I SA/Wr 1129/12

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 31 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J.B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu za zaległości spółki z o.o. z tytułu podatku od towarów i usług za styczeń 2007 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych wskazując, że nie posiada dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania – wpisu od skargi na wskazaną w sentencji decyzję. Razem z żoną utrzymują się z emerytury, miesięczne wydatki utrzymania wynoszą średnio 2.600 zł. Dodatkowo wnioskodawca wydatkuje miesięcznie około 1.000 zł na leki i konsultacje lekarskie z powodu schorzeń kardiologicznych. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną, nie posiada jakichkolwiek nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Emerytury małżonków wynoszą łącznie 4.200 zł brutto. Z dokumentów i oświadczeń złożonych na wezwanie skierowane na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej: p.p.s.a.) wynika, że emerytura skarżącego wynosi netto (do wypłaty) 2.291,37 zł, do mieszkania, które zajmuje z żoną, przysługuje mu prawo dożywocia, a miesięczne opłaty czynszowe od października 2012 r. wynoszą 455,49 zł. Małżonkowie nie mają na własność żadnych nieruchomości. Wnioskodawca posiada samochód osobowy marki Mercedes Benz A, rocznik 2000, o wartości 9.000 zł. Wydruki z rachunku bankowego, którego posiadaczem jest skarżący, za okres od 1 lipca do 22 października 2012 r., wskazują regularne wpływy z tytułu emerytury/ renty kwoty 2.754,76 zł oraz wpływ z tytułu zerwanej lokaty w dniu 15 października 2012 r. – 3.672,65 zł. Kwota 3.600 zł została w tym samym dniu podjęta z rachunku. Odnotowane są też m.in. zlecenia stałe przelewu 500 zł na inny rachunek należący do skarżącego. Na wskazane wyżej wezwanie nie przedłożono żadnych dokumentów potwierdzających dochody żony wnioskodawcy, wydruków należącego do niej rachunku bankowego ani jakichkolwiek wyjaśnień w tym zakresie. Nie złożono też szczegółowego zestawienia miesięcznie ponoszonych wydatków. Jako znane z urzędu wskazać należy, że skarżący obowiązany jest do ponoszenia kosztów postępowania w tej samej wysokości jednocześnie w dwóch sprawach: I SA/Wr 1128/12 i I SA/Wr 1129/12. Przedstawione wyżej okoliczności nie dają podstaw do uwzględnienia żądania wniosku. Podstawą prawną rozpoznania przedmiotowego wniosku jest regulacja zawarta w art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Stosownie do treści tych przepisów, prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, czyli w zakresie częściowym, może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W pierwszej kolejności wskazać należy, że wpis od skargi został wyznaczony w niniejszej sprawie na kwotę 500 zł i jest to zwykle najwyższy koszt sądowy, jaki strona zobligowana jest uiścić w postępowaniu sadowoadministracyjnym. Co za tym idzie, wartość ta winna stanowić punkt odniesienia przy podejmowaniu oceny możliwości płatniczych wnioskodawcy. W dalszej kolejności zaznaczyć trzeba, że instytucja zwolnienia od kosztów sądowych ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia lub środki te są tak bardzo ograniczone, iż wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Jednocześnie wykazanie, iż strona rzeczywiście znajduje się w takiej trudnej sytuacji spoczywa na niej samej. Zatem w jej interesie jest zarówno jak najobszerniejszy opis stanu majątkowego, finansowego i rodzinnego oraz realnych możliwości płatniczych, a także jak najściślejsza współpraca z sądem, który dąży do tego, aby sytuację strony w pełni wyjaśnić (zob. postanowienie NSA z 28 marca 2012 r., sygn. akt I OZ 179/12, LEX nr 1136765). Tymczasem w niniejszej sprawie wnioskodawca nie odniósł się do całości wezwania skierowanego na podstawie art. 255 p.p.s.a., który stanowi, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W rezultacie wnioskodawca nie dał możliwości dokonania rzetelnej oceny jego zdolności do zgromadzenia środków na pokrycie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Mianowicie nie zostało przedłożone szczegółowe zestawienie miesięcznie ponoszonych wydatków. Skarżący ograniczył się jedynie do wskazania ogólnej kwoty 2.600 zł w związku z utrzymaniem mieszkania, która jednak nie znalazła swojego odzwierciedlenia w złożonych dokumentach. Jako dowód bieżących opłat związanych z mieszkaniem złożona została informacja ze Spółdzielni Mieszkaniowej, wskazująca opłatę czynszową w wysokości 455,59 zł. Kwota ta obejmuje m.in. opłaty za wodę i ogrzewanie. Nie wiadomo z kolei, jakie jeszcze wydatki mieszczą się w wartości 2.600 zł. Ponadto w wezwaniu wymienione zostały wydruki historii posiadanych przez skarżącego i jego żonę rachunków bankowych, lokat oraz kart kredytowych za lipiec, sierpień i wrzesień 2012 r. Natomiast przedłożony został wydruk tylko jednego rachunku, z którego wynika, że wnioskodawca ma jeszcze jeden rachunek (dokonywane są na niego przelewy 500 zł na podstawie zlecenia stałego). Wydruków z tego drugiego rachunku jednak nie złożono. Nie zostały też nadesłane dokumenty dotyczące dochodów żony skarżącego, nie jest zatem znana ich rzeczywista kwota. Jeśli chodzi o okoliczności, które są znane, to te nie dają podstaw do uznania, że wnioskodawca nie ma środków na opłacenie kosztów sądowych. Przyjmując, że podana we wniosku wartość emerytury skarżącego jest, jak się okazało, kwotą netto, tak samo należało ocenić podaną wartość emerytury jego żony, która wynosi, zgodnie z oświadczeniem, 2.000 zł. Obliczając faktyczny miesięczny dochód małżonków, należy zwrócić uwagę, iż z decyzji ZUS z marca 2012 r. wynika, że emerytura wnioskodawcy do wypłaty wynosi 2.291 zł, natomiast na jego rachunek regularnie wpływa z tego tytułu kwota 2.754,76 zł. Tę ostatnią zatem należało przyjąć jako rzeczywisty dochód. Z powyższego wynika, że miesięczne dochody małżonków wynoszą realnie ponad 4.700 zł. Zakładając nawet, że w kwocie 2.600 zł mieszczą się wyłącznie niezbędne wydatki na zaspokojenie podstawowych potrzeb socjalnych, a wydatki w wysokości 1.000 zł są bezwzględnie konieczne na leczenie, to pozostaje małżonkom miesięcznie nadwyżka w wysokości 1.100 zł. Istotny także jest fakt, że skarżący miał lokatę środków w wysokości ponad 3.600 zł, którą zerwał, a środki zostały podjęte z rachunku 15 października 2012 r. Z tych też ustaleń wywieść należało, że wnioskodawca miał możliwość poczynienia rezerw na pokrycie kosztów sądowych w niniejszej sprawie – również z uwzględnieniem okoliczności, że zobligowany jest do ponoszenia jednocześnie tożsamych kosztów w dwóch sprawach toczących się przed tutejszym Sądem. Końcowo zauważyć wypada, że skarga w niniejszej sprawie została wniesiona 14 sierpnia 2012 r. , a od tej daty najpóźniej skarżący winien spodziewać się ponoszenia kosztów związanych ze swym udziałem w postępowaniu przed tutejszym Sądem i gromadzić środki na ich opłacenie. Mając wobec tego na uwadze powyższe, na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.