I SA/Wr 1123/17

Ewa Orłowska starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu: po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku A. J. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata i wniosku o przedłużenie terminu w sprawie ze skargi A. J. na pismo Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we [...] z dnia [...] nr [...] postanawia: I. odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata; II. odmówić przedłużenia terminu do przedłożenia dokumentów źródłowych związanych z wnioskiem prawo pomocy. Postanowieniem Sądu z dnia 15 grudnia 2017 r. Sąd odrzucił skargę i oddalił wniosek o prawo pomocy na podstawie art. 247 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z uwagi na oczywistą bezzasadność skargi. Następnie na urzędowym formularzu skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W jego uzasadnieniu podał, że mieszka sam i prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. W uzasadnieniu podniósł argumenty dotyczące działań organów podatkowych i organów celnych. W rubryce nr 10 obejmującej dochody podał, że utrzymuje się z renty inwalidzkiej i nie określił wysokości tego świadczenia. W rubryce nr 11 obejmującej zobowiązania i stałe wydatki podał, że wynoszą one: alimenty [...] zł, zobowiązania (zabezpieczenie komornicze) 500 zł, czynsz 180 zł, gaz wraz z ogrzewaniem 150 zł, prąd 150 zł, telefon i Internet 250 zł. Dodał, że posiada kredyty i zawiesił działalność gospodarczą, co potwierdził wydrukiem z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, z którego wynika, że działalność została rozpoczęta dnia [...] i że została zwieszona od dnia [...]. Przedłożył także wydruk z osobistego rachunku bankowego za okres od [...] października do [...] stycznia 2018 (według dat transakcji), z którego m. in. wynika, ze otrzymuje rentę w kwocie [...] netto zł i że np. płaci alimenty w wysokości [...] zł , a raty kredytów wyniosły 419,14 zł, 409,61 zł, 12,38 zł 40,94 zł, 78,67 zł oraz dwa wydruku z innego konta, w tym jeden z nazwą bieżący miesiąc (data księgowania 18 stycznia 2018 r.) z saldem – 29.597,49 zł i wydatkami na kwotę -7 zł oraz drugi z nawą poprzedni miesiąc (k-35) z saldem – 29.343,22 zł z wydatkami na kwotę -254,27 zł (data księgowania 4 i 12 grudzień 2017 r. ). We wniosku podał również, że posiada mieszkanie socjalne o powierzchni 29m2 i nie posiada innych nieruchomości oraz oszczędności, przedmiotów i papierów wartościowych i wierzytelności. Podał, że nie dotyczy go rubryka nr 8 stan majątkowy osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym. Następnie pismem Sądu z dnia 8 lutego 2018 r. mającym na celu wykonanie zarządzenia referendarza sądowego z dnia 7 lutego 2018 r. wezwano stronę skarżącą na podstawie art. 255 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - zgodnie z którym jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego: - do nadesłania w terminie 7 dni kopii dokumentów źródłowych i wyjaśnień dotyczących aktualnej sytuacji majątkowej tj, oświadczenia o wszystkich osobach mieszkających ze skarżącym oraz źródłach i wysokości ich dochodu, które należało udokumentować, kopii zenan podatkowych z 2015 r. i 2016 r., szczegółowego – określonego kwotowo – zestawienia ponoszonych miesięcznie wydatków przez stronę skarżącą (opłaty, żywność, środki higieny, ubrania, lekarstwa, spłata kredytów, inne), z dokładnym wskazaniem źródłem ich finansowania, wydruków historii rachunków bankowych, lokat bankowych oraz kart kredytowych skarżącego za okres od października do stycznia 2018 r., w tym związanych z działalnością gospodarczą, oświadczenia o posiadanych środkach transportu (należało podać markę, rocznik i wartość), dokumentów potwierdzających postępowanie egzekucyjne wobec skarżącego, innych dokumentów i oświadczeń, które uzasadniałby przyznanie prawa pomocy. Pismo to skarżący odebrał w dniu 19 lutego 2018 r. W odpowiedzi na powyższe pismo skarżący pismem z dnia 27 lutego 2018 r., nadanym w dniu 28 lutego 2018 r., że wnosi o wydłużenie terminu do uzupełnienia braków w postaci oświadczenia o stanie rodzinnym wraz z załącznikami z powodu pogrzebu brata matki na terenie [...]. Natomiast dnia [...] lutego matka wyjechała do [...] na zabieg i dnia [...] była operowana. Wskazał, że musiał pomóc przy badaniach i zabiegach. Rodzice są inwalidami i mają problemy z poruszaniem się, a skarżący jest ich jedynym synem na terenie kraju i pomimo, że sam jest inwalidą [..] grupy to pomaga rodzicom, którzy mają przyznaną pomoc z [..]w wymiarze 1 godzina co drugi dzień. Dodał, że PIT za 2017 nie został jeszcze rozliczony, a za 2105 r. jest korygowany przez urząd skarbowy. Do pisma tego dołączył oświadczenie o stanie rodzinnym złożone na druku obowiązującym w postępowaniu przed sądami powszechnymi, w którym ponownie podał, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe oraz wyjaśnił, że otrzymuje rentę inwalidzką wraz z zasiłkiem [...] z tytułu [...] niezdolności do samodzielnej egzystencji w kwocie [...z]ł, która po obciążeniu wynosi [...] zł. Ponownie wymienił wydatki związane z utrzymaniem wskazując, że wynoszą one: alimenty [...]zł, zobowiązania (zabezpieczone komornicze) 500 zł, czynsz 170 zł, gaz wraz z ogrzewaniem 150 zł, prąd 150 zł, telefon i Internet 250 zł, śmieci 20 zł, wyżywienie 350 zł, a liczne zobowiązania kredytowe wynoszą około 480 zł. Problem regulowania zobowiązań wynika z faktu, że jego dłużnicy uciekli za granicę i są ścigani przez Policję. Do pisma tego dołączył wydruk z kona osobistego za okres od [...] listopada 2017 r. do [..] lutego 2018 r. (według daty transakcji), na który wpływa świadczenie rentowe [...] zł, z którego spłacane są kredyty i płacone są alimenty [...] zł oraz wydruk z innego rachunku z nawą bieżący rok i z kwotą wydatków – 259,15 zł i saldem końcowym – 29.849,64 zł (data księgowania 3 i 31 stycznia 2017 r. i 3 lutego 2018 r.), na którym znajduje się opłata za kartę – 7 zł (-7 x2), k-51. Przedłożył także wydruk z powyższego konta za poprzedni rok oraz wydruk dotyczący rat pożyczek w kwotach [..] zł i [..] zł z terminem płatności 23 marca tego roku z którego wynika, że pozostało do spłaty 34 raty w kwocie – [...]zł i [..] w kwocie – [...] zł oraz zeznanie podatkowe PIT-36 z 2016 r., z którego wynika, że przychód (dochód) z tytułu renty wyniósł [..]zł, a przychody z działalności gospodarczej wyniosły [...] zł, koszty uzyskania tego przychodu [..] zł i że skarżący wykazał stratę z tej działalności w wysokości [...] zł, ponieważ koszty przekraczają wysokość przychodu. Rozpoznaniu w niniejszej sprawie podlega wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu wraz z zawartym w piśmie z dnia 27 lutego 2018 r. k- 42 wnioskiem o przedłużenie terminu do nadesłania dokumentów źródłowych dotyczących prawa pomocy . W myśl art 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369; dalej p.p.s.a..) zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata lub radcy prawnego obejmuje prawo pomocy w zakresie całkowitym. Na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym może zostać przyznane osobie fizycznej – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Stosownie do art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Do tych przepisów szczególnych należy zaliczyć przepisy określające przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy na wniosek strony. Wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść żadnych kosztów postępowania, ponieważ z akt sprawy wynika, że skarżący nadal posiada stałe źródło dochodu z tytułu renty w wysokości [..] zł, a świadczenie to ma charakter długotrwały skoro w przedłożonym zeznaniu podatkowym za 2016 r. skarżący wykazał także przychód z tytułu renty w wysokości [...] zł. Istotne znaczenie ma, że w zeznaniu podatkowym za 2016 r., jako jedynym zeznaniu podatkowym przedłożonym w niniejszej sprawie, skarżący wykazał także przychody z działalności gospodarczej w wysokości [...] zł oraz koszty uzyskania tego przychodu [...] zł, które wygenerowały stratę z tej działalności w wysokości [...] zł, Przyznania prawa pomocy nie uzasadnia wykazana strata z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w 2016 r. Strata powstaje wskutek uzyskania nadwyżki kosztów nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Wykazanie w danym roku podatkowym niewielkiego dochodu lub nawet straty nie musi oznaczać utraty płynności finansowej przez przedsiębiorcę. Miarodajny jest przychód, który wniósł [...] zł. Ponadto skarżący nie przedłożył także wcześniejszego zeznania podatkowego za 2015 r., co nie pozwala na ustalenie jak kształtowała się sytuacja skarżącego w dłuższym okresie czasu obejmującym także rok 2105. Z obowiązku tego nie zwalnia twierdzenie, że obecnie zeznanie to jest korygowane. Ponadto z przedłożonego rachunku bankowego za poprzedni rok 2017 wynika, że znajdują się na nim wpływy np. [...] zł (14 kwietnia 2017 r. od przedsiębiorstwa budowalnego, [...] zł, [...] (17 luty 2017 r. ), [...] zł (14 i 11 lutego 2017 r [...] zł x2), zapłata za schody – [..] zł (30 stycznia 2017 r.), [...]zł (opłata za remont 19 z dnia 29017 r.), [...] zł opata na poczet remontu (13 stycznia 2017 r.), [...] zł (30 marca). Ponadto z konta tego było wielokrotnie zasilane inne konto skarżącego np. [...] zł (7 lipca), [..] zł (27 czerwca 2017 r.), [...] zł (29 czerwca), [..] (3 kwietnia), [...] zł (6 lutego), zasilnie konta przez skarżącego (wpływy na konto) np. [...] zł (30 stycznia 2017 r.), [...] zł (28 kwietnia), wypłaty z bankomatu np. [...]zł (17 lipca 2017 r.), [(...)] zł (27 czerwca), [...] zł (29 maja). Skarżący nie sprecyzował w jednoznaczny sposób, czy konto to dotyczy prowadzonej działalności gospodarczej, jednakże z danych zawartych na tym rachunku i z danych wynikających z akt administracyjnych sprawy wynika, że rachunek w Banku [...], a więc w Banku w którym prowadzony jest omawiany rachunek bankowy, jest wykorzystywany przez skarżącego w prowadzonej działalności gospodarczej. Ponadto z analizy tego rachunku wynika, że skarżący uzyskał np. dodatkowy wpływ od komornika sądowego w wysokości [..] zł (7 lipca 2017 r.), co ma wpływ na całokształt jego źródeł dochodu. Powyższe dane pozwalają na przyjęcie, że skarżący jako podmiot prowadzący działalność gospodarczą mógł zgromadzić odpowiednie środki w celu poniesienia ewentualnych przyszłych kosztów postępowania sądowego. Z analizy tego rachunku bankowego wynika także, że skarżący w 2017 r. uzyskał wielokrotne wpływy w znacznych kwotach od Kancelarii Radców Prawnych "[..]" np. [..] zł (7 lipca), [...] zł (27 czerwca ), [...] zł (29 maja), [...] zł, [...], [..]zł. W niniejszej sprawie skarżący nie wyjaśnił przy tym w jakim stosunku prawnym pozostaje z tą kancelarią prawną. Kwoty te świadczą o możliwości poniesienia kosztów postępowania sądowego. Przyznania prawa pomocy nie uzasadnia także fakt zaciągniętych kredytów, skoro zobowiązania cywilnoprawne nie korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia przed zobowiązaniami publicznoprawnymi do których należą koszty postępowania sądowego. Ponadto z analizy omówionego wyżej rocznego rachunku bankowego wynika, że dnia 11 maja 2017 r. skarżący spłacił jednorazowo kwotę w [...] zł na rzecz [...], podobnie dnia 2 stycznia 2017 r. spłacił jednorazowo umowę w wysokości [...] zł na rzecz [...], co oznacza, że spłacił jednorazowo inny zaciągnięty kredyt (pożyczkę). Dane te pozostają w sprzeczności, że ma on problemy z regulowaniem zobowiązań kredytowych. Ponadto skarżący nie udokumentował w jakiej wysokości ponosi konkretne opłaty i wydatki związane z utrzymaniem, co nie pozwala na ocenę, czy wydatki te kształtują się w kwotach podanych we wniosku o prawo pomocy. Natomiast na rocznym koncie bankowym k- 59 znajduje się przelew jednorazowy na kwotę [..] zł z dnia 12 kwietnia 2017 r. na rzecz [...] i opłaty za prowadzenie karty [...] zł miesięcznie, opłaty za przelewy np. [..] zł, za prowadzenie rachunku [...] zł k-60, ale dane te także nie potwierdzają wysokości wydatków związanych z utrzymaniem wymienionych we wniosku o prawo pomocy. Skarżący wykazał jednie, że płaci alimenty w wysokości [...] zł oraz że spłaca raty kredytów. Wybiórcze udostępnienie danych nie pozwala na pełną ocenę możliwości płatniczych skarżącego i tym samym nie uzasadnia uwzględnienia wniosku. Skarżący nie przedłożył także konkretnego dokumentu potwierdzającego postępowania egzekucyjne. Obowiązku tego nie uchyla twierdzenie skarżącego k- 46, że obciążenie komornicze wynosi około [...] zł. Z akt administracyjnych sprawy wynika ponadto, że skarżący posiadał zobowiązanie z tytułu zwrotu nienależnie pobranych [...] (str. nr 2 pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...]). W świetle powyższych okoliczności sam fakt zawieszenia działalności gospodarczej nie uzasadnia przyznania prawa pomocy, zwłaszcza, że została ona zawieszona a nie zlikwidowana. Zatem sam skarżący widzi możliwość jej kontynuacji. Skarżący nie wyjaśnił, czy posiada środki transportu. Dodać należy, że opisane pismo Sądu z dnia 8 lutego 2018 r. mające na celu wykonanie zarządzenie referendarza sądowego z dnia 7 lutego 2018 r. zostało sporządzone na podstawie art. 255 p.p.s.a, z którego wynika, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o prawa pomocy, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Konstrukcja przepisu art. 255 p.p.s.a. zakłada obowiązek współpracy wnioskodawcy z sądem (post. z dnia 19 czerwca 2012 r. sygn. akt I OZ 38/12). Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej. Jednocześnie wykazanie, że strona rzeczywiście znajduje się w takiej trudnej sytuacji spoczywa na niej samej. Zatem w jej interesie jest zarówno jak najobszerniejszy opis stanu majątkowego, finansowego i rodzinnego oraz realnych możliwości płatniczych, a także jak najściślejsza współpraca z sądem, który dąży do tego, aby sytuację strony w pełni wyjaśnić. Współpracy tej w niniejszej sprawie zabrakło. W świetle powyższego przyjąć należy, że skarżący nie wykazał, że spełnia przesłanki, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a warunkujące przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Z tych względów należało, w pkt I sentencji, odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym. Na uwzględnienie nie zasługiwał tym samym, zawarty w piśmie z dnia 27 lutego 2018 r., wniosek o przedłużenie terminu do złożenia oświadczenia o stanie rodzinnym i załącznikach k-42, skoro oświadczenie w tym zakresie zostało zawarte w oświadczeniu o stanie rodzinnym, w którym skarżący ponownie podał, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe k- 43, nawet jeżeli zostało ono złożone w postaci oświadczenia o stanie rodzinnym na druku obowiązującym w postępowaniu przed sądem powszechnym. Ponadto pobyt matki w szpitalu w dniu [...] w celu zabiegu operacyjnego szpitalu nie jest okolicznością, której skarżący nie mógł przewidzieć, a data pogrzebu brata matki nie została konkretnie sprecyzowana. Istotne jest, że wniosek o przedłużenie terminu został złożony po upływie wyznaczonego terminu, a zgodnie z art 84 p.p.s.a. mógł on być skutecznie złożony przed upływem terminu, skoro przepis ten stanowi, że przewodniczący może z ważnej przyczyny przedłużyć termin sądowy z urzędu lub na wniosek strony zgłoszony przed upływem terminu, a także skrócić termin sądowy na wniosek strony, a myśl art. 167a § 1 p.p.s.a. do zarządzeń oraz postanowień referendarza sądowego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące zarządzeń przewodniczącego oraz postanowień sądu. Z tych względów należało, w pkt II sentencji, odmówić przedłużenia termonu do przedłożenia dokumentów źródłowych związanych w wnioskiem o prawo pomocy. W myśl zaś art. 258 § 1 p.p.s.a czynności w zakresie przyznania prawa pomocy wykonuje referendarz sądowy, a stosownie do art. 167a § 1 p.p.s.a do zarządzeń oraz postanowień referendarza sądowego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące zarządzeń przewodniczącego oraz postanowień sądu. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 245 § 2 p.p.s.a. i art. 246 § 1 pkt 1 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a, orzeczono jak w sentencji.