I SA/Wr 1125/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Zbigniew Łoboda po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi R. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] maja 2013 r. Nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2013 r. postanawia: I. przyznać prawo pomocy w części dotyczącej ustanowienia radcy prawnego; II. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. , ., , , , Uzasadnienie: Skarżący, po wyroku oddalającym skargę i doręczeniu jego odpisu wraz z uzasadnieniem, złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata wskazując, że budynki będące w jego posiadaniu wymagają kapitalnego remontu, co wiąże się z dużymi wydatkami. Oświadczył, że mieszka sam – syn i córka wyjechali za granicę w poszukiwaniu zatrudnienia i nie są w stanie pomóc. We wniosku skarżący wskazał, że posiada dom, nieruchomość rolną (0,29 ha) i samochód terenowy, który kupił w kwietniu 2013 r. i w związku z tym spłaca raty w wysokości 860 zł miesięcznie. Wyjaśnił, że jest inwalidą II grupy, w wieku 65 lat i mieszka daleko od drogi, w trudnym do poruszania terenie. Wnioskodawca uzyskuje dochody z tytułu renty (972 zł netto) i ze stosunku pracy (1.170 zł netto). Z dokumentów złożonych przez skarżącego w odpowiedzi na wezwanie skierowane do strony w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) dalej p.p.s.a., ponad to co zostało wskazane we wniosku, wynika że skarżący w 2012 r. uzyskał przychody z emerytury i ze stosunku pracy w łącznej kwocie 31.074,69 zł, natomiast raty pożyczki gotówkowej udzielonej przez bank wynoszą 552,16 zł, miesięcznie, ponadto na skarżącym ciążą zobowiązania w związku z kartami kredytowymi. Skarżący oświadczył, że od dłuższego czasu jest osobą samotną, nie ma żadnych rachunków ani lokat bankowych. Utrzymuje się sam i starcza mu ledwo na opłaty związane z utrzymaniem. Przykładowo podał, że opłata za energię wynosi około 80 zł, za wodę 40 zł. Ponosi też wydatki na lekarstwa i żywność dla siebie, psa i kotów. Postanowieniem z dnia [...].01.2014 r. referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego oraz odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Strona złożyła w ustawowym terminie sprzeciw od powyższego rozstrzygnięcia, w którym wskazała, że miesięczny koszt spłaty należności za samochód wynosi w istocie 860 zł, bowiem część należności została pokryta z kart kredytowych. Ponadto do kosztów miesięcznych należy doliczyć " koszt pieca kaflowego" oraz wydatki związane z zakupem drewna na opał. Jak wynika z akt, w niniejszej sprawie wpis od skargi został wyznaczony na kwotę 100 zł i został przez skarżącego opłacony. Uiszczono też opłatę kancelaryjną w tej samej kwocie za doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem. Sądowi wiadomo z urzędu, że w sprawa o sygn. akt I SA/Wr 1125/13 jest jedyną zawisłą przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu ze skargi tej strony. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 p.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Mając powyższe na uwadze Sąd ponownie rozpoznał na podstawie zebranego materiału dowodowego wniosek strony o przyznanie jej prawa pomocy, stosując przepisy regulujące kwestię zwolnienia od kosztów sądowych. W ocenie Sądu, analiza przedstawionej przez skarżącą sytuacji majątkowej w kontekście przesłanek przyznania prawa pomocy i celu tej instytucji prowadzi do wniosku, że żądanie strony zasługuje na uwzględnienie jedynie w zakresie częściowym. Podkreślić przy tym należy przyznanie prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie musi być postrzegane jako wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania (por. art. 199 p.p.s.a.).W związku z tym strona występująca na drogę postępowania sądowego powinna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania oraz wyjątkowości zwolnienia z tego obowiązku. Obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza bowiem konieczności zagwarantowania stronie bezwarunkowego prawa do uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej, ani prawa do zwolnienia od kosztów sądowych, gdyż wymóg ponoszenia kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym ma miejsce, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 tej samej ustawy). Z regulacji zawartej w art. 246 § 1 p.p.s.a. wynika, że udzielenie stronie prawa pomocy dotyczy wyłącznie osób na tyle ubogich (bezrobotnych, bez prawa do zasiłku, samotnych, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku), że ich rzeczywiste zdolności płatnicze uniemożliwiają wywiązanie się z obowiązku partycypowania w kosztach postępowania sądowoadministracyjnego. Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym jest możliwe tylko wówczas, gdy strona nie jest w stanie ponieść nawet minimalnych kosztów postępowania z powodu ubóstwa. Natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym ma miejsce wtedy, gdy poczynione przez stronę oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny okazały się niewystarczające na pokrycie kosztów postępowania. Dlatego oceniając, czy w danej sytuacji zasadne jest zwolnienie strony od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, należy rozważyć realizację zasady prawa do sądu, ale również uwzględniać zasadę powszechności i równości w ponoszeniu ciężarów i świadczeń publicznych. W tym celu należy zestawić wysokość kosztów obciążających stronę skarżącą w tym postępowaniu oraz szeroko rozumiane możliwości finansowe. Na obecnym etapie postępowania na wysokość kosztów składa się opłata sądowa w postaci wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł. oraz koszt wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Oceniając sytuację materialną skarżącego Sąd uznał, że skarżący dysponując stałym miesięcznym dochodem w kwocie około 2000 zł, przy jednoczesnym uwzględnieniu jego miesięcznych wydatków w postaci kosztów utrzymania domu, spłaty należności za auto (860 zł) oraz pozostałych wydatków związanych z zakupem żywności lekarstw, środków higieny i kosztami utrzymania zwierząt domowych, jest w stanie ponieść opłaty sądowe bez uszczerbku koniecznego dla siebie. Nie bez znaczenia pozostaje bowiem fakt, że skarżący mimo wezwania nie przedstawił szczegółowego określonego kwotowo zestawienia ponoszonych miesięcznie wydatków, mimo ciążącego na nim w tym względzie obowiązku. Bezspornym jest także, że skarżący do tej pory opłacał opłaty sądowe w tej sprawie (łącznie 200 zł), co pozwala w opinii sądu przyjąć, że obciążenie jego gospodarstwa domowego kwotą 100 zł (tytułem wpisu od skargi kasacyjnej) nie będzie stanowiło uszczerbku dla koniecznego utrzymania skarżącego prowadzącego samotnie gospodarstwo domowe. Mając na względzie powyższe, Sąd uznał, skarżący nie należy do kręgu osób, które nie są w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Oceniając sytuację majątkową strony skarżącej Sąd doszedł jednak do wniosku, że jednoczesne opłacenie opłat sądowych i kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika w sprawie niniejszej biorąc pod uwagę ograniczone środki finansowe skarżącego , mogłoby spowodować uszczerbek w utrzymaniu koniecznym strony, co uzasadnia przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym przez ustanowienie radcy prawnego, które to koszty, w większym zakresie niż koszty sądowe, obciążyłyby budżet domowy skarżącego. Konkludując, skoro skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie wygospodarować jakichkolwiek środków na pokrycie należnych opłat sądowych, nadto nie wykazał żadnych nadzwyczajnych okoliczności (zły stan zdrowia, szczególna sytuacja osobista) które uzasadniałyby brak realnych możliwości zdobycia środków na ten cel, to brak jest racjonalnego uzasadnienia dla przerzucania pełnych kosztów postępowania na podatników, poprzez pokrycie tych kosztów ze środków publicznych. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. | | | | | | | | | |