I SA/Wr 1096/09

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 27 lipca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi T. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w W. z dnia [---] nr [---] w przedmiocie odmowy odroczenia terminu zapłaty zaległych zobowiązań z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące wrzesień i październik 2008 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego, gdyż ze względu na sytuację materialną i zdrowotną w chwili obecnej nie jest w stanie ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w niniejszej sprawie. Wskazała, że zależy jej na tej sprawie, ponieważ jest zadłużona wobec ZUS i Urzędu Skarbowego. Jej stan zdrowia pogorszyły koszty leczenia własnego, męża i syna. Posiada wierzytelności u swoich klientów, którzy do tej pory nie zapłacili za wykonane prace i kostkę granitową, którą produkuje. Wskazała też na kryzys w okresie zimowym i sprzedaż samochodu. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach strona podała, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z mężem i synem (ur. w 1998 r.), ½ domu została darowana córce ze względu na chorobę męża, natomiast gospodarstwo rolne, ziemia, i cały sprzęt maszynowy zostały sprzedane w latach 2003-2004 na ratowanie życia chorej na nowotwór córki. Ani skarżąca, ani osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym nie posiadają żadnych zasobów pieniężnych oraz przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Jako jedyny dochód rodziny wymieniona została renta męża skarżącej w wysokości 503 zł, która – zgodnie z przedłożoną decyzją o wysokości renty – jest kwotą netto, wypłacaną uprawionemu. Dodatkowo strona zwróciła uwagę na śmierć drugiej córki w 2004 r., w związku z którą jej rodzina w 2005 r. żyła w skrajnej nędzy. Dopiero w 2005 r. otrzymała świadczenie z Rejonowego Urzędu Pracy, kredyt i do dziś prowadzi działalność borykając się z problemami. Miała rentę do 2004 r., której została pozbawiona. Obecnie choruje, a jej stan zdrowia się pogarsza. Do wniosku załączono kopię faktury z dnia 30 maja 2009 r., na kwotę 44.500 zł, która nie została zapłacona przez kontrahenta skarżącej, fakturę z kwietnia 2007 r. potwierdzającą zakup samochodu ciężarowego na firmę skarżącej, deklarację PIT-5L za miesiące od stycznia do kwietnia 2009 r. decyzję z marca 2009 r. o wysokości renty męża wnioskodawczyni, jej kartę leczenia szpitalnego z lutego 2009 r., orzeczenia o stopniu niepełnosprawności trójki jej dzieci, akt zgonu córki z 2004 r., decyzję ZUS z 2004 r. o odmowie skarżącej prawa do renty, zaświadczenie o dochodzie podlegającym opodatkowaniu za 2004 r., decyzję z Opieki Społecznej z 2005 r. o przyznaniu zasiłku celowego, zaświadczenia o stanie zdrowia skarżącej i jej męża, wypis z księgi wieczystej, wniosek do ZUS o układ ratalny składek, protokół spisany w sprawie umorzenia podatku za 2008 r., dokumenty dotyczące leczenia skarżącej, dowody opłat, w tym faktury na zakup leków i za energię elektryczną, postanowienie Sądu Rejonowego z marca 2009 r. o zwolnieniu strony z części wpisu sądowego, dowody wpłat składek do ZUS, decyzję z kwietnia 2009 r. o przyznaniu na syna zasiłku pielęgnacyjnego w kwocie 153 zł, zarządzenie o wyznaczeniu pełnomocnika z urzędu. Ponadto na wezwanie Sądu do przedłożenia dodatkowych dokumentów dotyczących stanu finansowego, nadesłano (poza wskazanymi wyżej dokumentami) zwolnienie lekarskie skarżącej, wydaną przez bank listę blokad na rachunku bankowym prowadzonym w euro, kserokopie z księgi przychodów i rozchodów za maj 2009 r. załącznik PIT/B do zeznania podatkowego skarżącej za 2008 r., zeznanie podatkowe męża skarżącej za 2008 r., deklarację PIT-5L za miesiące maj i czerwiec 2009 r., saldo miesięczne za czerwiec 2006 r. oraz zestawienie roczne VAT za 2009 r. Z przedłożonych dokumentów wynika, poza faktami wskazanymi przez stronę na urzędowym formularzu wniosku, że w 2008 r. skarżąca uzyskała z prowadzonej działalności gospodarczej przychód w wysokości 656.410,66 zł i dochód – 112.605,00 zł, a jej mąż z tytułu renty dochód w kwocie 9.144,94 zł. W 2009 r. skarżąca z prowadzonej działalności do kwietnia ponosiła straty. Zgodnie z deklaracją PIT-5L za czerwiec 2009 r., od początku tego roku osiągnęła przychód w wysokości 173.057,45 zł i dochód (po odliczeniu kosztów uzyskania przychodu) – 24.163,28 zł. Z przedłożonej listy blokad wynika, że blokady środków z tytułu zajęć egzekucyjnych dokonano w 2007 i 2009 r. Łączna kwota blokad w 2009 r. wyniosła 22.688 zł. Dokumenty o niepełnosprawności wskazują, że co do syna zamieszkującego we wspólnym gospodarstwie domowym ze skarżącą orzeczona została niepełnosprawność w związku z chorobą narządu wzroku, przy czym nie wymaga stałej lub długotrwałej opieki. Wnioskodawczyni natomiast, po leczeniu szpitalnym w lutym 2009 r. została zwolniona w stanie ogólnym dobrym, z zaleceniem leczenia zachowawczego. Pozostałe przedłożone dokumenty nie dotyczą stanu finansowego, majątkowego i rodzinnego skarżącej lub pochodzą ze zbyt odległych lat, aby miały wpływ na jej obecną sytuację (2004-2007). Strona oświadczyła, że zmuszona była sprzedać samochody Transit i Kamaz na wartość około 5.000 zł, żeby mieć środki na utrzymanie w 2008 r. Na chwilę obecną nie posiada żadnego samochodu na własność, dysponuje tylko na podstawie użyczenia. Nie spłaca kredytów, ponosi tylko minimalne opłaty – najważniejsze są leki dla rodziny. Wskazała, że nieraz musiała pożyczać pieniądze. Posiadane wierzytelności za wykonane prace przez firmę skarżącej, których spłaty dochodzi w sądach oraz zwrot podatku VAT zaliczane są na poczet zadłużenia. Pomimo wyraźnego wskazania w wezwaniu Sądu, nie przedłożono zestawienia miesięcznie ponoszonych wydatków oraz wyciągów z posiadanych przez skarżącą i jej męża rachunków bankowych. Zgodnie z art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w skrócie p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego, a więc w zakresie całkowitym, może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Skarżąca jednak nie wykazała, ze nie może ponieść jakichkolwiek kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Należy pamiętać, że koszty sądowe stanowią daninę publiczną, zaś Konstytucja RP przewiduje powszechny obowiązek ponoszenia takich danin, stanowiąc w art. 84, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie. W istocie konstytucyjną zasadą jest również prawo do sądu ustanowione w art. 45 ust. 1, dlatego też w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy dochodzi do konieczności dokonania wyważenia pomiędzy zapewnieniem prawa do sądu podmiotowi niemającemu dostatecznych środków, a zasadą powszechności i równości w ponoszeniu ciężarów i świadczeń publicznych (zob. w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Zakamycze 2005, s. 585). Wnioskodawczyni prowadzi działalność gospodarczą, która – jak wynika z deklaracji PIT-5L jest dochodowa. W ciągu ostatniego półrocza przychód z niej wyniósł ponad 170.000 zł i mimo, że w pierwszych miesiącach 2009 r. strona poniosła stratę, to jednak w czerwcu odnotowała dochód na kwotę ponad 24.000 zł. Niemniej wzięto pod uwagę, że wskazany wyżej przychód obejmuje także wierzytelności należne, lecz faktycznie nieotrzymane, których skarżąca obecnie dochodzi przed sądami. Ponadto uzyskiwane kwoty z działalności są blokowane na rachunku bankowym z tytułu zajęcia egzekucyjnego. Wskazać z drugiej strony trzeba, że skarżąca nie przedłożyła zestawienia miesięcznie ponoszonych wydatków przez jej rodzinę i źródła ich finansowania (przedłożono tylko dowód opłaty za energię elektryczną i faktury potwierdzające zakupy lekarstw) oraz wyciągów z rachunków bankowych, w związku z czym nie było możliwe dokonanie realnej oceny zdolności płatniczych. Powyższe okoliczności, przy uwzględnieniu przedstawionych wyżej zasad konstytucyjnych przesądziły o przyznaniu prawa pomocy jedynie w zakresie częściowym. Mając na uwadze oświadczenie wnioskodawczyni, że ponosi miesięcznie wydatki w minimalnej wysokości, należało przyjąć, że może również ponosić opłaty sądowe, do których należą wpis i opłata kancelaryjna, w minimalnej kwocie, przewidzianej w rozporządzeniach Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193) oraz w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz. U. Nr 221, poz. 2192), która wynosi 100 zł. O ile jednak skarżąca jest w stanie ponosić w części opłaty sądowe, o tyle opłacenie wynagrodzenia dla profesjonalnego pełnomocnika z wyboru może znaczenie przekraczać jej możliwości płatnicze, co wynika z przedstawionego stanu finansowego, majątkowego i rodzinnego. Mając zatem na uwadze powyższe, na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.