I SA/Wr 111/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Radom po rozpoznaniu w dniu 9 lipca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi M. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2008 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych, wskazując na problemy finansowe. Uzasadniał, że razem z żoną prowadzą wspólne gospodarstwo domowe i wychowują [...]-letniego syna. Miesięczne wydatki na utrzymanie, raty kredytowe i spłatę zadłużenia wobec Urzędu Skarbowego wynoszą łącznie około 3.000 zł. Syn jest szybko dorastającym nastolatkiem, który kończy gimnazjum i rozpocznie naukę w liceum. Małżonkowie starają się w związku z tym zapewnić mu dobre warunki nauki i rozwoju. Mimo braku pieniędzy, spłacają wszystkie zaległości i należności finansowe. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, posiadają mieszkanie ([...] m2), poza tym nie dysponują jakimikolwiek zasobami pieniężnymi ani przedmiotami o wartości powyżej 3.000 euro. Dochody uzyskują z tytułu umowy o pracę – skarżący 2.557 zł brutto, jego żona – 2.800 zł brutto. Wnioskodawca dodał, iż od lutego 2009 r. ustanowiona została małżeńska rozdzielność majątkowa. Do wniosku załączone zostały kopie dowodów opłat związanych z mieszkaniami we W. przy ul. [...] i ul. [...] oraz dokumentu potwierdzającego wysokość wynagrodzenia skarżącego. Z dodatkowych dokumentów i oświadczeń dotyczących stanu finansowego, majątkowego i rodzinnego, przedłożonych na wezwanie skierowane na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej: p.p.s.a.), wynika, że w 2011 r. wnioskodawca uzyskał przychód ze stosunku pracy w wysokości 34.813,41 zł, a jego żona 57.892,32 zł. Średnie miesięczne wynagrodzenie żony za okres od 1 lutego do 30 kwietnia 2012 r. wyniosło 4.384,35 zł brutto. Miesięczne wydatki rodziny skarżącego wynoszą łącznie 3.867 zł, wliczając wszelkie zobowiązania kredytowe, podatkowe, koszty leczenia alergii i chorób skórnych oraz bilety komunikacji miejskiej. Przedłożono też wyciągi z rachunków bankowych małżonków i akt notarialny zakupu mieszkania zajmowanego przez rodzinę skarżącego. Na rachunku należącym do żony skarżącego saldo w miesiącach luty, marzec i kwiecień wynosiło około 6.000-8.000 zł. Wnioskodawca wyjaśnił dodatkowo, że lokal mieszkalny przy ul. [...], w którym zameldowana jest jego żona (wynika to z przedłożonych dokumentów), zajmowany jest przez jej rodziców. Postanowieniem z dnia 11 czerwca 2012 r. Referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W sprzeciwie wniesionym od powyższego orzeczenia skarżący podniósł, że złożył w Sądzie dokument potwierdzający zajęcie wynagrodzenia w postępowaniu egzekucyjnym, prowadzonym przez Naczelnika Urzędu Skarbowego oraz wydruk z rachunku bankowego z kwotą wynagrodzenia za maj 2012 r., wynoszącego 1.137 zł netto. Zwrócił uwagę, że dochód miesięczny rodziny zmniejszył się o 763 zł i wynosi nie 5.000 zł, jak wskazano w ww. postanowieniu, a 4.137 zł i będzie wynosić tyle aż do czasu wyegzekwowania całej zaległej należności w podatku VAT. Ponadto spłaca zaległy podatek miesięcznie systematycznie po 500 zł. Łącznie zatem z tego tytułu spłacane jest miesięcznie około 1.250 zł, co stanowi duże uszczuplenie w budżecie domowym. Wnioskodawca zauważył, że od lutego 2012 r. spłaca dwa zobowiązania podatkowe, zatem niemożliwe było poczynienie nawet najmniejszych oszczędności. Natomiast oszczędności żony są przeznaczone na pokrycie bieżących wydatków w budżecie domowym do czasu spłaty zaległości podatkowych. Skarżący wyjaśnił, iż nie są z żoną właścicielami trzech mieszkań. Wnioskodawca jest nadal zameldowany przy ul. [...] we W., gdzie mieszkanie jest własnością jego matki, z kolei mieszkanie we W. przy ul. [...], gdzie jest zameldowana jego żona, należy do jego teściów. Jedyny lokal, do którego małżonkowie mają tytuł własności, jest położony we W. przy ul. [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W świetle powyższego, Sąd mając na uwadze zebrany materiał dowodowy ponownie rozpoznał wniosek strony o przyznanie jej prawa pomocy. Stosownie do treści z art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata, czyli w zakresie całkowitym, może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przede wszystkim zwrócić należy uwagę, że powyższa regulacja stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., stosownie do której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Tak więc, przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia, ale wręcz formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, "Polski model sądownictwa administracyjnego", Oficyna Wydawnicza VERBA s.c., Lublin 2003). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne, leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", LexisNexis, Warszawa 2004). Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanego wniosku, wskazać trzeba, iż wykazane zostały dochody ze stosunku pracy skarżącego i jego żony, zajęcie wynagrodzenia skarżącego w postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz wysokość miesięcznych wydatków. Wyjaśniona też została kwestia własności mieszkań, w których małżonkowie są zameldowani. Niemniej jednak, zdaniem Sądu, wnioskodawca nie wykazał wszystkich okoliczności, które mają wpływ na jego możliwości płatnicze. Jak wynika wydruków z rachunku bankowego, którego jest posiadaczem, oprócz wpływów z tytułu wynagrodzenia za pracę oraz wpłat dokonywanych przez żonę, skarżący ponadto uzyskuje dodatkowe wpływy ze sprzedaży aukcyjnej na portalu [...]. Można to wywieść z akt administracyjnych sprawy, gdzie zgodnie z ich treścią organy podatkowe ustaliły, że prowadził taką sprzedaż używając nicka [...] (fakt ten jest niesporny). Na rachunkach bankowych natomiast odnotowane są wpłaty na rachunek wnioskodawcy w urzędach pocztowych z różnych miejsc Polski oraz prowizje ze sprzedaży dokonanej przez [...] na rzecz [...]. Wnioskodawca nie wskazał jednak w oświadczeniu o źródłach dochodów i ich wysokości powyższych wpływów. Zauważyć zatem też trzeba, że wniosek o przyznanie prawa pomocy, a konkretnie jego urzędowy formularz, zawiera rubryki przeznaczone na oświadczenia złożone przez wnioskodawcę co do jego stanu rodzinnego oraz majątku i wszelkich dochodów osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym. Wnioskodawca jest natomiast obowiązany wypełnić powyższy formularz zgodnie ze stanem rzeczywistym. W istocie, można określone dochody i ich wysokość wywieść z przedłożonych na wezwanie dokumentów (w tym wydruków z rachunku bankowego). Chodzi tu jednak o pominięcie pewnych faktów, które skarżący był zobligowany oświadczyć już na etapie złożenia wniosku na urzędowym formularzu, co w dalszej kolejności rzutuje na wiarygodność całokształtu okoliczności, które mają uzasadniać żądanie wniosku. Poza tym, nie jest do końca wiadome, jak wysokie były i są średnie miesięczne dochody z prowadzonej w powyższy sposób sprzedaży – a co za tym idzie – jakie miał skarżący możliwości poczynienia rezerw na opłacenie kosztów postępowania, w tym profesjonalnego pełnomocnika. Z samych wydruków z rachunku bankowego za miesiące od lutego do maja 2012 r., które znajdują się w aktach sprawy, wywieść można, że był w stanie poczynić oszczędności na pokrycie kosztów sądowych, w tym wpisu od skargi (przy uwzględnieniu, iż całość wynagrodzeń małżonków przeznaczona jest na bieżące opłaty, a skarżący zobligowany jest do ponoszenia przedmiotowych kosztów jednocześnie w dwóch sprawach: I SA/Wr 110-111/12). Natomiast ponoszenia kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie należy się spodziewać najpóźniej z dniem wniesienia skargi, która w niniejszej sprawie jest datowana na 27 listopada 2011r. Mając zatem na uwadze powyższe, zdaniem Sądu, pominięcie wskazanego wyżej faktu nie dało podstaw do dokonania oceny rzeczywistych możliwości płatniczych skarżącego, co uzasadniało odmowę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wobec tego, na podstawie art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1 oraz 260 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.