I SA/Wr 1129/07

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu Michał Kazek po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi A. i B. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W sprawie, B. B. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Uzasadniał, że jako inwalida nie pracuje, nie ma oszczędności, natomiast jego dochody z emerytury w kwocie 2.515 zł brutto służą do pokrycia kosztów zaspokajania bieżących potrzeb, pomocy lekarskiej i rehabilitacyjnej po wypadku komunikacyjnym, i w konsekwencji nie dysponuje wolnymi środkami pieniężnymi na opłatę niniejszych kosztów. Argumentował, że opłaca czesne za studia syna (1.900 zł miesięcznie), prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną, która otrzymuje świadczenie emerytalne w kwocie 650 zł i ponosi miesięczne wydatki na utrzymanie w kwocie 920 zł. Wskazał, że zalega z opłatą czynszową za trzy miesiące, wraz z żoną jest właścicielem mieszkania o powierzchni 54,90 m-, garażu o powierzchni 18 m- oraz samochodu osobowego SEAT LEON o wartości 15.000 zł. W dniu 24 kwietnia 2008 r. skarżącemu doręczono wezwanie do przedłożenia w terminie siedmiu dni, pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie akt sprawy, zeznania podatkowego za 2006 r., ostatnich odcinków emerytur, szczegółowego, określonego kwotowo zestawienia ponoszonych miesięcznie wydatków ze wskazaniem źródeł ich finansowania i załączeniem dowodów opłat, wyciągów z posiadanych przez wnioskodawcę rachunków bankowych za ostatnie trzy miesiące, informacji, czy korzysta z Pomocy Społecznej lub innych form wsparcia państwowego oraz innych dokumentów potwierdzających okoliczności, które uzasadniałyby przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący nie dostarczył żądanych dokumentów. Stosownie do brzmienia art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1) a w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2 cyt. wyżej przepisu). Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że są one zasadą natomiast zwolnienie z ich uiszczenia winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Istotą prawa pomocy w zakresie przyznania z urzędu adwokata (radcy prawnego, doradcy podatkowego, rzecznika patentowego) jest natomiast nieodpłatne korzystanie strony z profesjonalnego pełnomocnika, wskutek przejęcia przez Sąd ciężaru kosztów związanych z tą reprezentacją. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy prawnej jest to, że strona - ze względu na swój stan majątkowy - nie jest w stanie ponieść jej kosztów. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych oraz kosztów zastępstwa procesowego jest instytucją stosowaną w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Koszty postępowania sądowego należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy się kierować rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata, uznać należy, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie zgromadzić środków celem poniesienia opłat sądowych oraz opłacenia profesjonalnego zastępcy procesowego bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Postępowanie w przedmiocie przyznania prawa pomocy wszczynane jest wyłącznie na wniosek strony, co oznacza, że to wnioskodawca winien wskazać na okoliczności uzasadniające jego żądanie. W niniejszej sprawie, składając wniosek, strona skarżąca nie wykazała, iż nie jest w stanie ponieść należnych w sprawie kosztów postępowania przed sądem. Stwierdza się, że skarżący nie dostarczył, pomimo, iż był do tego zobowiązany na mocy art. 255 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, informacji dotyczących jego stanu majątkowego i rzeczywistych możliwości płatniczych, uniemożliwiając w ten sposób ocenę, czy w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki dla przyznania prawa pomocy w zakresie wnioskowanym. Złożone przez skarżącego oświadczenie, o którym mowa w art. 252 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie zawiera dostatecznych danych koniecznych do oceny jego rzeczywistych możliwości płatniczych. W treści wniosku strona skarżąca ograniczyła się jedynie do przedstawienia takich danych, które mogły świadczyć o jej złym stanie majątkowym i braku wystarczających dochodów. Uchyliła się natomiast od ich wykazania i uzupełnienia w sposób określony w doręczonym wezwaniu. Niezależnie od powyższego zauważa się, iż skarżący i jego małżonka posiadają stałe źródła dochodów (emerytura). Dlatego zasadne jest stwierdzenie, że skarżący nie wykazał, iż nie jest obecnie w stanie ponieść kosztów postępowania przed sądem (kosztów sądowych oraz kosztów zaangażowania adwokata). Z uwagi na powyższe na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji.