I SA/Wr 1107/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Radom po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 23 stycznia 2018 r. sygn. akt I SA/Wr 1107/17 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi D. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] 2017 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2012 r. postanawia: zmienić postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 23 stycznia 2018 r. (sygn. akt I SA/Wr 1107/17) w ten sposób, że zwolnić stronę skarżącą od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Skarżący, zastępowany przez adwokata, wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 418 zł, wniósł o zwolnienie go z tego obowiązku. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że utrzymuje się z prac dorywczych, z których uzyskuje miesięczne dochód w granicach 1.200 zł. Większość dochodów przeznaczana jest na alimenty na rzecz małoletniego syna, a pozostała kwota - na utrzymanie. Wnioskodawca nie posiada jakichkolwiek oszczędności, które pozwoliłyby mu wygospodarować niezbędne środki na opłacenie wpisu w przedmiotowej sprawie. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że brak jest osób we wspólnym gospodarstwie domowym, posiada dwie nieruchomości: pierwszą - w J. P., objętą zadłużeniem hipotecznym na kwotę 1.347.135 zł wraz z odsetkami w wysokości 430.271,99 zł, drugą - w J., o powierzchni 5,5428 ha, której dotyczy skarga w niniejszej sprawie. Jedynym źródłem dochodu skarżącego są prace dorywcze, natomiast stałym zobowiązaniem - alimenty w kwocie 700 zł. Do wniosku skarżący załączył zawiadomienie z dnia 15 lutego 2016 r. o wszczęciu w stosunku do niego postępowania egzekucyjnego (należność główna 1.347.135 zł; odsetki 430.271,99 zł). W odpowiedzi na wezwanie starszego referendarza sądowego do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych dotyczących stanu finansowego, majątkowego i rodzinnego skarżącego, strona oświadczyła, że nie posiada aktywnych rachunków bankowych, na których byłyby jakiekolwiek pieniądze, nie posiada też lokat bankowych. Skarżący jest zameldowany na stałe w miejscowości K. - dom w którym mieszka jest własnością rodziców. Za lata 2015 i 2016 wnioskujący nie składał zeznań podatkowych z powodu braku dochodów. Obecnie również nie posiada dochodów ze stałej pracy, a w utrzymaniu pomagają mu rodzice. Miesięcznie skarżący ponosi wydatki na wyżywienie - 400 zł, na środki higieny - 100 zł, nie ponosi wydatków na opłaty, odzież czy lekarstwa, nie spłaca kredytów. Nie posiada żadnych środków transportu - nie jest właścicielem ani posiadaczem pojazdów. Wnioskodawca oświadczył ponadto, że profesjonalnego pełnomocnika finansują w całości jego rodzice. Wyjaśnił, że aktualna sytuacja majątkowa i finansowa jest konsekwencją wcześniejszych działań związanych z planowaną inwestycją na nieruchomości położonej w J.. Po zainwestowaniu środków na jej zakup okazało się, że inwestor wycofał się z przedsięwzięcia. W związku z tym co roku, zamiast planowanych przychodów, wnioskodawca ponosi stratę związaną m.in. z naliczanym podatkiem od nieruchomości. Postanowieniem z dnia 23 stycznia 2018 r. starszy referendarz sądowy odmówił stronie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od uiszczenia wpisu od skargi. W ocenie referendarza, na podstawie przedłożonych przez skarżącego danych oraz złożonych oświadczeń, nie sposób wywieść jakie są jego możliwości płatnicze, co uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W sprzeciwie, wniesionym z zachowaniem terminu, skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia referendarza poprzez przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia go od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi, zarzucając ww. orzeczeniu naruszenie art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2017 r. poz.1369, dalej: p.p.s.a.) przez jego niezastosowanie, będące następstwem nieprawidłowej oceny sytuacji materialnej skarżącego. Wnioskujący podkreślił, że referendarz błędnie ocenił jego sytuację finansową, która jest pochodną planowanej przez skarżącego inwestycji na nieruchomości położonej J., na zakup której skarżący przeznaczył prawie wszystkie posiadane środki. Wycofanie się inwestora z planowanego przez skarżącego przedsięwzięcia spowodowała, że popadł on w zapaść finansową. Skarżący wyjaśnił, że jest zameldowany u swoich rodziców w miejscowości K., jednak nie mieszka z nimi. Od 2014 r. skarżący zajmuje się pracami dorywczymi związanymi z pomocą w remoncie mieszkań. Obecnie uczestniczy w remoncie mieszkania w W., gdzie na czas realizacji inwestycji zamieszkuje. Podobna sytuacja miała miejsce w przypadku wcześniejszych prac. Skarżący podkreślił, że nie jest w stanie udokumentować faktu wykonywania prac dorywczych, gdyż prace wykończeniowe, czy budowlane, w których bierze udział (często jako pomoc fachowca) są podejmowane i rozliczane bez jakiejkolwiek dokumentacji i na podstawie umowy ustnej. Wnioskodawca podkreślił, że wysokość alimentów, które zobowiązany jest uiszczać na rzecz małoletniego syna, ustalona została w 2010 r. w okolicznościach znacznie lepszej koniunktury finansowej skarżącego. W chwili obecnej, w regulowaniu obowiązku alimentacyjnego pomagają skarżącemu jego rodzice. Na potwierdzenie okoliczności świadczenia alimentów na rzecz syna skarżący załączył kserokopię "zeszytu pokwitowań" przez matkę dziecka odbioru świadczeń pieniężnych w wysokości 700 zł miesięcznie. Zdaniem skarżącego, nie można czynić mu zarzutu, że nie dążył do obniżenia alimentów, które i tak nie są alimentami wygórowanymi. Końcowo wnioskujący wskazał, że w celu realizacji ciążących na nim zobowiązań, zwrócił się w dniu 24 stycznia 2018 r. do Wójta Gminy W. z prośbą o przystąpienie do licytacji nieruchomości położonej w J. P.. Z załączonej do sprzeciwu kserokopii ww. wniosku wynika, że skarżący wniósł o zgłoszenie się Gminy W. - jako wierzyciela skarżącego z tytułu zaległych i bieżących należności w podatku od nieruchomości - do podziału kwoty uzyskanej z egzekucji z nieruchomości. W załączeniu do sprzeciwu skarżący przedłożył również kserokopię zestawienia wszystkich swoich zobowiązań ujawnionych w Biurze Informacji Kredytowej. Jako znane z urzędu wskazać trzeba, że wnioskodawca jest w tutejszym Sądzie stroną w czterech sprawach o sygn. akt I SA/Wr 1107- I SA/Wr 1110/17, w których łączna kwota wyznaczonych wpisów od skarg wynosi 2.667 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Sprzeciw zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 260 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Stosownie zaś do treści art. 260 § 2 p.p.s.a. w sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, czyli w zakresie częściowym, przyznaje się osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przewidziana w przepisach instytucja prawa pomocy stanowi pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną faktycznie nie są w stanie uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i swojej rodziny. Zdaniem Sądu, sytuacja taka zachodzi w przypadku skarżącego, który wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów wpisu sądowego od skargi w niniejszej sprawie w kwocie 418 zł. Do takiego wniosku prowadzi całościowa analiza sytuacji majątkowej wnioskującego, z której wynika, że skarżący utrzymuje się ze środków pozyskiwanych z wykonywanych prac dorywczych w wysokości ok. 1200 zł miesięcznie. Środki te nie wystarczają skarżącemu na poniesienie wszystkich miesięcznych wydatków, na które składają się: alimenty na rzecz małoletniego syna - 700 zł, żywność - 400 zł, środki higieniczne - 100 zł. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika wprawdzie, że skarżący posiada dwie nieruchomości (w J. P. i J.), pierwsza z nich obciążona jest jednak hipoteką na kwotę 1.347.135 zł (wraz z odsetkami w wysokości 430.271,99 zł), druga jest działką (o powierzchni 5,5428 ha), którą skarżący zakupił w celach inwestycyjnych, jednak nie przynosi ona zysku, a jedynie generuje koszty (m.in. opłaty z tytułu podatku od nieruchomości). Ponadto skarżący nie posiada żadnego majątku, środków transportu, ani oszczędności. Zamieszkuje czasowo w mieszkaniu, w którego remoncie w chwili obecnej uczestniczy, nie ponosząc z tego tytułu żadnych opłat. Przy zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych skarżący posiłkuje się pomocą rodziców, którzy uczestniczą w spłacie alimentów na rzecz syna skarżącego. Ponadto rodzice wnioskodawcy finansują adwokata reprezentującego go w przedmiotowej sprawie. Ocena możliwości finansowych wnioskodawcy oraz jego stanu majątkowego, dokonana na podstawie podniesionych okoliczności oraz załączonych do akt sprawy dokumentów prowadzi do wniosku, że skarżący wykazał w dostateczny i przekonujący sposób, iż nie jest w stanie ponieść kosztów wpisu sądowego w niniejszej sprawie, zwłaszcza, że wnioskodawca jest w tutejszym Sądzie stroną w czterech sprawach (o sygn. akt I SA/Wr 1107/17- I SA/Wr 1110/17), w których łączna kwota wyznaczonych wpisów od skarg wynosi 2.667 zł. W rezultacie, na podstawie art. 260 § 1 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.