I SA/Wr 1093/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jadwiga Danuta Mróz, Sędziowie: sędzia WSA Kamila Paszowska-Wojnar, sędzia WSA Maria Tkacz-Rutkowska (sprawozdawca), Protokolant: Michał Melnyczenko, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 28 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi B.N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia 27 sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości podatku od nieruchomości na 2015 r. oddala skargę w całości. Przedmiotem skargi B.N. (dalej: strona, skarżący) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. (dalej: organ drugiej instancji, organ odwoławczy) z dnia 27 sierpnia 2018 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta L. (dalej: organ pierwszej instancji) z dnia 28 stycznia 2016 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości podatku od nieruchomości na 2015 r. w kwocie 988,00 zł Z akt sprawy wynika, że organ pierwszej instancji na podstawie art. 21 par. 1 pkt 2 i par. 5, art. 207 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2018 r., poz. 800; dalej: O.p.), art. 2, art. 3, art. 5 i art. 6 ustawy z 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2017 r., poz.1785 ze zm.; dalej: u.p.o.l.), Uchwały Nr XXV/249/12 Rady Miejskiej L. z dnia 29 października 2012 r. w sprawie wysokości stawek podatku od nieruchomości oraz określenia formularzy na podatek od nieruchomości (Dz. Urz. Wojew. Doln. z 2012 r., poz. 4019) Uchwały Nr L/523/14 Rady Miejskiej L. z dnia 27 października 2014 r. w sprawie określenia wzorów informacji i deklaracji podatkowych w podatku od nieruchomości, w podatku rolnym i w podatku leśnym (Dz. Urz. Wojew. Doln. z 2014 r., poz. 4528) ustalił skarżącemu wysokość podatku od nieruchomości na 2015 r. w kwocie 988,00 zł. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że skarżący w dniu 30 czerwca 1987 r., na podstawie umowy darowizny stał się właścicielem nieruchomości położonej w L. przy ul. [...] . Skarżący w dniu 8 stycznia 2016 r. złożył Informację o nieruchomościach i obiektach budowlanych i z tego powodu dniu 11 stycznia 2016 r. postanowieniem nr [...] wszczęto postępowanie w sprawie ustalenia skarżącemu wysokości zobowiązania z tytułu podatku od nieruchomości za lata 2011-2016. Przedmiotem opodatkowania wskazanym przez skarżącego w deklaracji oraz wydanej na jej podstawie decyzji była działka sklasyfikowana jako "grunty pozostałe" o powierzchni 2054,00 m2 oraz posadowiony na niej budynek mieszkalny o powierzchni 149,00 m2. W odwołaniu skarżący zarzucił, że dom jest w trakcie budowy; informację na podatek od nieruchomości złożył na skutek pisma organu pierwszej instancji; obecnie jest na emeryturze; opłaca ratę hipoteczną; jest wobec niego prowadzona egzekucja komornicza; podatek od nieruchomości naliczono skarżącemu za 5 lat wstecz w kwocie 6000 zł; za zaniedbania urzędnika powinien ponosić odpowiedzialność urząd a nie podatnik; opłata za 5 lat wstecz jest krzywdząca. Decyzją z dnia 25 kwietnia 2016 r. nr [...] organ drugiej instancji utrzymał w mocy ww. decyzję ustalającą skarżącemu podatek. Na skutek skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 25 stycznia 2018 r., sygn. akt I SA/Wr 669/17 uchylił ww. decyzję organu odwoławczego z 25 kwietnia 2016 r. nakazując uzupełnić organowi dokumenty ewidencyjne opodatkowanej nieruchomości, jednocześnie nie kwestionując co do zasady stanowiska organu w zakresie obowiązku zapłaty przez skarżącego podatku od nieruchomości za 2015 r. Sąd wyjaśnił, że odnośnie podatku od nieruchomości za 2015 r. organ pierwszej instancji był ograniczony czasowo terminami z art. 68 § 2 O.p. W rozpatrywanej sprawie to skarżący był zobowiązany do złożenia w organie podatkowym stosownej informacji o powstaniu obowiązku podatkowego, bez wezwania organu podatkowego. W rozpatrywanej sprawie skarżący złożył informacje o nieruchomościach i obiektach budowlanych w 2016 r., tymczasem obowiązek podatkowy powstał znacznie wcześniej, bo przed 2000 r., skoro skarżący nabył w drodze darowizny (umowa darowizny z dnia 30.06.1987 r.) nieruchomość położoną w L. przy ul. [...] i nabyciu temu nie zaprzecza. Tym samym organ podatkowy zobowiązanie w podatku od nieruchomości mógł skarżącemu ustalić w terminie określonym w art. 68 § 2 O.p. W rozpatrywanej sprawie decyzja organu pierwszej instancji została doręczona 4 lutego 2016 r., a więc nie został przekroczony ani termin, o którym mowa art. 68 § 1 O.p., ani termin, o którym mowa w art. 68 § 2 O.p. Wskazał także Sąd na związanie organu podatkowego danymi zawartymi w ewidencji gruntów i budynków, które to związanie wynika z art. 21 ust. 1 ustawy z 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 1629). W uzasadnieniu ww. wyroku tut. Sądu sygn. akt I SA/Wr 669/17 przyjęto, że wskazany przepis wiąże organ właściwy dla wymiaru podatku od nieruchomości w zakresie kwalifikacji przedmiotu opodatkowania odsyłając do danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków. Organy podatkowe przy wymiarze podatku nie mogą podważać informacji zawartych we wskazanych ewidencjach – są to, zgodnie z art. 194 § 1 O.p., dokumenty urzędowe korzystające z domniemania prawdziwości zawartych w nich danych. W sprawie, stosując się do wskazanego wyżej związania organy obu instancji powoływały się na dane zawarte w rejestrze gruntów i kartotece budynków. Uzasadniając uchylenie decyzji organu odwoławczego z dnia 25 kwietnia 2016 r. Sąd stwierdził, że w aktach przekazanych wraz ze skargą brak tych dokumentów, a bez wglądu do nich nie jest możliwa weryfikacja twierdzeń organu o kwalifikacji gruntów skarżącego jako "grunty pozostałe", a nie "grunty rolne", co skarżący zarzucił wówczas w skardze. Sąd zauważył też, że organy obu instancji do opodatkowania przyjęły jako powierzchnię budynku mieszkalnego 149,00 m2, podczas gdy w piśmie z dnia 23.02.2016 r., stanowiącym odpowiedź organu I instancji na argumentację odwołania, wskazano: "Zgodnie z wypisami z Rejestru gruntów i Kartoteki budynków działka nr 99 o powierzchni 0,2054 ha stanowi tereny mieszkaniowe i jest zabudowana budynkiem mieszkalnym o powierzchni zabudowy 76,00 m2". Stwierdzając takie nieprawidłowości Sąd polecił organowi odwoławczemu włączyć do akt sprawy dokumenty na które powołuje się decyzji tj. wypisy z ewidencji gruntów i budynków dotyczące spornych nieruchomości oraz wyjaśnić sprzeczność w wielkości powierzchni budynku przyjętej od opodatkowania i wskazanej w piśmie z dnia 23.02.2016 r. Od ww. wyroku z dnia 25 stycznia 2018 r., sygn. akt I SA/Wr 669/17 żadna ze stron nie wniosła skargi kasacyjnej. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ drugiej instancji, objętą w niniejszej sprawie zarzutami skargi, decyzją z dnia 27 sierpnia 2018 r. nr [...] ponownie utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia 28 stycznia 2016 r. w przedmiocie ustalenia skarżącemu wysokości podatku od nieruchomości na 2015 r. W uzasadnieniu wyjaśnił, że zgodnie z zaleceniami Sądu został uzupełniony materiał dowodowy. Uwzględniając całość materiału dowodowego organ odwoławczy stwierdził, że obowiązek podatkowy skarżącego co do budynku powstał już w 1996 r. (skarżący był już wówczas zameldowany w budynku i w nim zamieszkiwał) i zwrócił uwagę, że zgodnie z art. 6 ust. 2 u.p.o.l. dla aktywacji obowiązku podatkowego w podatku od nieruchomości wystarczające jest rzeczywiste rozpoczęcie użytkowania domu także przed jego ostatecznym wykończeniem lub formalnym zgłoszeniem odpowiednim urzędom. Wskazał ponadto, że powierzchnie do opodatkowania działki oraz budynku przyjęto zgodnie z danymi zawartymi w deklaracji podatkowej samego skarżącego z dnia 8 stycznia 2016 r. Dane te co do gruntu potwierdza ewidencja gruntów, a odnośnie budynku z ewidencji tej wynika, że należący do skarżącego budynek posiada 3 kondygnacje oraz 76 m2 powierzchni zabudowy. Jednocześnie organ odwoławczy wyjaśnił, iż termin "powierzchnia zabudowy" jest terminem prawa budowlanego i oznacza powierzchnię zajmowaną przez budynek na gruncie. Przyjęta przez organy obu instancji do opodatkowania powierzchnia użytkowa wynika ze złożonej przez skarżącego deklaracji i wynosi 149m2, a określenie "powierzchnia użytkowa" zgodnie z ustawą o podatkach i opłatach lokalnych odnosi się do zsumowanych powierzchni wszystkich kondygnacji budynku z pominięciem klatek schodowych. Co do zasad opodatkowania gruntu wskazał organ, iż zgodnie z danymi z ewidencji gruntów należąca do skarżącego działka nr 99 o pow. 0,2054 jest sklasyfikowana jako tereny mieszkaniowe, a nie grunty rolne, co potwierdza wypis z rejestru gruntów, z którego wynika, iż na dzień 1 stycznia 2011 r. przedmiotowa działka była oznaczona w całości symbolem "B" co oznacza, że są to tereny mieszkaniowe. Powtórzył też organ odwoławczy tezy wyroku Sądu o związaniu organu danymi ewidencji gruntów i budynków w zakresie kwalifikacji nieruchomości dokonanej w tym rejestrze jako terenów mieszkaniowych. W skardze do tut. Sądu skarżący nie zgodził się z argumentami organu drugiej instancji. Wskazał, że był wzywany do urzędu, gdy tylko zameldował rodzinę. Wyjaśnił, że ziemię kupił na własność od rolnika i powiedziano mu, że to jego własność i nie musi nic opłacać. Dom jest budowany systemem gospodarczym, została odebrana tylko łazienka, pokój i kuchnia. Dach jest niedokończony, brak ław kominiarskich i opierzenia. Strych nie ma izolacji i podłóg. Piwnice nie są dokończone, brak jest posadzki i budynek nie jest ocieplony. Tymczasem podatnik jest zobowiązany do zapłaty podatku za całą powierzchnię budynku tj. 149 m2 oraz pozostałe grunty o powierzchni 2.054,00 m2 uznanych za budowlane, na których rośnie 100 świerków (8-12 metrów), 40 drzewek owocowych i krzewów ozdobnych. Ponadto są uprawiane warzywa, gdyż strona z tego żyje i utrzymuje żonę. Skarżący wyjaśnił, że w Księgach Wieczystych nie ma (ujawnionego) budynku, gdyż nie było odbioru technicznego. Nieprawdą jest, iż strona nie zgłaszała budynku, zgłaszała się na każde wezwanie (organu), lecz nikt nie naliczył mu podatku - stwierdzono, że nie musi płacić. Obecnie zaś ma do zapłaty podatek wstecz. Sam sobie nie naliczy opłat, gdyż od tego jest urzędnik, a najlepiej nieudolność zrzucić na obywatela. Obecnie skarżący opłaca podatek, lecz wydaje mu się, iż opłaty winny być płacone od użytkowanych pomieszczeń i dokończonych, a nie za całość. W odpowiedzi organ podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Na rozprawie w dniu 28 czerwca 2019 r. ustanowiony dla skarżącego pełnomocnik z urzędu poparł w całości zarzuty skargi i jej argumentację, a dodatkowo podniósł zarzut naruszenia art. 122 O.p. i art. 187 O.p., zarzucając niewyjaśnienie stanu faktycznego poprzez brak szczegółowego ustalenia powierzchni użytkowej lokalu, w szczególności poprzez nieustalenie wysokości pomieszczeń, i w tym kontekście podnosi zarzut naruszenia art. 4 ust 2 u.p.o.l. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest bezzasadna. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2016r., poz. 1066 ze. zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej p.p.s.a.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Co do zasady, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi. W sytuacji jednak orzekania po uprzednim uchyleniu decyzji w sprawie – sąd przy ponownym rozpoznawaniu tej samej sprawy z mocy art. 153 p.p.s.a. związany jest, wyrażonymi w orzeczeniu: oceną prawną oraz wskazaniami co do dalszego postępowania. Wiążą one organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Ocena prawna może dotyczyć wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak i kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania właśnie takiej decyzji. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego, ciążący na organie podatkowym ponownie rozpatrującym sprawę oraz na sądzie. Obowiązek ten może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego. W sprawie, stan prawny w zakresie koniecznym do rozpoznania sprawy nie uległ zmianie od daty wydania powołanego wyroku. Wobec tego, obecny skład orzekający jest z mocy art. 153 p.p.s.a. jest związany oceną prawną dokonaną przy uprzednim rozpatrzeniu przedmiotowej sprawy. Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 u.p.o.l. podstawę opodatkowania stanowi dla gruntów - powierzchnia, a dla budynków lub ich części - powierzchnia użytkowa. Zgodnie natomiast z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz pkt 2 lit. a i b u.p.o.l. rada gminy, w drodze uchwały, określa wysokość stawek podatku od nieruchomości, z tym że stawki nie mogą przekroczyć rocznie stawek wskazanych w tym przepisie. Zgodnie z art. 6 ust. 1 u.p.o.l. obowiązek podatkowy powstaje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstały okoliczności uzasadniające powstanie tego obowiązku. Sąd w składzie rozpatrujący sprawę, ze względu na regulację art. 153 p.p.s.a., co do zasady w 2015 r. jest związany oceną Sądu w sprawie zakończonej wyrokiem z dnia 25 stycznia 2018 r., sygn. akt I SA/Wr 669/17W, w tym w zakresie prawa do wydania decyzji ustalającej obowiązek skarżącego w podatku od nieruchomości za 2016 r. Ponadto, jak wynika z akt administracyjnych i co wskazano w wyroku w sprawie sygn. akt I SA/Wr 669/17, skarżący faktycznie zamieszkiwał na nieruchomości już w 1996 r. Ten element stanu faktycznego był pomiędzy stronami niesporny, skarżący nie zaprzecza tej okoliczności. W sprawie sygn. akt I SA/Wr 669/17 Sąd uznał za niemający znaczenia dla powstania obowiązku podatkowego w podatku od nieruchomości stopień wykończenia budynku, czy też faktycznie wykorzystywaną przez stronę powierzchnie tego budynku. Istotny w tym zakresie fakt i moment rozpoczęcia faktycznego użytkowania budynku. Skarżący w 2015 r. nadal zamieszkiwał w budynku. Istniał zatem za ten rok obowiązek podatkowy. Aktualna pozostaje też, przedstawiona w ww. wyroku tut. Sądu ocena, iż z prawnopodatkowego punktu widzenia bez znaczenia jest okoliczności, że budynek wymaga nakładów, a niektóre pomieszczenia mogą wymagać remontu lub wykończenia. Trafnie w tym zakresie stwierdza organ drugiej instancji, iż dla powstania obowiązku podatkowego w podatku od nieruchomości wystarczające jest rozpoczęcie jego użytkowania przed ostatecznym zakończeniem robót - a więc powstanie obowiązku podatkowego nie jest uwarunkowane uzyskaniem prawa do użytkowania budynku. Zgodnie bowiem z art. 6 ust. 2 u.p.o.l. jeżeli okolicznością, od której uzależniony jest obowiązek podatkowy, jest istnienie budowli albo budynku lub ich części, obowiązek podatkowy powstaje z dniem 1 stycznia roku następującego po roku, w którym budowa została zakończona albo w którym rozpoczęto użytkowanie budowli albo budynku lub ich części przed ich ostatecznym wykończeniem. W sprawie, powierzchnię gruntu do opodatkowania (2054,00m2) oraz powierzchnię użytkową budynku do opodatkowania (149,00m2) ustalono na podstawie informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych złożonej przez skarżącego w 2016 r. oraz na podstawie wypisu rejestru gruntów i budynków. Skarżący tych wielkości w postępowaniu podatkowym nie kwestionował. Zarzucił jedynie, że grunt powinien być zakwalifikowany jako rolny (co spowodowałoby konieczność przyjęcia innej stawki podatkowej), a odnośnie powierzchni budynku wskazywała, że powinien być opodatkowany nie od powierzchni użytkowej całego budynku ale od tej powierzchni która została wykończona i jest faktycznie użytkowana. Jak jednak wcześniej wskazano, w sprawie sygn. akt I SA/Wr 669/17 przesądzono już, że co do kwalifikacji gruntu kluczowe znaczenie mają zapisy w ewidencji gruntów i budynków. Z uzupełnionych dokumentów wynika, że organy podatkowe prawidłowo na podstawie urzędowej ewidencji ustaliły, iż działka skarżącego jest formalnie zakwalifikowana jako tereny mieszkaniowe. Stosownie zatem do art. 21 ust. 1 ustawy z 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne organy podatkowe miały obowiązek przyjąć taką kwalifikację gruntów dla celów podatkowych, co wyjaśnił już i przesądził Sąd w sprawie sygn. akt I SA/Wr 669/17. Zgodnie z poleceniem Sądu organy podatkowe uzupełniły też materiał dowodowy i włączyły do akt administracyjnych wypis z rejestru gruntów. Powierzchnię użytkową budynku (149m2) organy podatkowe przyjęły na podstawie deklaracji samego skarżącego. Skarżący w postępowaniu podatkowym nie podnosił, iż omyłkowo podał w deklaracji inną powierzchnię niż budynek ma w rzeczywistości lub że organy ustaliły powierzchnię budynku inną niż budynek faktycznie posiada. Podnosił jedynie okoliczność niewykończenia budynku oraz faktycznego użytkowania tylko części budynku. Uwzględniając powyższe Sąd za niezasadny uznał podniesiony przez pełnomocnika skarżącego na rozprawie w dniu 28 czerwca 2019 r. zarzut naruszenia art. 122 O.p. i art. 187 O.p. w związku z art. 4 ust. 2 u.p.o.l. poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego na skutek brak szczegółowego ustalenia powierzchni użytkowej budynku, w szczególności nieustalenie wysokości poszczególnych pomieszczeń, która może mieć wpływ na ustalenie powierzchni użytkowej budynku (jeśli wysokość pomieszczenia jest mniejsza niż 1,40 m powierzchnię pomieszczenia w tej części pomija się). Należy wyjaśnić, że organ podatkowy jest uprawniony, a nie zobowiązany do weryfikowania zadeklarowanych (wskazanych w informacji do celów podatku od nieruchomości) przez podatnika danych, w tym powierzchni użytkowej pomieszczeń. Szczegółowej weryfikacji dokonuje jeśli stwierdzi rozbieżności między danymi wykazanymi i na podstawie posiadanych dowodów, w przypadku podatku od nieruchomości w szczególności na podstawie danych z ewidencji gruntów i budynków. Wykazana przez skarżącego w informacji dla podatku od nieruchomości (IN-1) powierzchnia użytkowa budynku (149 m2), uwzględniając wynikającą z ewidencji powierzchnię zabudowy (76 2) oraz fakt, że budynek składa się z trzech kondygnacji słusznie nie budziła wątpliwości co do jej rzetelności. W toku postępowania podatkowego strona nie podnosiła żadnych problemów z ustaleniem wielkości powierzchni użytkowej budynku, ani wątpliwości co do wielkości wykazanej powierzchni użytkowej, kwestii tych nie podnosiła też w postępowaniu przed tut Sądem w sprawie sygn. akt I SA/Wr 669/17. Strona kwestionowała jedynie, w toku całego postępowania, prawidłowość opodatkowania całej wykazanej powierzchni użytkowej budynku w związku niewykończeniem tego budynku, brakiem formalnego przyjęcia tego budynku do użytkowania i brakiem ujawnienia go w księdze wieczystej i wskazywała, że jakkolwiek użytkuje ten budynek od wielu lat to dotyczy to tej części, która jest już wykończona. Dlatego strona uważała, że tylko ta faktyczne użytkowana część budynku powinna być opodatkowana. Jak już wyjaśniono podnoszone w tym zakresie zarzuty strony są chybione, bowiem zgodnie z art. 6 ust. 2 u.p.o.l. jeżeli okolicznością, od której uzależniony jest obowiązek podatkowy, jest istnienie budowli albo budynku lub ich części, obowiązek podatkowy powstaje z dniem 1 stycznia roku następującego po roku, w którym budowa została zakończona albo w którym rozpoczęto użytkowanie budowli albo budynku lub ich części przed ich ostatecznym wykończeniem. W niniejszej sprawie skarżący nie kwestionuje faktycznego użytkowania budynku w 2015 r., co jest wystarczające do przyjęcia do opodatkowania podatkiem od nieruchomości całej powierzchni użytkowej takiego budynku. W przypadku rozpoczęcia użytkowania budynku, którego budowa nie został zakończona dla powstania obowiązku podatkowego nie ma znaczenia faktyczne czy formalne zakończenia budowy. Istotne jest natomiast aby taki budynek był budynkiem w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. W niniejszej sprawie budynek, którego użytkowanie skarżący rozpoczął przed zakończeniem jego budowy niewątpliwe jest budynkiem w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. , co w sposób jednoznaczny wynika z opisanych przez skarżącego prac które winny być jeszcze wykonane w tym budynku. Należy też zwrócić uwagę, że podnoszone w skardze zarzuty dotyczące nieustalenia przez organ podatkowy powierzchni użytkowej budynku należy także uznać za spóźnione w kontekście art. 153 p.p.s.a Z tych też powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę w całości.