I SA/Wr 1152/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia doradcy podatkowego w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...]nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2011 r. postanawia: odmówić zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 4 listopada 2013 r. (sygn. akt I SA/Wr 1152/13) o odmowie przyznania skarżącemu J. K. prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia doradcy podatkowego. Postanowieniem z dnia 4 listopada 2013 r. (sygn. akt I SA/Wr 1152/13) Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił skarżącemu J.K. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia doradcy podatkowego. Postanowieniem z dnia 11 lutego 2014 r. (sygn. akt II FZ 1584/13) Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżącego J.K. na to postanowienie. Wyrokiem z dnia 14 maja 2014 r. Sąd oddalił skargę J.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W.z dnia [...] (nr [...]) w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2011 r. Na etapie składania wniosku o sporządzenie uzasadnienia do tego wyroku skarżący J. K. wniósł o zwolnienie go od opłaty kancelaryjnej za sporządzenie i doręczenie mu uzasadnienia do w/w wyroku, jak również, o zwolnienie go od kosztów sądowych w postępowaniach kasacyjnych oraz o ustanowienie doradcy podatkowego w celu sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej od w/w wyroku z dnia 14 maja 2014 r. Zgłoszony wniosek motywował brakiem środków na pokrycie kosztów sądowych, w tym także, na opłacenie usług prawnych doradcy podatkowego. Podkreślił, że aktualnie pozostaje bez pracy. Z treści zawartego w tym wniosku oświadczenia wnioskodawcy o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną, a źródłem utrzymania jest kwota 700 zł (brutto), otrzymywana tytułem "bezumownego odszkodowania". Z treści tego wniosku wynika również, że skarżący nie posiada oszczędności, ani innych kosztowności, a jedynym jego majątkiem jest niedokończony pawilon handlowo-usługowy. Pismem z dnia 19 sierpnia 2014 r. a stanowiącym wykonanie zarządzenia referendarza sądowego z dnia 13 sierpnia 2014 r., Sąd wezwał J. K. do przedłożenia, w terminie 7 dni od doręczenia wezwania: oświadczenia o wszystkich osobach mieszkających wspólnie ze skarżącym oraz o źródłach i wysokości ich dochodów; zeznania podatkowego skarżącego i jego żony za 2013 r.; kopii decyzji ZUS z marca 2014 r. wraz z wykazaną wysokością emerytury żony skarżącego; określonego kwotowo zestawienia ponoszonych miesięcznie wydatków na utrzymanie ze wskazaniem źródeł ich finansowania; wydruków historii bankowych, lokat bankowych oraz kart kredytowych posiadanych przez skarżącego i jego żonę za maj, czerwiec i lipiec 2014 r.; oświadczenia o posiadanych środkach transportu oraz innych oświadczeń i dokumentów, które uzasadniałyby przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie Jak wynika z akt sprawy, wezwanie to zostało doręczone wnioskodawcy w dniu 1 września 2014 r. Pismem z dnia 2 września 2014 r. (złożonym w biurze podawczym Sądu w dniu 5 września 2014 r.), skarżący J. K.wniósł o przedłużenie terminu wyznaczonego mu w piśmie z dnia 19 sierpnia 2014 r. do dnia 15 września 2014 r. Postanowieniem z dnia 29 września 2014 r., doręczonym wnioskodawcy w dniu 17 października 2014 r., referendarz sądowy odmówił J.K. przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. J.K. w ustawowym terminie wniósł sprzeciw od w/w postanowienia, podkreślając, że jest bezrobotny, a nadto zarzucając, że prawo do zwolnienia od kosztów sądowych gwarantuje stronie art. 45 Konstytucji RP, a także art. 6 Konwencji z dnia 4 listopada 1950 r. o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Podniósł również, że nie może samodzielnie sporządzić skargi kasacyjnej w sprawie. Z urzędu należy wskazać, że treść wniosku o przyznanie prawa pomocy jaki skarżący złożył na etapie już po ogłoszeniu wyroku z dnia 14 maja 2014 r. jest niemalże identyczna z treścią poprzedniego wniosku strony w tym zakresie, a o zasadności którego orzekał Sąd w powołanym na wstępie postanowieniu z dnia 4 listopada 2013 r. Wymaga przy tym podkreślenia, że z treści pierwszego wniosku strony, ponad wyżej podane informacje wynika, że skarżący posiada zadłużenie na kwotę 57.300 zł (w związku z pożyczką udzieloną mu na budowę pawilonu handlowo-usługowego) oraz, że jego druga żona, posiada majątek osobisty z pierwszego małżeństwa oraz otrzymuje świadczenie emerytalne. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.: dalej – p.p.s.a.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na wstępie należy podkreślić, że złożony przez skarżącego w dniu 21 maja 2014 r. wniosek o przyznanie prawa pomocy jest już drugim tego rodzaju wnioskiem jaki skarżący J.K. złożył w toku postępowania sądowego, zainicjowanego skargą J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...]w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2011 r. Z uwagi na to, że kwestia spełnienia przez skarżącego przesłanek do przyznania mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia doradcy podatkowego była już przedmiotem oceny w prawomocnym postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 4 listopada 2013 r. , to na obecnym etapie sprawy, kolejny wniosek strony w tym samym przedmiocie podlegał ocenie już nie w kontekście spełnienia przez wnioskodawcę przesłanek z art. 246 § 1 pkt 1) p.p.s.a., lecz pod kątem wykazania przez wnioskodawcę, że w jego sytuacji majątkowej wystąpiły (od czasu wydania postanowienia z dnia 4 listopada 2013 r.) nowe okoliczności faktyczne lub prawne, które uzasadniałyby zmianę dotychczasowego stanowiska Sądu, wyrażonego w prawomocnym postanowieniu z dnia 4 listopada 2013 r. Podstawę prawną do ewentualnej zmiany postanowienia Sądu z dnia 4 listopada 2013 r. stanowi przepis art. 165 p.p.s.a., w myśl którego, postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Wyrażone stanowisko Sądu jest powszechnie aprobowane w orzecznictwie sądowym, gdzie podkreśla się, że w postępowaniu wywołanym kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy sąd nie zajmuje się już ponowną oceną tych samych okoliczności oraz argumentów, co przy rozpatrywaniu pierwszego wniosku. Zadanie sądu sprowadza się w tym przypadku do porównania sytuacji wnioskującego przedstawionej w dwóch odrębnych wnioskach, a następnie oceny, czy zaistniała istotna zmiana okoliczności. W przypadku wystąpienia przesłanki "zmiany okoliczności" sąd decyduje, czy powołane okoliczności mogą stanowić uzasadnienie zmiany prawomocnego rozstrzygnięcia w sprawie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lipca 2012 r., sygn. akt II FZ 485/12, LEX nr 1333340). Wymaga podkreślenia, że instytucja przewidziana w art. 165 p.p.s.a. nie służy do ponownego rozpatrzenia argumentów strony przedstawionych we wniosku o przyznanie prawa pomocy (kolejnym), lecz do ewentualnej zmiany wcześniejszego postanowienia sądu w tym przedmiocie, a to w sytuacji, gdy okoliczności sprawy uległy zmianie, powodując nieadekwatność poprzednio zapadłego postanowienia do zmienionej sytuacji (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 sierpnia 2014 r., sygn. akt I GZ 283/14; orzeczenie dostępne na stronie: https://cbois.nsa.gov.pl). Poddając ocenie w myśl przedstawionych kryteriów drugi wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, Sąd nie stwierdził przesłanek do zmiany postanowienia z dnia 4 listopada 2013 r. Skarżący nie wykazał bowiem spełnienia przesłanek do takiej zmiany. Wymaga podkreślenia, że treść drugiego wniosku o przyznanie prawa pomocy nawiązuje do okoliczności, które znane były Sądowi na dzień rozpoznawania poprzedniego wniosku strony. Dodać przy tym należy, że podobnie jak w przypadku poprzedniego wniosku z zakresu prawa pomocy, skarżący nie udokumentował swojej sytuacji materialnej w sposób, który uzasadniałby przyjęcie, że skarżący spełnia przesłanki do przyznania mu prawa pomocy w zakresie wnioskowanym. Dodać przy tym należy również, że podobnie jak w przypadku pierwszego wniosku, powodem odmowy przyznania skarżącemu prawa pomocy na aktualnym etapie sprawy jest przede wszystkim fakt, że skarżący deklarowanych we wniosku okoliczności nie poparł, ani nie uzupełnił (pomimo wezwania) żadnymi dokumentami. Podnieść w tym kontekście należy, że ciężar dowodu wykazania przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy spoczywa na osobie ubiegającej się o przyznanie jej takiego prawa. I tak, w wykonaniu zarządzenia referendarza sądowego z dnia 13 sierpnia 2014 r., pismem z dnia 19 sierpnia 2014 r., skarżący został wezwany do przedłożenia m.in. : oświadczenia o wszystkich osobach mieszkających wspólnie ze skarżącym oraz o źródłach i wysokości ich dochodów; zeznania podatkowego skarżącego i jego żony za 2013 r.; kopii decyzji ZUS z marca 2014 r. wraz z wykazaną wysokością emerytury żony skarżącego; określonego kwotowo zestawienia ponoszonych miesięcznie wydatków na utrzymanie ze wskazaniem źródeł ich finansowania; wydruków historii bankowych; oraz innych oświadczeń i dokumentów, które uzasadniałyby przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. Jak zostało to już zasygnalizowane, skarżący nie przedłożył dokumentacji do której został wezwany. Wymaga podkreślenia, że podniesiona na etapie drugiego wniosku okoliczność, że skarżący nie jest zatrudniony była już zgłaszana na etapie pierwszego wniosku strony, a jak wynika, z uzasadnienia postanowienia Sądu z dnia 4 listopada 2013 r. okoliczność ta nie mogła sama w sobie rzutować automatycznie na uwzględnienie wniosku strony, skoro skarżący nie podał wysokości źródła dochodu (emerytury) swojej obecnej żony (powołując się na to, że nie wyraziła ona zgody na ujawnienie tej informacji), jak również, nie wykonał innych obowiązków do których został wezwany (nie przedłożył m.in. - dokumentów potwierdzających źródło i wysokość utrzymania swojego i małżonki oraz wyjaśniających wysokość otrzymywanego odszkodowania; nie udokumentował wysokości niezbędnych, miesięcznych wydatków na utrzymanie). Wymaga podkreślenia również, że dokumentów wymaganych na etapie pierwszego wniosku, skarżący nie złożył także ubiegając się po raz drugi o przyznanie mu tego prawa, pomimo powtórnego wezwania o ich przedłożenie oraz samego wniosku skarżącego o przedłużenie terminu do ich przedstawienia do dnia 15 września 2014 r. Podnieść należy, że konsekwencje prawne zaniechania przedłożenia przez skarżącego wymaganej dokumentacji musiały być skarżącemu znane, nie tylko z uwagi na pouczenie zawarte w piśmie z dnia 19 sierpnia 2014 r., że w przypadku niewykonania nałożonego na stronę obowiązku, zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy będzie oceniana na podstawie akt sprawy, ale przede wszystkim z uwagi na treść postanowienia Sądu z dnia 4 listopada 2013 r., w którym Sąd wskazał na niewykazanie przez skarżącego przesłanek do przyznania mu wnioskowanego prawa. Powyższe okoliczności przesądzały o niezasadności także drugiego wniosku strony z zakresu prawa pomocy, a co za tym idzie, brakiem podstaw prawnych do zmiany postanowienia Sądu z dnia 4 listopada 2013 r. w trybie art. 165 p.p.s.a. Odmowa Sądu udzielenia skarżącemu ochrony dotyczy zarówno braku podstaw do zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych, jak i braku podstaw do przyznania pełnomocnika z urzędu (doradcy podatkowego). Co się tyczy odmowy przyznania stronie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu wskazać należy, że przesłanką do ustanowienia pełnomocnika z urzędu nie są przepisy prawa, które wymagają, by określone czynności procesowe były podejmowane przez fachowego pełnomocnika (jak w przypadku sporządzenia skargi kasacyjnej), ale sytuacja materialna wnioskodawcy. Innymi słowy, przesłanki prawne przyznania zwolnienia od kosztów sądowych oraz przyznania pełnomocnika z urzędu są tożsame. Z tych względów, odmowa przyznania skarżącemu na etapie skargi kasacyjnej pełnomocnika z urzędu nie stanowi naruszenia prawa strony do Sądu, w którym to kierunku zmierzały zarzuty skarżącego podniesione w sprzeciwie. Podnieść należy, że prawo do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń. Ograniczona ilość funduszy publicznych dostępna na udzielanie pomocy prawnej sprawia, że koniecznością systemu wymiaru sprawiedliwości jest przyjęcie procedury selekcji, a sposób, w jaki ta procedura funkcjonuje w poszczególnych sprawach, powinien być pozbawiony arbitralności lub dysproporcjonalności i nie powinien rzutować na istotę prawa dostępu do sądu (por. wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 16 lipca 2002 r. w sprawie P., C. i S. vs. Wielka Brytania nr 56547/00, publ. Lex nr 75481). Jeżeli dostęp jednostki do sądu zostaje ograniczony w ramach obowiązujących procedur prawnych (w tym przypadku z uwagi na niespełnienie przez skarżącego przesłanek z art. 246 § 1 pkt 1) p.p.s.a.) to tak rozumiane ograniczenie tego prawa nie będzie sprzeczne z przepisem z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950r. (Dz.U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.). Oznacza to, że skoro skarżący nie wykazał, że jest osobą, której sytuacja majątkowa nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania, to nie można w takiej sytuacji mówić o naruszeniu prawa do sądu w postaci odmowy udzielenia żądanej przez niego ochrony w postaci zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Z powyższych względów, na podstawie art. 165 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu orzekł jak w sentencji postanowienia.