przez komornika sądowego – do wypłaty pozostaje kwota 1.350,69 zł miesięcznie. Natomiast koszty utrzymania aktualnie wynoszą 1.400 zł bez wydatków na wyżywienie. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach rubryki dotyczące stanu rodzinnego, posiadanych nieruchomości i przedmiotów o wartości powyżej 5.000 zł zostały zakreślone. Strona oświadczyła, że jej wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę wynosi 2.500 zł i jest objęte zajęciem komorniczym, posiada akcje spółki A S.A. – 1.421.065 akcji imiennych, które również zostały zajęte przez komornika sądowego. Spłaca kredyt hipoteczny udzielony w 2011 r. Wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę wynosi 1.808 zł. Jako zobowiązania i stałe wydatki wymienione zostały: czynsz miesięczny 500 zł, koszty utrzymania mieszkania 400 zł, rata kredytu 300 zł, koszty leczenia 200 zł. W wyniku wezwania do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów skarżąca oświadczyła, że mieszka sama, właścicielem mieszkania jest I. R. (matka), nie posiada żadnego środka transportu. Z przedłożonych dokumentów wynika, że strona w 2015 r. uzyskała przychód ze stosunku pracy w kwocie 20.930 zł. Jest zatrudniona w B Sp. z o.o. od [...] marca 2011 r. w pełnym wymiarze, na stanowisku Dyrektora Generalnego, z wynagrodzeniem brutto 2.500 zł. Miesięczne wydatki skarżącej to: opłata czynszowa 523,48 zł, opłata za telewizję kablową 133 zł, prąd 216,03 zł, żywność, środki higieny, odzież 500 zł – pokrywane ze środków własnych. Rodzina pomaga w spłacie kredytu hipotecznego – rata 300 zł i pokrywa koszty leczenia 200 zł. Rata kredytu – zgodnie z przedłożonym harmonogramem – wynosi 177,23 zł. Skarżąca posiada rachunek depozytowy z saldem 529,40 zł (kwota zablokowana), który w 2013 r. został objęty zajęciem komorniczym. Od 2013 r. również zajęte jest wynagrodzenie oraz akcje imienne w A S.A. Ponadto przedłożony został wydruk historii posiadanego rachunku bankowego za sierpień, wrzesień i październik 2016 r., na którym odnotowane są operacje uznaniowe w kwotach 1.000-39.000 zł z rachunku karty kredytowej należącej do skarżącej, wypłaty gotówki po 1.000 zł. Postanowieniem z dnia 8 listopada 2016 r. referendarz sądowy odmówił stronie przyznania prawa pomocy. Zdaniem referendarza, skarżąca przedstawiła swoją sytuację w sposób wybiórczy i niewiarygodny. W sprzeciwie strona potwierdziła, że nie jest członkiem zarządu B sp. z o.o. Wyjaśniła, że projekty realizowane przez spółkę nie były projektami dochodowymi. W efekcie wnioskodawczyni nie otrzymywała regularnie wypłaty, przy czym ostatnie wynagrodzenie zostało wypłacone w maju 2016 r. Wskazała, że była zatrudniona do dnia [...] lipca 2015 r. w A S.A., ale do dnia dzisiejszego nie otrzymała zaległego wynagrodzenia od [...] marca 2011 r. Zaznaczyła, że część jej wydatków pokrywa rodzina, dotyczy to w szczególności kosztów leczenia i spłaty kredytu hipotecznego (177,23 zł), którego nie spłaca w terminie, na co załączyła wezwania Banku. Historia rachunku bankowego za sierpień, wrzesień i październik 2016 r. potwierdza, że dokonała zwrotu pożyczonych środków od brata skarżącej – M. R.. Dodatkowo wskazała, że w dniu [...] października 2016 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia środków w kwocie 5.468,74 zł. Podkreśliła, że jej stan zdrowia od października znacznie się pogorszył, na co przedstawiła zaświadczenie biegłego lekarza sądowego. Jako znane z urzędu wskazać trzeba, że wpis od skargi w niniejszej sprawie został wyznaczony na kwotę 500 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.) rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Stosownie zaś do treści art. 260 § 2 p.p.s.a. w sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, czyli w zakresie częściowym, przyznaje się osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Sąd, po ponownym zbadaniu akt sprawy, uznał, że zasadnie referendarz sądowy odmówił stronie prawa pomocy w żądanym zakresie. Należy wskazać, że zwolnienie z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych stanowi wyjątek od reguły wyrażone w art. 199 p.p.s.a., wedle której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Trzeba jednoznacznie wskazać skarżącej, że zwolnienie od kosztów postępowania sądowego jest instytucją stosowaną w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem, tj. całkowicie pozbawionych środków do życia ze względu na okoliczności życiowe. W opinii Sądu, strona skarżąca taką osobą nie jest. Jak zauważył referendarz sądowy, z historii rachunku bankowego wynika, że skarżąca regularnie wypłaca z własnego rachunku po 500-1.000 zł, a także dokonuje przelewów pomiędzy rachunkiem bieżącym i rachunkiem karty kredytowej o wartościach kilka, a nawet kilkadziesiąt tysięcy. W samym sierpniu 2016 r. suma uznań wynosiła 51.200 zł, a suma obciążeń ponad 46.000 zł. Trudno zatem dać wiarę twierdzeniom strony, że w momencie wniesienia skargi skarżąca nie mogła zgromadzić środki na uiszczenie kosztów sądowych, w szczególności wpisu sądowego w kwocie (zaledwie) 500 zł. Sąd pragnie podkreślić, że zobowiązania cywilnoprawne nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego. Za niedopuszczalne uznaje się bowiem przerzucanie na budżet państwa i w konsekwencji na innych podatników skutków decyzji i ryzyka gospodarczego przedsiębiorców z tym związanego (postanowienie WSA we Wrocławiu z dnia 1 sierpnia 2013 r., I SA/Wr 966/13, CBOSA). Z tych względów Sąd przyjął, że strona skarżąca nie wykazała, aby uiszczenie kosztów postępowania wykraczało poza jej możliwości płatnicze. W rezultacie Sąd postanowił utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 8 listopada 2016 r., o czym orzeczono na podstawie art. 260 § 1 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.