I SA/Wr 1096/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dagmara Dominik po rozpoznaniu w dniu 7 września 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi T. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy odroczenia terminu zapłaty zaległych zobowiązań w podatku od towarów i usług za miesiące wrzesień i październik 2008 r. postanawia: przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego, którego wyznaczy Okręgowa Izba Radców Prawnych. Skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego uzasadniając, że w chwili obecnej nie jest w stanie ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie, ze względu na swoją ciężką sytuację materialną i zdrowotną. Oznajmiła, że jest zadłużona wobec ZUS i Urzędu Skarbowego. Jej stan zdrowia pogorszyły koszty leczenia własnego, męża i syna. Ponadto posiada wierzytelności u swoich klientów, którzy nie zapłacili za wykonane prace i kostkę granitową, którą produkuje. Wskazała na kryzys w okresie zimowym. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach podała, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z mężem i synem (ur. w 1998 r.), ½ domu została darowana córce, mieszkanie – jak wskazuje – od 1997 r., ze względu na chorobę męża, użytkuje, natomiast gospodarstwo rolne, ziemia, i cały sprzęt maszynowy zostały sprzedane na ratowanie życia chorej na nowotwór córki. Ani skarżąca, ani osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym nie posiadają żadnych zasobów pieniężnych oraz przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Wskazała, iż dochód jej męża rencisty wynosi [...] zł netto, z czego [...] zł jest potrącane z tytułu zajęcia komorniczego, natomiast dochód syna to zasiłek pielęgnacyjny w wysokości [...] zł. Dodatkowo zwróciła uwagę na śmierć drugiej córki w 2004 r. podkreślając, że okoliczności tej nikt nie bierze pod uwagę. Zaznaczyła, że od 2005 r. żyła wraz z rodziną w skrajnej nędzy z zasiłku z pomocy społecznej. W 2005 r. otrzymała z Urzędu Pracy kredyt i do dziś prowadzi działalność borykając się z problemami. Ponadto w 2004 r. została pozbawiona renty. Obecnie choruje a jej stan zdrowia się pogarsza.. Podkreśliła, że walczy o byt dla siebie i swojej rodziny. Do wniosku załączono kopię faktury z dnia [...] na kwotę [...] zł, która nie została zapłacona przez kontrahenta skarżącej, fakturę z kwietnia 2007 r. potwierdzającą zakup samochodu ciężarowego na firmę skarżącej, deklarację PIT-5L za miesiące od stycznia do kwietnia 2009 r. decyzję z marca 2009 r. o wysokości renty męża wnioskodawczyni, jej kartę leczenia szpitalnego z lutego 2009 r., orzeczenia o stopniu niepełnosprawności trójki jej dzieci, akt zgonu córki z 2004 r., decyzję ZUS z 2004 r. o odmowie skarżącej prawa do renty, zaświadczenie o dochodzie podlegającym opodatkowaniu za 2004 r., decyzję z Opieki Społecznej z 2005 r. o przyznaniu zasiłku celowego, zaświadczenia o stanie zdrowia skarżącej i jej męża, wypis z księgi wieczystej, wniosek do ZUS o układ ratalny składek, protokół spisany w sprawie umorzenia podatku za 2008 r., dokumenty dotyczące leczenia skarżącej, dowody opłat, w tym faktury na zakup leków i za energię elektryczną, postanowienie Sądu Rejonowego z marca 2009 r. o zwolnieniu strony z części wpisu sądowego, dowody wpłat składek do ZUS, decyzję z kwietnia 2009 r. o przyznaniu na syna zasiłku pielęgnacyjnego w kwocie [...] zł, zarządzenie o wyznaczeniu pełnomocnika z urzędu. Ponadto na wezwanie Sądu, nadesłała (poza wskazanymi wyżej dokumentami) zwolnienie lekarskie skarżącej, wydaną przez bank listę blokad na rachunku bankowym prowadzonym w euro, kserokopie z księgi przychodów i rozchodów za maj 2009 r. załącznik PIT/B do zeznania podatkowego skarżącej za 2008 r., zeznanie podatkowe męża skarżącej za 2008 r., deklarację PIT-5L za miesiące maj i czerwiec 2009 r., saldo miesięczne za czerwiec 2006 r. oraz zestawienie roczne VAT za 2009 r. Z przedłożonych dokumentów wynika, poza faktami wskazanymi przez stronę na urzędowym formularzu wniosku, że w 2008 r. skarżąca uzyskała z prowadzonej działalności gospodarczej przychód w wysokości [...] zł i dochód – [...] zł, a jej mąż z tytułu renty dochód w kwocie [...] zł. W 2009 r. skarżąca z prowadzonej działalności do kwietnia ponosiła straty. Zgodnie z deklaracją PIT-5L za czerwiec 2009 r., od początku tego roku osiągnęła przychód w wysokości [...] zł i dochód (po odliczeniu kosztów uzyskania przychodu) – [...] zł. Z przedłożonej listy blokad wynika, że blokady środków z tytułu zajęć egzekucyjnych dokonano w 2007 i 2009 r. Łączna kwota blokad w 2009 r. wyniosła [...] zł. Dokumenty o niepełnosprawności wskazują, że co do syna zamieszkującego we wspólnym gospodarstwie domowym ze skarżącą orzeczona została niepełnosprawność w związku z chorobą narządu wzroku, przy czym nie wymaga stałej lub długotrwałej opieki. Wnioskodawczyni natomiast, po leczeniu szpitalnym w lutym 2009 r. została zwolniona w stanie ogólnym dobrym, z zaleceniem leczenia zachowawczego. Wnioskodawczyni przedłożyła również dokumenty, które nie dotyczą stanu finansowego, majątkowego i rodzinnego skarżącej lub pochodzą ze zbyt odległych lat (2004-2007). Wnioskodawczyni oświadczyła, że zmuszona była sprzedać samochody [...] i [...] na wartość około [...] zł, żeby mieć środki na utrzymanie w 2008 r. Na chwilę obecną nie posiada żadnego samochodu na własność, dysponuje tylko na podstawie użyczenia. Nie spłaca kredytów, ponosi tylko minimalne opłaty - najważniejsze są leki dla rodziny. Wskazała, że nieraz musiała pożyczać pieniądze. Posiadane wierzytelności za wykonane prace przez firmę skarżącej, których spłaty dochodzi w sądach oraz zwrot podatku VAT zaliczane są na poczet zadłużenia. Postanowieniem z dnia 27 lipca 2009 r. referendarz sądowy odmówił stronie skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W sprzeciwie od powyższego postanowienia wnioskodawczyni oznajmiła, że jej stan zdrowia się pogorszył i jest na zwolnieniu lekarskim (kserokopię zwolnienia lekarskiego załączono). Podniosła, że Sąd pozbawia jej prawa do obrony nie uwzględniając jest stanu zdrowia. Zawnioskowała o uwzględnienie postanowienia o sygn. akt IV SA/Wa 286/09 (kserokopię załączono), którym Sąd przyznał jej prawo pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej: "upsa", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Mając powyższe na uwadze Sąd ponownie rozpoznał na podstawie zebranego materiału dowodowego wniosek strony o przyznanie jej prawa pomocy. Stosownie do art. 245 § 1 upsa prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje – stosownie do § 2 art. 245 powołanej wyżej ustawy procesowej – zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje – na podstawie § 3 tego samego artykułu – zwolnienie tylko od odpłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast z uregulowania sformułowanego w art. 246 § 1 pkt 1) i 2) upsa wynika, iż przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym natomiast – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i swojej rodziny. Podkreślenia wymaga, że regulacja prawna art. 246 § 1 pkt 1) i 2) powoływanej ustawy stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 upsa., stosownie do której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zatem przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy, jak i stan faktyczny sprawy, Sąd stwierdza, że w przypadku strony skarżącej zaistniały ustawowe przesłanki do przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Sąd kierował się głównie sytuacją życiową wnioskodawczyni i jej rodziny, pozostającej z nią we wspólnym gospodarstwie domowym. Z ustalonego stanu faktycznego wynika, że mąż oraz syn są osobami niepełnosprawnymi a wnioskodawczyni boryka się z problemami zdrowotnymi. Sytuacja majątkowa wskazuje natomiast, że wnioskodawczyni i jej rodzina osiąga łącznie niewysokie dochody a sytuacja finansowa prowadzonego przez wnioskodawczynię przedsiębiorstwa jest trudna. Ponadto korzysta ze wsparcia państwowego udzielonego na rzecz małoletniego syna (zasiłek pielęgnacyjny w kwocie [...] zł), nie dysponuje majątkiem i zasobami pieniężnymi oraz posiada zadłużenia z tytułu należności publicznoprawnych. Reasumując, skarżąca, w ocenie Sądu, w wystarczający sposób wykazała, że nie jest w stanie partycypować w kosztach sądowych oraz kosztach związanych z uzyskaniem pomocy prawnej przez profesjonalnego pełnomocnika (radcę prawnego). W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu na podstawie art. 246 § 1 pkt 1) upsa, orzekł jak w sentencji postanowienia.