I SA/Wr 1120/07

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu: Tomasz Świetlikowski po rozpoznaniu w dniu 23 października 2007 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego w sprawie ze skargi A. P. i B. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych z tytułu podatku od towarów i usług za kwiecień i sierpień 2000 r., listopad 2001 r. i kwiecień 2002 r. wraz z odsetkami za zwłokę postanawia: odmówić stronie skarżącej, tj. B. P., przyznania prawa pomocy. W sprawie, strona skarżąca (B. P.) wniosła - na dwóch odrębnych formularzach - o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia dorady podatkowego. B. P. uzasadniał, że mając 62 lat nie może znaleźć pracy. Argumentował, że wraz z żoną pozostają bez pracy i bez zasiłku, emerytury... Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe z żoną i synem oraz posiada na współwłasność z żoną działkę zabudowaną (0,1640 ha), dom wielkości 120 m² z roku 1901 (współwłasność z żoną) i nieruchomość rolną (0,32 ha współwłasność z córką). Z informacji o dochodach wynika, że zarówno B. P. jak i jego żona nie uzyskują dochodów - są osobami bezrobotnymi bez prawa do zasiłku. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do brzmienia art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w skrócie p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1) a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2 cyt. wyżej przepisu). Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, iż są one zasadą natomiast zwolnienie z ich uiszczenia winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Istotą prawa pomocy w zakresie przyznania z urzędu doradcy podatkowego (adwokata, radcy prawnego, rzecznika patentowego) jest natomiast nieodpłatne korzystanie strony z profesjonalnego pełnomocnika, wskutek przejęcia przez Sąd ciężaru kosztów związanych z tą reprezentacją. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy prawnej jest to, że strona - ze względu na swój stan majątkowy - nie jest w stanie ponieść jej kosztów. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych/kosztów zastępstwa procesowego jest instytucją stosowaną w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy się kierować rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia doradcy podatkowego, Sąd uznał, iż skarżący tj. B. P. nie uprawdopodobnił, że nie jest w stanie zgromadzić środków celem poniesienia opłat sądowych. W sprawie, skarżący oznajmił z jednej strony, że wraz z żoną są osobami bezrobotnymi nie uzyskującymi żadnych dochodów, z drugiej zaś wykazał okoliczność ponoszenia miesięcznych wydatków w wysokości przekraczającej 700 zł. Powyższe sprzeczności pozwalają domniemywać, że skarżący posiada środki finansowe - poza wykazanymi (oszczędności, inne), które winien wykorzystać do opłacenie wydatków sądowych. Zdaniem Sądu skarżący (B. P.) nie wykazał, że nie jest obecnie w stanie wygospodarować środków na opłacenie należnych w sprawie kosztów sądowych oraz kosztów zaangażowania doradcy podatkowego. Z uwagi na powyższe na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.