I SA/Wr 114/11

Wrocław, dnia 07 lutego 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Tomasz Świetlikowski po rozpoznaniu w dniu 07 lutego 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2010 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia w formie łącznego zobowiązania pieniężnego na 2001 r. podatku rolnego i podatku od nieruchomości postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W dniu 17 grudnia 2010 r. W. C. (dalej: skarżący) złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy, obejmujący częściowe zwolnienie go od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że ciężko choruje na serce (przebył rozległy zawał serca). W związku z chorobą nie może pracować w posiadanym przez siebie gospodarstwie rolnym, o powierzchni 48 ha. Wszelkie niezbędne roboty zmuszony jest powierzać sąsiadom. Samo zaś gospodarstwo nie przynosi dochodów. Skarżący jest właścicielem mieszkania o powierzchni 48 m2, w którym zamieszkuje wspólnie z córką i małoletnim synem. Rodzina nie posiada żadnych przedmiotów o wartości przekraczającej 3000 euro, zaś dochód miesięczny skarżącego stanowi renta w kwocie 380 zł, otrzymywana z B. Żaden z członków rodziny nie korzysta z pomocy społecznej. Dalej W. C. wskazał, że toczy się przeciwko niemu szereg postępowań egzekucyjnych. W odrębnym piśmie sądowym skarżący podał, że miesięczne koszty utrzymania wynoszą ponad 730 zł, na co składają się opłaty za gaz - 450 zł, energię elektryczną - 150 zł, wodę - 100 zł, za wywóz śmieci - 30 zł. Ponadto skarżący wydaje 200 zł miesięcznie na leki. Sam ponosi koszt bieżących napraw zajmowanego mieszkania. Do wniosku o prawo pomocy skarżący załączył wyciągi z rachunku bankowego, prowadzonego przez Bank [...], za okres październik - listopad 2010 r., zgodnie z którymi, przedmiotowe konto w badanym okresie zostało zasilone kilkukrotnie, na łączną kwotę przekraczającą 15.500 zł. Wpłaty te były dokonywane przez samego skarżącego. Skarżący otrzymał również dwukrotnie kwotę 650 zł pod nieznanym tytułem, od spółki A oraz rentę z B w kwocie 402,58 zł miesięcznie. Wśród obciążeń konta znalazły się, obok licznych wypłat gotówki, wydatki na telewizję cyfrową, ubezpieczenie samochodu czy też zakup narożnika. Do akt sprawy skarżący załączył także zaświadczenie, że opłata miesięczna za przedszkole dla małoletniego syna wynosi 317,08 zł oraz trzy tytułu egzekucyjne na łączną kwotę przekraczającą 20.000 zł, a także pismo komornika sądowego wzywające go do zapłaty kwoty ponad 64.000 zł. Postanowieniem z dnia 21 grudnia 2010 r. referendarz sądowy (sygn. akt III SA/Wr 757/10) odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy. W sprzeciwie z dnia 14 stycznia 2011 r. skarżący wskazał, że wydatki na telewizję kablową, telefonię komórkową czy zakup narożnik są przeznaczone na utrzymanie córki i pochodzą od byłej żony, wobec czego nie ma on swobody w ich dysponowaniu. Podniósł także, że większość jego gospodarstwa znajduje się na terenach górskich, na których gospodarowanie jest deficytowe. Będąc zaś na rencie nie może sprzedać gospodarstwa, ponieważ po wyzdrowieniu i utracie renty nie miałby żadnego źródła utrzymania. Skarżący oprócz sprawy pod sygn. akt I SA/Wr 114/11, jest stroną jeszcze dwóch innych postępowań o sygn. akt I SA/Wr 113/11 i 115/11. Łączny wpis od skarg we wszystkich trzech sprawach wynosi 600 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wskazać, że w myśl art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie referendarza, od którego został wniesiony sprzeciw, traci moc, a sprawa będąca jego przedmiotem podlega rozpoznaniu przez sąd. Instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim tym, którzy nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem, bądź też ich zgromadzenie byłoby związane z uszczerbkiem dla utrzymania własnej rodziny. Stanowi zatem wyjątek od ogólnej zasady, wyrażonej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty związane ze swoim udziałem w sprawie. Mając na uwadze, że koszty te stanowią daninę publiczną, której obowiązek uiszczenia jest powszechny, przyznanie prawa pomocy stronie jest równoznaczne z obciążeniem kosztami postępowania pozostałych podatników. Dlatego też korzystanie z tej instytucji powinno mieć charakter wyjątkowy i być skutkiem wyważenia interesu publicznego oraz indywidualnego. Prawo pomocy nie może bowiem stanowić wygodnej formy kredytowania, zwłaszcza w sytuacjach, gdy strony spłacają inne zobowiązania, z pominięciem kosztów sądowych. Działanie takie naruszałoby równość podmiotów wobec prawa. Stąd też przed wystąpieniem z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, strona powinna dopełnić wszelkich starań w celu zgromadzenia we własnym zakresie odpowiednich środków, wliczając w to wyzbycie się niektórych składników swojego majątku, czy ograniczenie wydatków, w zakresie, w jakim nie są one niezbędne do zapewnienia utrzymania sobie i swojej rodzinie. Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Jak stanowi § 3 art. 245 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Z kolei, w myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie fizycznej, jeżeli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego siebie i rodziny. Z treści art. 246 p.p.s.a. wynika zatem jednoznacznie, że ciężar udowodnienia istnienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy, spoczywa na stronie wnoszącej o przyznanie prawa pomocy. Rozwiązanie takie jest podyktowane tym, że tylko strona może znać w pełni swoją sytuację majątkową i faktyczną. Ponadto zapewnia, że prawo pomocy zostanie przyznane osobom faktycznie potrzebującym. Należy także zauważyć, że wszelkie dokumenty złożone w dotychczasowym postępowaniu zachowują swoją moc dowodową. Przechodząc do oceny wniosku strony należy przede wszystkim stwierdzić, że skarżący nie przedstawił Sądowi pełnej sytuacji majątkowej. Zachodzi również sprzeczność pomiędzy treścią wniosku a załączonymi do niego dokumentami. Ich analiza prowadzi do konstatacji, że skarżący dysponuje jeszcze innymi, nie ujawnionymi, źródłami dochodu. W okresie za październik i listopad 2010 r., dokonał on bowiem znacznych wpłat na swój rachunek bankowy, które w stosunku miesięcznym stanowią prawie dwukrotność przeciętnego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw. Ponadto otrzymał pod nieznanym tytułem łącznie 1.300 zł od spółki A. Także faktyczna wysokość otrzymywanej renty odbiega od tej wskazanej we wniosku. Skarżący nie wyjaśnił także, czy otrzymuje dopłaty bezpośrednie do posiadanych gruntów rolnych. Wątpliwości budzą niektóre wydatki skarżącego, które - w ocenie Sądu - nie są niezbędne dla utrzymania rodziny. Chodzi tu przede wszystkim o abonament za telewizję cyfrową i telefonię komórkową, których wartość przekracza deklarowaną wysokość dochodów skarżącego. Skarżący w badanym okresie uiścił ratę za ubezpieczenie samochodu w wysokości 473 zł, co może wskazywać na to, że jest on posiadaczem pojazdu o wartości przekraczającej 3.000 euro. Jednocześnie za niewiarygodne należy uznać wyjaśnienia skarżącego, który twierdzi, iż zakwestionowane wyżej wydatki są przeznaczane wyłącznie na utrzymanie studiującej córki i są finansowane ze środków pochodzących od byłej żony. Środki te były wpłacane wyłącznie przez skarżącego, a on sam w toku dotychczasowego postępowania nie informował, że córka otrzymuje alimenty. Wymaga także podkreślenia, że skarżący nie wypowiedział się w ogóle w przedmiocie świadczeń alimentacyjnych na rzecz małoletniego syna. Reasumując, zawarte we wniosku skarżącego sprzeczności i niejasności nie pozwalają przyjąć, że wykazał on w sposób dostateczny swoją złą sytuację majątkową. Oceny Sądu w tym względzie nie zmienia fakt przedstawienia przez skarżącego dokumentów, z których wynika, że są prowadzone przeciwko niemu postępowania egzekucyjne. W oparciu o akta sprawy nie sposób bowiem stwierdzić, jaki jest aktualny stan zadłużenia skarżącego oraz czy nie podejmował on czynności przeciwegzekucyjnych. Nieznany jest także stosunek wysokości faktycznego zadłużenia do jego zdolności zarobkowych. Z tego też względu, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.