I SA/Wr 1157/16
PostanowienieWSA we Wrocławiu2016-12-27
Skład orzekający: Ewa Orłowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba fizyczna, będąca stroną w wielu postępowaniach sądowych i wykazująca wysokie przychody z działalności gospodarczej, może zostać zwolniona od kosztów sądowych w częściowym zakresie, jeśli nie wykaże, że nie jest w stanie ponieść tych kosztów bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny?Ratio decidendi
Wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie częściowym nie zasługuje na uwzględnienie, jeśli strona, mimo wykazywania wysokich przychodów z działalności gospodarczej, nie udowodniła, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Wartość przychodu jest najbardziej wymiernym wskaźnikiem możliwości płatniczych, a wykazanie straty w działalności gospodarczej nie zawsze odzwierciedla rzeczywistą sytuację finansową przedsiębiorcy, zwłaszcza gdy strona dysponuje znacznymi środkami na koncie bankowym i spłaca wysokie kredyty.Stan faktyczny
Skarżąca R. O. wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie dotyczącej podatku akcyzowego. W oświadczeniu o stanie majątkowym wskazała na wysokie koszty utrzymania i spłatę kredytów, jednak z przedłożonych dokumentów wynikały bardzo wysokie przychody z działalności gospodarczej w poprzednim roku i bieżącym okresie, a także znaczące wpływy na konta bankowe. Skarżąca była stroną w wielu innych postępowaniach sądowych, co generowało wysokie koszty sądowe. Referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy, uznając, że skarżąca nie wykazała swojej niemożności poniesienia kosztów.Rozstrzygnięcie
Odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.Pełny tekst orzeczenia
Ewa Orłowska referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu: po rozpoznaniu w dniu 27 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku R. O. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R. O. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego olejów smarowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym o zwolnienie od kosztów sądowych.
Skarżąca, reprezentowana przez doradcę podatkowego, w treści skargi wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku na urzędowym formularzu wskazała, że aktualny stan majątkowy w porównaniu z wartością przedmiotu sporu nie pozwala na opłacenie skarg. Organ podatkowy wydał decyzje w rozbiciu na pojedyncze dostawy, z kolei sposób ich wydania i suma kwot wynikająca z tych decyzji powoduje zwiększenie kosztów sądowych.
W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wszystkie rubryki zostały zakreślone. Podała, że stałe koszty utrzymania wynoszą 1.000 zł.
W odpowiedzi na wezwanie do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów strona oświadczyła, że jest stanu wolnego i z nikim nie zamieszkuje, nie prowadzi też wspólnego gospodarstwa z innymi osobami. Jej miesięczne wydatki to opłaty 400 zł, wydatki na żywność i środki higieny 500 zł, leki 200 zł, spłata kredytów 2.000 zł. Opłaty te do chwili obecnej finansowała z bieżącej działalności gospodarczej. Oświadczyła też, że nie posiada środków transportu. Nie jest właścicielem dwóch nieruchomości wskazanych w wezwaniu. Wynagrodzenie dla pełnomocnika w sprawie finansowane będzie po ewentualnym wygraniu sporu sądowego. Ponadto podała, że w sierpniu 2016 r. nie przeprowadzała żadnych operacji bankowych, a w związku z zawieszeniem działalności gospodarczej z dniem 19 sierpnia 2016 r. nie ma możliwości wygenerowania wyciągu bankowego.
Z przedłożonych dokumentów wynika, że skarżąca w 2015 r. uzyskała przychód z działalności gospodarczej w wysokości 6.217.745,74 zł i dochód w kwocie 74.605,70 zł. Z raportu dotyczącego wyliczenia zaliczek za sierpień 2016 r. wynika, że jej przychód wyniósł 375.530,90 zł, koszty uzyskania 396.534,65 zł i odnotowana została strata na poziomie 21.003,75 zł. W lipcu zadeklarowane zostały zerowe wartości dostaw i nabycie towarów i usług w kwocie 470 zł, natomiast w sierpniu podana została kwota ujemna 80 zł po stronie dostaw oraz 1.921 zł po stronie zakupów, a w czerwcu wartość dostaw wyniosła 43.694 zł, a nabycie towarów 12.376 zł.
Przedłożone zostały także wydruki historii dwóch rachunków bankowych za marzec, kwiecień, maj, czerwiec i lipiec 2016 r., wykorzystywane prywatnie i w działalności gospodarczej.
Jako znane z urzędu wskazać trzeba, że na dzień wydania postanowienia w sprawie o sygn. akt I SA/Wr 1152/16, tj. na dzień 8 listopada 2016 r. skarżąca była stroną postępowania sądowego w ponad sześćdziesięciu sprawach, a wpisy od skarg w tych sprawach na dzień 8 listopada 2016 r. zostały wyznaczone na kwoty o łącznej wartości 15.434 zł. Natomiast na dzień wydania postanowienia o sygn. akt I SA/Wr 1159/16, tj. 18 listopada 2016 r. skarżąca była stroną postępowania w 88 sprawach, a łączna wartość wpisów od skargi wynosiła około 21.800 zł. Natomiast na dzień wydania niniejszego postanowienia skarżąca jest stroną postępowania w 124 sprawach, a więc łączna wartość wpisów od skargi przekracza powyższą kwotę i wynosi około 37.094 zł.
Wniosek o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie.
W myśl art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – dalej: p.p.s.a.). zwolnienie od kosztów sadowych obejmuje prawo pomocy w zakresie częściowym. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 prawo pomocy to może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
W niniejszej sprawie skarżąca jest zobowiązana do uiszczenia wpisu w wysokości 400 zł. Najwyższym kosztem sądowym w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest wpis od skargi. Natomiast z racji, że skarżąca jest stroną w 124 sprawach, co wiąże się z równoczesnym uiszczaniem kosztów sądowych w tych sprawach, rozpoznając przedmiotowy wniosek o przyznanie prawa pomocy, należało uwzględnić całą kwotę tych kosztów, a zwłaszcza wpisów od skarg. Zwrócić też należy uwagę, że ewentualne przyszłe koszty sądowe, które strona skarżąca będzie zobowiązana uiścić (poza wpisem od skargi), obejmują opłatę kancelaryjną w kwocie 100 zł (jeżeli skarga zostanie oddalona) i wpis od skargi kasacyjnej stanowiący połowę wpisu od skargi. Koszty te wystąpią sukcesywnie w pewnych odstępach czasu i stanowią wydatki jednorazowe.
Dane wynikające ze złożonych przez skarżącą oświadczeń i dokumentów, zdaniem referendarza, nie budzą wątpliwości, iż strona była w stanie zgromadzić środki na opłacenie kosztów swego udziału w sprawie, nawet przy uwzględnieniu konieczności ich ponoszenia równocześnie w pozostałych sprawach.
Skarżąca uzyskiwała w 2015 r. przychód z prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości ponad 6.000.000 zł, a do końca sierpnia bieżącego roku przychód ten wyniósł 375.530,90 zł. Niski dochód w 2015 r. wynoszący ponad 70.000 zł i strata w sierpniu bieżącego roku 21.003,75 przy kosztach uzyskania przychodu w sierpniu wynoszących 396.534.65 zł nie uzasadniają uwzględnienia wniosku, ponieważ dochód i strata są wynikiem ponoszenia mniejszych lub większych kosztów uzyskania przychodu, natomiast wszystkie te trzy wartości (dochód, strata, koszty podatkowe) są wykazywane przede wszystkim na potrzeby rozliczeń w podatku dochodowym i zwykle nie odzwierciedlają rzeczywistej sytuacji finansowej przedsiębiorcy. Dlatego też to wartość przychodu jest najbardziej wymiernym punktem odniesienia dla oceny możliwości płatniczych ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Poza tym strona odnotowując stratę, jedocześnie miała i ma nadal środki na opłacenie kosztów utrzymania oraz na regularną spłatę kredytu w wysokości około 2.000 zł, co wynika z wydruków rachunków bankowych.
Przy tak znacznych przychodach za poprzedni rok i rok bieżący, niewiarygodne jest twierdzenie, że skarżąca nie posiada jakichkolwiek oszczędności.
Powyższe wskazuje, że skarżąca powinna posiadać środki pieniężne, które mogła przeznaczyć na opłacenie kosztów sądowych. Zwłaszcza, że o konieczności ich ponoszenia wiedziała już faktycznie wcześniej, aniżeli w dacie wniesienia skargi datowanej na 19 sierpnia 2016 r., ponieważ od lutego bieżącego roku są bowiem wydawane kolejne decyzje przez Dyrektora Izby Celnej jako organu II instancji, dotyczące tej samej w kwestii (podatku akcyzowego z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia oleju smarowego), które są przez stronę konsekwentnie skarżone do tutejszego Sądu.
W tej sytuacji bez znaczenia pozostaje zatem fakt zawieszenia działalności gospodarczej w drugiej połowie sierpnia tego roku skoro skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych.
Poza tym skarżąca podała, w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego, że jej miesięczne wydatki wynoszą około 1100 zł i obejmują opłaty 400 zł, leki 200 zł, żywność i środki higieny 500 zł oraz podała, że spłaca kredyt w wysokości 2000 zł. Jednakże podając te dane skarżąca nie wyjaśniła jakie konkretnie wydatki obejmują opłaty w kwocie 400 zł.
We wniosku skarżąca podała, że mieszka sama i nie posiada żadnych nieruchomości. Jednocześnie w zeznaniu podatkowym (raport dotyczący wyliczenia zaliczek) podała adres zamieszkania we W., przy ul. [...], natomiast w sprawie, w piśmie z dnia 19 października 2016 r., podała inny adres zamieszkania, tj. w P. Wezwana do oświadczenia o tytułach prawnych do tych nieruchomości wskazała jedynie, iż nie jest ich właścicielem, ale oświadczenie to nie wyjaśnia, jakim innym tytułem prawny dysponuje do powyższych nieruchomości.
Wątpliwości co do stanu majątkowego skarżącej potwierdza fakt, że na wydruku z rachunku bankowego za marzec 2016 r. (k-37 ) znajduje się przelew na kwotę 1100 zł w tytule którego wpisano "[...]". Tytuł ten obejmuje nazwę miejscowości podaną w piśmie z dnia 19 października 2016 r., w której znajduje się jedna z nieruchomości.
Z kolei w historii jednego z rachunków bankowych odnotowana została operacja tytułem pierwszej raty polisy za pojazdy o numerach rejestracyjnych [...], na kwotę 1.046 zł i [...] 4555 zł (Mercedes CLS).
Ponadto dodać trzeba, że skarżąca została wezwana do nadesłania wydruków z rachunków bankowych za okres od marca do września, a nadesłała jedynie za okres od marca do lipca.
Wybiórcze wykonanie wezwania do nadesłania dokumentów i wyjaśnień nie uzasadnia przyznania skarżącej prawa pomocy zwłaszcza, że to na stronie skarżącej spoczywa obowiązek wykazania, że spełnia przesłanki uzasadniające przyznanie prawa pomocy.
Dokumenty nadesłane przez stronę pozwalają jednak na przyjęcie, że skarżąca była w stanie zgromadzić środki na opłacenie kosztów sądowych, nawet przy uwzględnieniu takiego obowiązku w pozostałych sprawach. Potwierdzają to dane z wydruków z kont bankowych z których wynika m. in., że dnia 25 kwietnia 2016 r. zasilono konto na kwotę 83.300 zł (przelew własny z drugiego konta z dnia 22 kwietnia 2016 r.), 1 kwietnia 2016 r. wpłata własna wyniosła 2300 zł, a np. 11 lipca 2016 r. wpłata na konto wyniosła 10.110 zł, 9 marca wpłacono 6500 zł, zaś 21 marca wpłacono 5000 zł.
Z tych względów należało odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło