I SA/Wr 1149/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Henryka Łysikowska (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Anetta Makowska-Hrycyk, Sędzia WSA Maria Tkacz-Rutkowska, , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 31 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi P. J. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z dnia [...] września 2017 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego oddala skargę w całości. Przedmiotem skargi P. J. (dalej: skarżący) jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. (dalej: organ drugiej instancji, organ odwoławczy) z dnia [...] września 2017 r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. (dalej: organ pierwszej instancji) z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia jako bezprzedmiotowego postępowania z wniosku z dnia 12 listopada 2015 r. o uchylenie zabezpieczeń, zwrot zabezpieczonych środków pieniężnych oraz zwrot zabezpieczonych ruchomości w toku postępowania zabezpieczającego. Z akt sprawy wynika, że skarżący we wniosku z dnia 12 listopada 2015 r. wskazał, iż "w roku 2000 organ podatkowy, to jest Naczelnik Urzędu Skarbowego w L. Dział Egzekucji, dokonał zajęcia środków pieniężnych z rachunku bankowego w banku [...] z siedzibą w W. o nr [...], a w dniu 27 stycznia 2000 r. kwota nie mniejsza niż 30.000 zł została przekazana na rachunek bankowy Urzędu Skarbowego w L. Nadto dokonano zajęcie ruchomości będących własnością skarżącego jako wspólnika spółki cywilnej A [...] s.c. w ramach postępowania zabezpieczającego." Mając na uwadze powyższe skarżący zażądał: 1) "uchylenia tak dokonanych zabezpieczeń", 2) dokonania zwrotu środków pieniężnych i ruchomości. Na wezwanie organu, pismem z dnia 28 grudnia 2015 r. skarżący uzupełnił ww. wniosek, wskazując, iż "w dniu 10 grudnia 1998 r. Urząd Skarbowy w L. Dział Egzekucji dokonał zajęcia form do wyrobu biżuterii. Tak opisane ruchomości zostały zajęte w toku postępowania zabezpieczającego na poczet zobowiązań związanych z trwającym postępowaniem poprzez zajęcie depozytu w [...] Banku Kredytowym S.A." (...) "odnośnie zobowiązania do przedstawienia dokumentów potwierdzających własność przedmiotowych ruchomości - wskazuje, iż dokumenty Spółki Cywilnej zostały zabezpieczone przez UKS we W. O/Z w L. (inspektor T. G.) oraz Urząd Celny w W. ([...]) jak i Prokuraturę Rejonową w L. stąd też wnosi o wystąpienie do ww. organów o udostępnienie dokumentów"; "odnośnie zobowiązania do przekazania dokumentów potwierdzających fakt przekazania w 2000 r. środków pieniężnych i ich wysokości z rachunku bankowego [...] wskazuje, iż środki te zostały zajęte i zabezpieczone przez organ w toku postępowania. Przelew na rachunek bankowy Urzędu Skarbowego w L. został dokonany w dniu 27 stycznia 2000 r.". Postanowieniem z dnia [...] lutego 2016 r., utrzymanym w mocy postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2016 r., odmówiono skarżącemu wszczęcia postępowania w zakresie wskazanym w piśmie z dnia 12 listopada 2015 r. z uwagi na niemożliwość ustosunkowania się do podniesionych w podaniu żądań – ze względu na brak dokumentów źródłowych. Wyrokiem z dnia 9 listopada 2016 r., sygn. akt III SA/Wr 676/16 tut. Sąd uchylił ww. postanowienia nakazując organom przeprowadzenie postępowania celem zgromadzenia dokumentów źródłowych. Pismem z dnia 6 czerwca 2017 r. skarżący wezwał Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. do "zwrotu zajętych środków", wskazując, iż: "działając w imieniu własnym jako wspólnik działającej w latach 1998 r. - 2000 r. spółki cywilnej A s..c. P. J., D. C. w związku z toczącym się obecnie postępowaniem o zwrot podatku od towarów i usług (znak: [...]) prosi o dokonanie zwrotu zajętych na rachunku bankowym spółki prowadzonym w [...] S.A (obecnie po fuzji - [...] SA., nr rachunku: [...]) środków pieniężnych w kwocie 6.278,79 zł na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego pod sygn. akt [...]". Na potwierdzenie faktu zajęcia i kwoty zajętych środków pieniężnych w załączeniu przedłożył wyciąg z rachunku bankowego prowadzonego dla w/w spółki w banku [...]. W odpowiedzi organ pismem z dnia 6 lipca 2016 r. wskazał, że przytoczone przez skarżącego postępowanie dotyczyło skarżącego, a nie spółki cywilnej. Kwota 6.278,79 zł wskazana w piśmie została zaś wyegzekwowana i zaliczona na poczet odsetek od zaległości. Organ pierwszej instancji wskazanym na wstępie postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] umorzył postępowanie z wniosku z dnia 12 listopada 2015 r. o uchylenie zabezpieczeń, zwrot zabezpieczonych środków pieniężnych oraz zwrot zabezpieczonych ruchomości - jako bezprzedmiotowe. Organ drugiej instancji postanowieniem z dnia [...] września 2017 r. nr [...] utrzymał postanowienie pierwszej instancji w mocy. W uzasadnieniu wskazał, że w postępowaniu dowodowym, nakazanym wyrokiem z dnia 9 listopada 2016 r., sygn. akt III SA/Wr 676/16, ustalono, iż Urząd Skarbowy w L. w związku z prowadzonymi postępowaniami zabezpieczającymi, w dniu 10 grudnia 1998 r. dokonał zabezpieczenia form do wyrobu biżuterii w ilości 560 sztuk przechowywanych w skrytce sejfowej banku [...] S.A. w L. Jednak w dniu 5 czerwca 2000 r. do Urzędu Skarbowego w L. wpłynął wniosek Prokuratury Okręgowej w W. o sygn. akt [...] o wyłączenie spod egzekucji rzeczy tj. zajętych form do wyrobu biżuterii w związku z postępowaniem karnym. Postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. o nr [...] z dnia [...] czerwca 2000 r. dokonano wyłączenia spod egzekucji ww. form do wyrobu biżuterii. W odniesieniu do żądanie zwrotu zabezpieczonych środków pieniężnych organ wyjaśnił, iż w żadnym z uzyskanych dokumentów nie ma mowy o zabezpieczeniu jakichkolwiek środków pieniężnych dotyczących spółki cywilnej A s.c. P. J., D. C. w L. W dniu 27 stycznia 2000 r. odnotowano natomiast wpływ do Urzędu Skarbowego w L. środków pieniężnych w wysokości 6.278,79 zł, jednakże zostały one zaksięgowane na poczet kosztów egzekucyjnych naliczonych w związku z prowadzeniem postępowania egzekucyjnego wobec skarżącego na podstawie tytułu wykonawczego o nr [...] z dnia [...] listopada 1999 r. Wszczęte wnioskiem skarżącego postępowania należało zatem po myśli art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r. poz. 1257; dalej: K.p.a.) w zw. z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 1966 r., Nr 24, poz. 151 ze zm.; dalej: u.p.e.a.) umorzyć jako bezprzedmiotowe. W skardze do tut. Sądu skarżący wnosząc o uchylenie postanowień organów obu instancji i zasądzenie kosztów postępowania zarzucił naruszenie: 1) art. 138 § 1 ust. 1 K.p.a. w zw. z art. 144 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia; 2) art. 105 § 1 w zw. art. 18 u.p.e.a poprzez błędne uznanie, że w niniejszej sprawie zachodzą podstawy do umorzenia postępowania; 3) art. 97 § 4 i 4a w zw. z art. 164 § 4 u.p.e.a. poprzez uznanie postępowania za bezprzedmiotowe; 4) art. 6 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a poprzez "uznanie za słuszne i zasadne" postanowienia organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu podniósł, iż zasadność wszystkich postawionych zarzutów została potwierdzona przez same organy. Organy wprost bowiem potwierdziły, że "w toku postępowania prowadzonego przez Urząd Skarbowy w L. dokonano w dniu 10 grudnia 1998 r. zabezpieczenia ruchomości w postaci 560 sztuk form do wyrobu biżuterii oraz środków pieniężnych w kwocie 6.278,79zł, przy czym stanowiły one składniki majątku spółki cywilnej A s.c. P. J., D. C. w L., której wspólnikiem był skarżący". W odpowiedzi organ podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest bezzasadna. Skarżący w pismach z dnia 12 listopada 2015 r., z dnia 28 grudnia 2015 r. i z dnia 6 czerwca 2017 r. domagał się od organów formalnego uchylenia zabezpieczeń oraz zwrotu: 1) 560 sztuk form do wyrobu biżuterii, 2) środków pieniężnych, początkowo w kwocie "nie mniejszej niż 30.000 zł", przekazanej na rachunek urzędu w dniu 27 stycznia 2000 r. (pismo skarżącego z dnia 28 grudnia 2015 r.), a ostatecznie w kwocie 6.278,79 zł (pismo skarżącego z dnia 6 czerwca 2017 r. oraz skarga k. 4 akapit 2). W kwestii ww. ruchomości Sąd stwierdza, że treść zaskarżonych postanowień znajduje potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym (dokumentach zgromadzonych w aktach administracyjnych). Zabezpieczone w dniu 10 grudnia 1998 r. ruchomości w postaci 560 sztuk form do wyrobu biżuterii (protokół zabezpieczenia k. 55 i k. 56 akt administracyjnych), zostały formalnie zwolnione spod egzekucji postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. z dnia [...] czerwca 2000 r., nr [...] (k. 123 akt administracyjnych). Ruchomości zostały następnie przekazane organom ścigania na ich żądanie, w celu wykorzystania ich jako dowodów w toczącej się przeciwko skarżącemu sprawie karnej. Przekazanie jest potwierdzone protokołem zdawczo-odbiorczym z dnia 12 października 2000 r. (k. 126 akt administracyjnych), w którym czytamy, że: "W dniu 12 października 2000 roku pracownicy Urzędu Skarbowego w L. tj.: (...) dokonali przekazania depozytu w postaci półfabrykatów do wyrobu biżuterii, znajdującego się w skrytce [...] Banku Kredytowego S.A. oddział w L. nr [...], zabezpieczonego w dniu 10 grudnia 1998 roku na podstawie postanowień tut. Urzędu nr [...], [...], [...], dotyczących zobowiązanego P. J. zam. L. ul. J. [...]. Wyżej wymienione przedmioty wydano na podstawie upoważnienia /oryginał pozostawiono w aktach/ wystawionego przez Prokuraturę Okręgową w W. nr [...] z dnia 11 października 2000 roku - funkcjonariuszom Komendy Stołecznej w W. tj.: nadkomisarzowi (...) i st. posterunkowemu (...). Dokonano sprawdzenia ilości przedmiotów na podstawie dokumentacji fotograficznej oraz opinii biegłego Sądu Okręgowego we W. Pana (...) i sporządzonych przez niego tabel od nr 15262 do nr 15317 zawierających dokładny opis przedmiotów i ich wartość. Przekazano łącznie 560 sztuk półfabrykatów do wyrobu biżuterii. Protokół sporządzono w dwóch jednobrzmiących egzemplarzach, z których jeden przekazano wyżej wymienionym funkcjonariuszom, a drugi pozostawiono w aktach sprawy. Na tym protokół odczytano i zakończono". Z pisma prokuratury z dnia 22 czerwca 2017 r. (k. 100 akt administracyjnych) wystosowanego w odpowiedzi na prośbę organu wynika, że akt oskarżenia przeciwko skarżącemu został skierowany do sądu w 2013 r., ruchomości zostały uznane za dowód w sprawie karnej, zaś skarżącemu okoliczność ta powinna być wiadoma. Oczywiste jest, że w sytuacji, w której ruchomości 18 lat temu zostały zwolnione spod egzekucji i przekazane organom ścigania, uchylenie zabezpieczenia i wydanie skarżącemu rzeczy przez organ podatkowy jest niemożliwe. Organ tymi rzeczami nie dysponuje i nie rości sobie do nich żadnych praw. Postępowanie w przedmiocie uchylenia zabezpieczenia i zwrotu ruchomości jest więc oczywiście bezprzedmiotowe. Zasadnie więc organ dokonał jego umorzenia na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. W odniesieniu do żądania uchylenia zabezpieczenia oraz zwrotu kwoty, w początkowej wersji żądania skarżącego "nie mniejszej niż 30.000 zł", a ostatecznie kwoty 6.278,79 zł, Sąd wskazuje, iż z materiału dowodowego nie wynika, że 18 lat temu jakiekolwiek środki pieniężne należące do skarżącego zostały zabezpieczone na poczet ewentualnych zobowiązań podatkowych. Z ustaleń poczynionych przez organy wynika, iż w dniu 27 stycznia 2000 r., kiedy to rzekomo organ miał zabezpieczyć kwotę "nie mniejszą niż 30.000 zł", kwota taka nie została na rachunku bankowym urzędu w odniesieniu do skarżącego lub spółki zaksięgowana. Z materiału dowodowego wynika natomiast, że w dniu 27 stycznia 2000 r. na rachunek bankowy urzędu wpłynęła kwota 6.278,79 zł, lecz nie z tytułu zabezpieczenia podatku, lecz w wyniku przymusowej egzekucji zaległości, a więc z tytułu zapłaty (przymusowej) podatku, który skarżący miał obowiązek uiścić i który oczywiście nie podlega zwrotowi. Organy podatkowe włączyły do akt administracyjnych (k. 108-109) tytuł wykonawczy z dnia [...] listopada 1999 r. dotyczący egzekucji od skarżącego podatku VAT za wrzesień, październik, listopad i grudzień 1997 r. w wysokości ponad 1,3 mln zł. Z dokumentu tego wynika, że w dniu 27 stycznia 2000 r. przymusowo wyegzekwowano od skarżącego kwotę 6.278,79 zł, którą zarachowano na poczet kosztów egzekucyjnych (k. 108 verte akt administracyjnych). Odpowiada ona wyciągowi z rachunku bankowego (k. 105 akt administracyjnych), na który powołuje się skarżący w piśmie z dnia 6 czerwca 2017 r. (k. 104 akt administracyjnych). Brak jest w sprawie podstaw do żądana zwrotu ww. kwoty. Sąd wskazuje, że zabezpieczenia zobowiązania podatkowego dokonuje się w trybie art. 33 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm.; dalej: O.p.) przed terminem płatności podatku lub już po terminie płatności w toku kontroli - jeżeli zachodzi uzasadniona obawa, że podatek nie zostanie zapłacony. Zabezpieczona kwota może następnie zostać podatnikowi zwrócona, jeśli postępowanie kontrolne wykaże, że podatnik w rzeczywistości nie posiadał żadnych zaległości podatkowych. W przeciwnym wypadku, zajęcie zabezpieczające przekształca się w zajęcie egzekucyjne (art. 154 § 4 u.p.e.a.), a zajęte kwoty powinny zostać zarachowane na zaległość podatkową. W sprawie brak jest dowodów, iż 18 lat temu zabezpieczono jakiekolwiek środki pieniężne należące do skarżącego, a następnie kontrola wykazała, iż zabezpieczona należność podatkowa w rzeczywistości nie istniała. Oświadczenia skarżącego w tym zakresie (t.j. o dokonaniu zabezpieczenia środków pieniężnych w trybie art. 33 O.p.) nie znajduje zatem potwierdzenia w zebranym w sprawie materiale dowodowym. Z materiału dowodowego zebranego przez organy wynika natomiast, że od skarżącego znaczne kwoty były przymusowo egzekwowane (zawiadomienie z dnia 26 stycznia 2000 r. skierowane przez organ do banku obsługującego rachunek skarżącego o zajęciu wierzytelności z rachunku do kwoty blisko 3 mln zł – k. 119 akt administracyjnych), a nie zabezpieczane na poczet zaległości, których istnienie nie było jeszcze pewne i których istnienie następnie w postępowaniu kontrolnym wykluczono. Nie znajduje też uzasadnienia zarzut, iż "organ wprost potwierdza (...) fakt dokonania zabezpieczeń na (...) środkach pieniężnych znajdujących się w skrytce sejfowej oraz rachunku spółki" (k. 5 akapit 2 skargi). Organ zaprzecza bowiem , że zabezpieczył jakiekolwiek środki pieniężne na rachunku skarżącego (lub na rachunku spółki cywilnej, w której działał). Nie twierdzi też, że zabezpieczono jakiekolwiek środki pieniężne złożone w sejfie. Natomiast z protokołu zabezpieczenia podpisanego przez skarżącego (k. 55 akt administracyjnych) wynika, że w sejfie znajdowały się wyłącznie ruchomości, a nie środki pieniężne. Oczywiste jest więc, że w sytuacji, w której 18 lat temu nie nastąpiło zabezpieczenie żadnych należących do skarżącego lub jego spółki środków, zaś środki ściągnięte w toku egzekucji administracyjnej i zarachowane na podatek lub koszty egzekucyjne nie podlegają zwrotowi – żądania uchylenia takich rzekomych zabezpieczeń oraz zwrotu środków są bezpodstawne. Zatem, dalsze postępowanie w przedmiocie uchylenia zabezpieczenia i zwrotu środków pieniężnych jest bezprzedmiotowe. Zasadnie więc organ dokonał jego umorzenia na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) Sąd skargę oddalił w całości.