I SA/Wr 1100/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Borońska po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. T. i J. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2010 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na kierowane do A. T. i J. T. wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kwocie 982 zł skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazał, że na skutek prowadzonych postępowań sądowych popadł w zadłużenie, natomiast wszystkie jego nieruchomości, tj. domy o powierzchni 860 m² i 1.174 m², mieszkanie o powierzchni 58,7 m² oraz nieruchomości gruntowe - rolna i przemysłowe o powierzchni odpowiednio 38.095 m² i 13.120 m², zostały zajęte przez komorników. Nadto w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca zawarł informacje o pozostawaniu we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną, zajęciu jego dochodu z prowadzonej działalności gospodarczej przez komornika oraz o posiadaniu wierzytelności wynikających z korzystania z jego nieruchomości przez inne podmioty gospodarcze. Z przedstawionych wraz z wnioskiem i na wezwanie do akt sprawy dokumentów wynika, ponad wcześniej podane fakty, że w roku 2011 skarżący uzyskał z działalności gospodarczej dochód w kwocie 8.435,49 zł (przy przychodzie w kwocie 93.846,72 zł). W ostatnich trzech kwartałach roku 2012 r. wnioskodawca dokonał dostawy towarów i świadczył usługi o łącznej wartości odpowiednio 53.398 zł, 64.429 zł i 48.615 zł oraz nabył towary i usługi za kwotę odpowiednio 12.797 zł, 11.893 zł i 12.942 zł, nie reguluje na bieżąco zobowiązań podatkowych, natomiast komornik zajął jego wierzytelności u kontrahentów. Według oświadczenia skarżącego jego żona pozostaje na jego utrzymaniu, wszystkie jego rachunki bankowe są "zamrożone lub zamknięte z powodu blokad bankowych i Urzędu Skarbowego" i od wielu lat nieużywane. Postanowieniem z dnia 4 lutego 2013 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że nie był w stanie poczynić oszczędności, z których możliwe byłoby pokrycie kosztów sądowych, albowiem z jego nieruchomości korzystają firmy "A"S. A., która zajmuje grunt skarżącego o powierzchni 6.000 m2 oraz "B" sp. z o.o., która zajmuje grunt skarżącego o powierzchni około 1500 m2. Przedsiębiorstwa te nie płacą skarżącemu za korzystanie z jego gruntu, a postępowanie sądowe w sprawie wynagrodzenia trwa już wiele lat. Do sprzeciwu skarżący załączył zapadłe w tej sprawie: wyrok Sądu Okręgowego we W. z dnia [...]r., wyrok sądu Apelacyjnego we W. z dnia [...] r. oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia [...]r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej "p.p.s.a", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, od którego został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Jak wynika z powołanego unormowania skutkiem prawidłowo wniesionego sprzeciwu jest utrata mocy wiążącej orzeczenia referendarskiego na podstawie samej ustawy i przejście sprawy będącej jego przedmiotem do właściwości Sądu. Na podstawie art. 245 § 2 i art. art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika z urzędu, może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wskazać należy również, że regulacja zawarta z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1) bądź w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Podkreślenia wymaga, że regulacja prawna art. 246 § 1 pkt 1 i 2 powoływanej ustawy stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., stosownie do której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Tak więc, przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Należy także pamiętać, że koszty sądowe stanowią daninę publiczną. Konstytucja RP przewiduje powszechny obowiązek ponoszenia takich danin, stanowiąc w art. 84, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, określonych w ustawie. Tym samym, przyznanie prawa pomocy oznacza w istocie obciążenie kosztami postępowania pozostałych podatników. Skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. Swoje prawo do przyznania ze strony Skarbu Państwa prawa pomocy uzasadnił brakiem wolnych środków pieniężnych, zadłużeniem oraz brakiem możliwości poczynienia odpowiednich oszczędności. Jednak, jak wynika z przedłożonych przez stronę dokumentów, skarżący w ostatnich trzech kwartałach roku 2012 r. dokonał dostawy towarów i świadczył usługi o łącznej wartości odpowiednio 53.398 zł, 64.429 zł i 48.615 zł oraz nabył towary i usługi za kwotę odpowiednio 12.797 zł, 11.893 zł i 12.942 zł. Roczne przychody skarżącego w przybliżeniu można więc oszacować na średnio 200.000,00 zł. Z uzasadnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, sprzeciwu oraz przedłożonych dokumentów wynika, iż skarżący, pomimo zajęć komorniczych, prowadzi w sposób niezakłócony normalną działalność gospodarczą, z której osiąga znaczny przychód. Wskazać należy, iż koszty sądowe uiszczane są z przychodu, a nie dochodu podmiotów prowadzących działalność gospodarczą. Pomimo deklarowanego skromnego dochodu 2011 r. w kwocie 8.435,49 zł, co daje 702,95 zł miesięcznie na utrzymanie skarżącego i jego żony, skarżący, jak podaje w piśmie z dnia 29 stycznia 2013 r., nie korzysta z pomocy społecznej. W ocenie Sądu, wskazuje to na większe, niż zadeklarowane możliwości finansowe. Wskazać nadto należy, że strona posiada znaczny majątek, z którego może czerpać dochód. Z przedłożonego przez stronę uzasadnienia wyroku Sądu Najwyższego z 2003 r. wynika, że skarżący decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu z dnia [...]r. uzyskał zgodę na zagospodarowanie polegające na budowie zespołu magazynowo-hurtowego z salonem sprzedaży samochodów i stacji paliw na części nieruchomości, na której nie przebiegają sieci ciepłownicze oraz zawarł szereg umów najmu części nieruchomości, w większości ustalając zryczałtowany czynsz najmu dla części o powierzchni 8 - 10 m2 na 140 zł miesięcznie. Z uzasadnienia wyroku wynika również, że przedsiębiorstwo ciepłownicze zapłaciło wówczas skarżącemu wynagrodzenie z tytułu bezumownego korzystania z gruntu za okres objęty pozwem, choć w stawce, która była w sprawie cywilnej sporna. Z dokumentacji przedłożonej przez stronę nie wynika więc, iż jest ona pozbawiona możliwości czerpania zysku z należących do niej nieruchomości gruntowych. Dokumenty te dotyczą nadto stanu sprzed 10 lat. Aktualnych dokumentów strona nie przedłożyła. Z materiału zgromadzonego w sprawie nie wynika także, że strona nie może czerpać zysków z należących do niej dwóch domów oraz mieszkania. W odpowiedzi na wezwanie do podania informacji o sposobie korzystania z nieruchomości, w piśmie z dnia 29 stycznia 2013 r. lakonicznie wyjaśniono, że nieruchomości stanowiące własność skarżących, wykorzystywane są na cele bytowe. Taki sposób odpowiedzi nie czyni zadość skierowanemu do strony wezwaniu. We wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że J. T. i A. T. sami prowadzą gospodarstwo domowe. Strona nie wskazała, którą z nieruchomości wykorzystuje na własne cele mieszkaniowe oraz jak wykorzystuje pozostałe. W sytuacji, w której strona domagająca się przyznania prawa pomocy zgromadziła znaczny majątek, musi wykazać w sposób przekonujący, iż nie może czerpać z niego dochodu. W istocie rzeczy prawo pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania sądowego ze środków publicznych i przez to zwolnienie z obowiązków ponoszenia kosztów postępowania sądowego powinno się sprowadzać wyłącznie do przypadków, w którym zdobycie przez stronę środków do sfinansowania udziału w tym postępowaniu jest niemożliwe (tak też postanowienie Wsa we Wrocławiu z dnia 9 marca 2009r. sygn. akt II SAB/Wr 32/08, LEX nr 603148). Strona nie wykazała zaś, iż nie jest w stanie zaoszczędzić środków na pokrycie kosztów sądowych, które w postępowaniu sądowoadministracyjnym zwykle ograniczają się do wpisu sądowego (w niniejszej sprawie – 982zł). Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i art. 260 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.