I SA/Wr 1157/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Łoboda (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Ciołek, Sędzia WSA Ewa Kamieniecka, Protokolant Edyta Luniak, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 10 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi J. J. i J. J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania I. oddala skargę; II. przyznaje adwokatowi E. S. od Skarbu Państwa – z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu – kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć i 20/100) złotych, obejmującą należny podatek od towarów i usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...].06.2012 r. (nr [...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., stwierdziło niedopuszczalność odwołania J. J. i J. J. od upomnienia Nr [...] wystawionego przez Burmistrza S. z dnia [...].02.2012 r. wzywającego do uregulowania należności z tytułu podatku rolnego za 2005 r. Wskazanym obok upomnieniem z dnia [...].02.2012 r. Burmistrz S. wezwał skarżącego J. J. do uregulowania zaległości w podatku rolnym za 2005 r. w kwocie 93,50 zł wraz z odsetkami i kosztami upomnienia (odpowiednio – 20 zł i 8,80 zł) – pod rygorem "wszczęcia postępowania egzekucyjnego celu ściągnięcia należności w trybie egzekucji administracyjnej, co spowoduje dodatkowe obciążenie kosztami egzekucji". Upomnienie zostało doręczone skarżącemu w dniu 15.03.2012 r. Pismo z dnia 20.03.2012 r. (złożone w dniu 23.03.2012 r.), skierowane do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. za pośrednictwem Burmistrza S., J. i J. małżonkowie J. określili jako dotyczące "unieważnienia decyzji z dnia [...].02.2012 r., Nr [...], która wpłynęła 15.03.2012 r.". W jego treści sformułowali wniosek o "unieważnienie ww. decyzji Burmistrza S." wywodząc, że podatek został im naliczony w nieprawidłowej wysokości, ponieważ Gmina posługuje się błędnymi wykazami i planami z geodezji. Zwrócili uwagę, że w związku z nieprawidłowościami, na urzędników zajmujących się ich sprawą, została w przeszłości nałożona grzywna i powinni zostać odsunięci od stanowisk, jak również powinno się ich zobowiązać do zapłaty naliczonej kary. W załączeniu małżonkowie przedłożyli odpis pisma z dnia 08.06.2010 r. Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu informujące, że sprawa o sygn. akt II SA/Wr 2652/01 NSA OZ we Wrocławiu, ze skargi małżonków, dotycząca udzielenia pozwolenia na budowę domu, zakończyła się uchyleniem przez Sąd w wyroku z dnia 03.10.2003 r. niesatysfakcjonującego ich orzeczenia organu administracji. Pismem z dnia 6.04.2012 r. Burmistrz S. wezwał małżonków do złożenia wyjaśnień w przedmiocie ich pisma (wniosku) złożonego w dniu 23.03.2012 r., poprzez precyzyjne określenie, czy wniosek jest odwołaniem od upomnienia z dnia [...].02.2012 r. Nr [...] w sprawie podatku rolnego, czy też jest wnioskiem o unieważnienie decyzji, a w tym przypadku – należy wskazać jaj numer i jakiej sprawy decyzja dotyczy. Organ pouczył, że doprecyzowania należy dokonać na piśmie w terminie 5 dni od dnia doręczenia wezwania. Jako podstawę wezwania Burmistrz S. wskazał przepisy art. 155 § 1, art. 159 i art. 189 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm. – zwanej dalej "O.P."). Wezwanie doręczono w dniu 16.04.2012 r. W odpowiedzi małżonkowie J. odesłali wezwanie, dokonując na nim odręcznie nieczytelnych zapisów. Postanowieniem z dnia [...].06.2012 r. (wskazanym na wstępie) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., działając na podstawie art. 228 § 1 O.P. stwierdziło niedopuszczalność odwołania (z dnia 20.03.2012 r.) od upomnienia Nr [...] z dnia [...].02.2012 r. wydanego przez Burmistrza S. w sprawie zaległości w podatku rolnym. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że w sprawie nie została wydana decyzja administracyjna, od której przysługiwałoby prawo wniesienia środka zaskarżenia w postaci odwołania. Upomnienie nie jest decyzją administracyjną, a jedynie pisemnym wezwaniem do uiszczenia zapłaty podatku, wynikającego z uprzednio wydanej decyzji. Z tego względu odwołanie od upomnienia było niedopuszczalne ze względów przedmiotowych. Organ podniósł przy tym, że w sprawie wystąpiła także niedopuszczalność o charakterze podmiotowym ze względu na to, że "odwołanie" obok J. J. wniosła J. J., podczas, gdy upomnienie było skierowane jedynie do J. J. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący podnieśli, że zaskarżona decyzja, jak to ujęto, "godzi w wyroki NSA i w wykładnię WSA z dnia 8.VI.2010 Sygn. akt II SA/Wr 2652/2001 - też z dnia 6.VIII.12 nie wykonane przez SKO i burmistrza gminy S." Zarzucono, że podatki zostały naliczone w nieprawidłowej wysokości, co jest akceptowane przez Burmistrza i Samorządowe Kolegium Odwoławcze, którzy do 6 sierpnia 2012 r. pozostają w bezczynności, jak wskazano: "wobec wyroków NSA". Ponadto wskazano, że "Burmistrz i SKO nie mają prawa dalej naruszać własności skarżących - nie ustalając zniszczonych znaków granicznych". Do skargi małżonkowie dołączyli wskazane już powyżej pismo z dnia 08.06.2010 r. Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, w którym poinformowano ich o sposobie zakończenia sprawy (z ich skargi) o sygn. akt II SA/Wr 2652/01. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Na rozprawie w dniu 10.01.2013 r. ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżących podtrzymał skargę oraz zarzucił, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie rozpoznało istoty wniosku – pisma małżonków z dnia 20.03.2012 r., z którego treści wprost wynikało żądanie stwierdzenia nieważności decyzji, o której mowa w upomnieniu z dnia [...].02.2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga nie była uzasadniona. Podstawą prawną zaskarżonego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. był przepis art. 228 § 1 pkt 1 O.P., według którego organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia niedopuszczalność odwołania. Należy zauważyć, że w orzecznictwie i doktrynie wielokrotnie wyrażano stanowisko, że niedopuszczalność odwołania może wynikać zarówno z przyczyn o charakterze przedmiotowym, jak i podmiotowym. Pierwsza z sytuacji ma miejsce, gdy brak jest przedmiotu zaskarżenia oraz gdy przepisy prawne wyłączają możliwości zaskarżenia decyzji w toku instancji. Zaliczyć tu także można zaskarżenie czynności organu nie będącej decyzją. Z kolei niedopuszczalność odwołania z przyczyn podmiotowych wystąpi w wypadku wniesienia odwołania przez osobę niemającą zdolności do czynności prawnych lub przez podmiot niemający legitymacji do wniesienia odwołania. Sytuacja taka wystąpi wówczas, gdy ów podmiot nie będzie adresatem decyzji i gdy nie będzie twierdził w odwołaniu, że zaskarżona przez niego decyzja narusza jego interes prawny, jak również nie będzie żądał czynności organu ze względu na swój interes prawny (A. Kabat [w:] S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2007 r., s. 711). W niniejszej sprawie postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego rozstrzygało o losach pisma skarżących z dnia 20.03.2012 r., skierowanego do Kolegium za pośrednictwem Burmistrza S., w którym domagali się "unieważnienia decyzji z dnia [...].02.2012 r., Nr [...], która wpłynęła 15.03.2012 r.". Z akt sprawy administracyjnej wynika, że wskazany numer oraz datę nosiło upomnienie Burmistrza S. wydane w trybie art. 15 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm.), które nadto zostało w dniu 15.03.2012 r. doręczone. Z powyższego wynika, że strony skarżące błędnie utożsamiły upomnienie Nr [...] z decyzją administracyjną. Celem upomnienia jest dążenie do dobrowolnego wykonania obowiązku poprzez uświadomienie zobowiązanemu skutków niewykonania tego obowiązku w postaci wdrożenia przymusowego wykonania (egzekucji). W chwili upomnienia obowiązek obciążający stronę jest już skonkretyzowany, samo upomnienie obowiązku nie tworzy. Upomnienie nie jest więc aktem za pomocą którego rozstrzygałoby się w sposób władczy o prawach i obowiązkach jednostki, tak jak to jest w przypadku decyzji administracyjnej. Z przepisu art. 220 § 1 O.P. wynika, że od decyzji organu podatkowego wydanej w pierwszej instancji przysługuje odwołanie tylko do jednej instancji. Z kolei na podstawie art. 223 O.P., odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu podatkowego, który decyzje wydał. Z pisma skarżących z dnia 20.03.2012 r. wynika, że traktując upomnienie jako decyzję, zaskarżyli je do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. za pośrednictwem tego organu, który upomnienie wystawił. Zastosowali więc małżonkowie tryb, o którym mowa w przytoczonym obok przepisie art. 223 Ordynacji. Jednocześnie z treści przedmiotowego pisma małżonków wynikało ich niezadowolenie z konieczności zapłaty należności podatkowej. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, Samorządowe Kolegium Odwoławcze zasadnie załatwiło pismo małżonków z dnia 20.03.2012 r. w drodze postanowienia stwierdzającego niedopuszczalność odwołania. Jak już zaznaczono, małżonkowie wskazali akt, będący ich zdaniem decyzją, zakwestionowali jego zasadność, kierując pretensję w tym zakresie do organu wyższego stopnia nad organem, który wystawił upomnienie (decyzję w mniemaniu skarżących), korzystając z jego pośrednictwa (organu wydającego upomnienie). W ten sposób swoim działaniom nadali charakter odwołania od czynności, która wszakże decyzją podatkową (administracyjną) nie była. Z tego powodu istniały podstawy do stwierdzenia niedopuszczalności odwołania z przyczyn przedmiotowych, tak jak to powyżej przedstawiono z powołaniem się na stanowisko doktryny. Nie można było zgodzić się z argumentacją przedstawioną na rozprawie przez pełnomocnika skarżących, że pismo stron organy powinny potraktować jako wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji ustalającej zobowiązanie w podatku rolnym za 2005 r. Takiego obowiązku organu nie można było wyprowadzić jedynie z tego, że małżonkowie wnieśli o "unieważnienie decyzji..." (z dnia [...].02.2012 r., Nr [...], która wpłynęła 15.03.2012 r.). Instytucja stwierdzenia nieważności decyzji, unormowana w przepisach art. 247 – art. 252 O.P. dotyczy decyzji ostatecznych i to na podstawie ściśle określonych przesłanek, zaś wniosek o stwierdzenie nieważności wnosi się bezpośrednio do właściwego organu. Jak już wskazano, upomnienie z dnia [...].02.2012 r. nie było decyzją a małżonkowie nie oznaczyli właściwej decyzji, nie wskazali żadnej z podstaw stwierdzenia nieważności i nie zastosowali właściwego trybu wniesienia podania (wniosku). Na marginesie należy zaznaczyć, że nie powiodła się próba wyjaśnienia istoty żądania, którą podjął Burmistrz S. i dlatego byłoby nieusprawiedliwione oczekiwanie, że akcja tego rodzaju podjęta przez Kolegium mogłaby dać inny rezultat. Kolegium zasadnie więc dokonało kwalifikacji czynności podjętej przez strony i dokonało właściwego rozstrzygnięcia. Mając na uwadze przedstawione powyżej powody skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wynagrodzenie za pomoc prawną udzieloną z urzędu zostało pełnomocnikowi przyznane na podstawie art. 205 § 2 wymienionej obok ustawy i § 18 ust.1 pkt 1 lit. c) w związku z § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (D.U. Nr 163 poz.1348 ze zm).