I SA/Wr 1095/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dagmara Dominik-Ogińska po rozpoznaniu w dniu 22 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi A. P. na niewykonanie przez Dyrektora Izby Skarbowej we W. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. o sygn. akt I SA/Wr 1138/10 postanawia: I. odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata; II. umorzyć postępowanie w pozostałym zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy (o zwolnienie od kosztów sądowych). W rozpoznawanej sprawie, postanowieniem referendarza sądowego z dnia 22 października 2012 r. przyznano skarżącej A.P. – zgodnie z jej wnioskiem - prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Wyrokiem z dnia 19 grudnia 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu skargę A. P. oddalił. Wraz ze skargą kasacyjną od wskazanego wyroku, skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku podała, że na skutek podjętych w przeszłości przez Urząd Skarbowy w L. czynności egzekucyjnych (zajęcie środków obrotowych, w wyniku którego zlikwidowała w 2001 r. działalność gospodarczą, zajęcie świadczenia emerytalnego skarżącej i jej małżonka w okresie od 2006 r. do 2009 r.), znalazła się w sytuacji skrajnego zubożenia i braku możliwości finansowych do ponoszenia kosztów sądowych oraz kosztów sporządzenia skargi kasacyjnej przez adwokata. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe wraz z mężem, a ich wspólny miesięczny dochód ze świadczeń emerytalnych wynosi 2.650,22 zł. Skarżąca (64 lata) wskazała również, że cierpi na choroby wieku starczego, które wymagają regularnego leczenia. Podane we wniosku uzasadnienie oraz oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, jest powtórzeniem (poza nawiązaniem do braku możliwości zapłacenia za sporządzenie skargi kasacyjnej) poprzednio złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 11 lutego 2013 r. skarga kasacyjna została odrzucona, z uwagi na sporządzenie jej przez nieuprawniony podmiot (osobiście przez skarżącą). Zażalenie strony skarżącej na wymienione postanowienie Sądu z dnia 11 lutego 2013 r. sporządził radca prawny I.O., który wedle złożonego do akt pełnomocnictwa procesowego umocowany jest do wniesienia tego środka odwoławczego oraz reprezentowania skarżącej przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w związku z przedmiotowym zażaleniem. Postanowieniem z dnia 18 marca 2013 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienie adwokata, jako że skarżąca pozostaje w stosunku prawnym z innym pełnomocnikiem oraz umorzył postępowanie w pozostałym zakresie wniosku, z uwagi na to, że skarżąca została już zwolniona z kosztów sądowych postanowieniem z dnia 22 października 2012 r. We wniesionym w ustawowym terminie sprzeciwie od postanowienia z dnia 18 marca 2013 r. skarżąca wniosła o uwzględnienie jej wniosku o ustanowienie adwokata w celu zaskarżenia wydanego w sprawie wyroku i podniosła, że ustanowienie pełnomocnika do innej czynności procesowej (zażalenia) nie jest przesłanką dla nieuwzględnienia jej wniosku w powyższym zakresie. Skarżąca podkreśliła również, że koszty sporządzenia zażalenia i skargi kasacyjnej z uwagi na nakład pracy przy tych środkach odwoławczych, są odmienne. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) –dalej w skrócie: "p.p.s.a." w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Jak wynika z przyjętego do rozpoznania przez Sąd wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżąca zażądała zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Skarżąca wniosła zatem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zauważyć jednak należy, że wniosek ten, w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych jest bezprzedmiotowy, bowiem żądanie w tym zakresie zostało uwzględnione postanowieniem referendarza sądowego z dnia 22 października 2012 r. Tym samym, postępowanie z wniosku w tym zakresie, podlegało umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., o czym orzeczono jak w pkt. II sentencji. Wobec wystąpienia powyżej opisanej okoliczności, Sąd ocenił zasadność wniosku skarżącej o ustanowienie pełnomocnika z urzędu (adwokata). Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Natomiast zgodnie z art. 246 § 3 p.p.s.a. adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to pełnomocnika ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Analiza przywołanych uregulowań prowadzi do wniosku, że prawo pomocy przez ustanowienie pełnomocnika z urzędu przyznaje się, gdy wnioskodawca wykaże, że jego sytuacja majątkowa nie pozwala na wygenerowanie kwoty na poniesienie wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, oraz gdy wnioskodawca nie pozostaje w stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym, z wyjątkiem pełnomocnika (jednego z wymienionych wyżej) ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Mając na uwadze zasady wynikające z przywołanych przepisów, Sąd uznał, że żądanie skarżącej o ustanowienie adwokata nie mogło zostać uwzględnione, z uwagi na wystąpienie negatywnej przesłanki, o jakiej jest mowa w art. 246 § 3 p.p.s.a. Potwierdzają to akta sprawy, z których wynika, że skarżąca udzieliła pełnomocnictwa radcy prawnemu I. O., ustanowionemu z wyboru, celem reprezentowania skarżącej w postępowaniu zażaleniowym. Zatem, nie można się zgodzić z zawartym w sprzeciwie twierdzeniem, że okoliczność ta nie ma znaczenia dla oceny wniosku skarżącej o ustanowienie adwokata. Zgodnie bowiem z art. 246 § 3 p.p.s.a. pozostawanie przez wnioskodawcę w stosunku prawnym m.in. z adwokatem, o ile nie został on ustanowiony w ramach prawa pomocy, jest każdorazowo (podkr. Sądu) negatywną przesłanką przyznania stronie innego, profesjonalnego pełnomocnika. Przesłanka ta uniemożliwia uwzględnienie wniosku w przedmiotowym zakresie również wtedy, gdy wnioskodawca zatrudniający profesjonalnego pełnomocnika czyni to dla celów innych postępowań, czy wyłącznie dla dokonania poszczególnych czynności obwarowanych przymusem adwokacko-radcowskim. Tym samym, samo pozostawanie przez skarżącą w stosunku prawnym z radcą prawnym I. O., jest okolicznością przemawiającą za nieuwzględnieniem jej wniosku i to bez względu na to, czy skarżąca posiada rzeczywiste środki finansowe na opłacenie wynikających z tego stosunku usług. Pogląd taki ugruntowany jest w orzecznictwie sądów administracyjnych, w tym m.in. w postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 7 maja 2008 r. sygn. akt I SA/Gd 456/07, LEX nr 969726. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu na podstawie art. 260, art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. postanowił jak w pkt. I sentencji.