I SA/Wr 1161/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 14 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku adw. C.W. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej w sprawie ze skargi T. D. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych za 2010 r. postanawia: przyznać pełnomocnikowi, adw. C. W., wynagrodzenie tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, udzielonej na zasadzie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji oraz za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej, w kwocie 206,64 (słownie: dwieście sześć 64/100) złotych, w tym 23% VAT. W niniejszej sprawie, w której skarga została wniesiona 26 sierpnia 2016 r., postanowieniem z dnia 8 listopada 2016 r., przyznano skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Na tej podstawie, po wystąpieniu do Okręgowej Rady Adwokackiej we W., na pełnomocnika T. D. został wyznaczony adw. C. W.. Pełnomocnik został poinformowany o skierowaniu sprawy do rozpoznania w trybie uproszonym na posiedzeniu niejawnym oraz o tym, że ewentualne stanowisko i wnioski należy przedstawić najpóźniej do 28 lutego 2017 r. Na pismo nie udzielono odpowiedzi. Wyrok zapadł 16 marca 2017 r. Po doręczeniu sentencji wyroku w dniu 28 marca 2017 r. pełnomocnik w ustawowym terminie wniósł o doręczenie odpisu wyroku wraz uzasadnieniem. Doręczenie wyroku na adres Kancelarii pełnomocnika nastąpiło 11 maja 2017 r. Pełnomocnik w dacie 7 czerwca 2017 r. zapoznał się z aktami w siedzibie Sądu, po czym 9 czerwca 2017 r. złożył opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Jednocześnie wniósł o zasądzenie kosztów udzielonej skarżącemu w niniejszej sprawie pomocy prawnej, która nie została opłacona w całości ani w części. Wobec powyższego wskazać należy, że zgodnie z art. 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369), wyznaczony profesjonalny pełnomocnik otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Przy czym nowelizacją, która weszła w życie 15 sierpnia 2015 r., wprowadzono przepis art. 250 § 2, który daje uprawnienie do obniżenia wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu w uzasadnionych przypadkach. W ocenie referendarza sądowego powyższy przepis znalazł zastosowanie w sprawie przedmiotowego wniosku. W pierwszej kolejności powołać trzeba przepisy przejściowe i końcowe rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2016 r., poz. 1714). Na podstawie § 23 rozporządzenie to weszło w życie z dniem 5 listopada 2016 r., przy czym zgodnie z § 22, do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji. W niniejszej sprawie postępowanie w pierwszej instancji wszczęte zostało jeszcze pod rządami poprzednio obowiązującego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2015 r., poz. 1801). W związku tym stawkę wynagrodzenia za zastępowanie strony skarżącej przed tutejszym Sądem określają przepisy rozporządzenia z 2015 r. . Stosownie do treści § 2 ww. rozporządzenia, koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują opłatę ustaloną zgodnie z przepisami niniejszego rozporządzenia oraz niezbędne i udokumentowane wydatki adwokata. Przepis § 4 ust. 1 stanowi, że opłatę ustala się w wysokości co najmniej 1/2 opłaty maksymalnej określonej w rozdziałach 2-4, przy czym nie może ona przekraczać wartości przedmiotu sprawy. Natomiast zgodnie z § 4 ust. 2, ustalenie opłaty w wysokości wyższej niż określona w ust. 1, a nieprzekraczającej opłaty maksymalnej następuje z uwzględnieniem stopnia zawiłości sprawy oraz nakładu pracy adwokata oraz wkładu jego pracy w przyczynienie się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy, a w szczególności czasu poświęconego na przygotowanie się do prowadzenia sprawy, liczby stawiennictw w sądzie, w tym na rozprawach i posiedzeniach, czynności podjętych w sprawie, w tym czynności podjętych w celu polubownego rozwiązania sporu, również przed wniesieniem pozwu, wartości przedmiotu sprawy, wkładu pracy adwokata w przyczynienie się do wyjaśnienia okoliczności faktycznych, jak również do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia istotnych zagadnień prawnych budzących wątpliwości w orzecznictwie i doktrynie, a także trybu i czasu prowadzenia sprawy, obszerności zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego lub biegłych sądowych, dowodu z zeznań świadków, dowodu z dokumentów o znacznym stopniu skomplikowania i obszerności. Zaznaczyć trzeba, iż w ocenie referendarza, przytoczone wyżej wytyczne należy mieć na uwadze również w sytuacji zamiaru obniżenia wynagrodzenia dla pełnomocnika z urzędu. Jak wynika z § 21 ust. 1 pkt 1 opłaty maksymalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji: a) w sprawie, której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna - opłatę maksymalną obliczoną na podstawie § 8, b) za sporządzenie skargi i udział w rozprawie w sprawie skargi na decyzję lub postanowienie Urzędu Patentowego - 1200 zł, c) w innej sprawie - 480 zł. W niniejszej sprawie przedmiotem zaskarżenia było postanowienie wydane w postępowaniu podatkowym. W związku z tym w sprawie opłatę maksymalną za udzieloną pomoc prawną przed sądem pierwszej instancji określa § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c/ rozporządzenia z 2015 r. i wynosi ona 480 zł. W ocenie referendarza sądowego, przy ustalaniu wysokości wynagrodzenia za czynności podjęte przed sądem administracyjnym pierwszej instancji wnioskującemu pełnomocnikowi nie można było przyznać wynagrodzenia w pełnej kwocie przewidzianej przytoczonymi wyżej przepisami, to jest w wysokości 240 zł. Zwrócić należy uwagę, iż działanie pełnomocnika w niniejszej sprawie w pierwszej instancji ograniczyło się wyłącznie do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku. Jak wynika z akt sądowych, pełnomocnik w toku postępowania przed tutejszym Sądem nie zapoznał się ze sprawą (adnotacja o zapoznaniu się z aktami sprawy datowana jest na 7 czerwca 2017 r., to jest na 3 dni przed upływem terminu do wniesienia skargi kasacyjnej lub opinii o braku podstaw do jej wniesienia), nie zajął też stanowiska w sprawie przed wyznaczonym terminem posiedzenia niejawnego, na którym rozpoznawana była skarga mimo, że Sąd wyznaczył termin do ewentualnego zajęcia stanowiska. Zaznaczyć wypada, iż jakkolwiek Sąd nie nałożył bezwzględnego obowiązku zajęcia stanowiska w sprawie, to jednak zadaniem pełnomocnika wyznaczonego z urzędu jest podejmowanie działań w interesie mocodawcy. Rolą referendarza zaś jest ocena pracy pełnomocnika według wytycznych wymienionych w § 4 ust 2 rozporządzenia z 2015 r., w tym przede wszystkim nakład jego pracy oraz wkład pracy w przyczynienie się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy. Opierając się zatem na tych wytycznych i w ramach ustawowo przyznanego uprawnienia do obniżenia wynagrodzenia, zawartego w powołanym wyżej art. 250 § 2 ustawy procesowej, zdaniem referendarza, za pomoc prawną udzieloną przez wnioskującego pełnomocnika w postępowaniu w pierwszej instancji, która – co wymaga powtórzenia – ograniczyła się do złożenia wniosku o doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem – należy przyznać wynagrodzenie będące równowartością 20% opłaty przewidzianej w § 21 ust. 1 pkt lit. c/ w związku z § 4 ust. 1 rozporządzenia z 2015 r. Zaznaczyć przy tym trzeba, że referendarzowi znana jest treść uchwały Sądu Najwyższego z 13 stycznia 2017 r., sygn. akt III CZP 87/16, w której SN przyjął, że na podstawie rozporządzenia z 2015 r. sąd winien przyznać koszty pomocy prawnej udzielonej z urzędu zawierające opłatę w wysokości nie mniejszej niż ½ opłaty maksymalnej określonej w rozdziałach 2-4 rozporządzenia, gdyż rozporządzenie z 2015 r. nie przewidywało możliwości obniżenia opłaty należnej adwokatowi poniżej wysokości wynikającej z § 4 ust. 1. Jednakże powyższe stanowisko zostało zajęte przez Sąd Najwyższy w świetle przepisów Kodeksu postępowania cywilnego, który nie zawiera regulacji przewidującej uprawnienie do obniżenia wynagrodzenia dla pełnomocnika z urzędu poniżej stawek minimalnych wynikających z odpowiednich rozporządzeń Ministra Sprawiedliwości. Taka regulacja została natomiast wprowadzona w ustawie – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i zawiera wyraźne i niebudzące wątpliwości unormowanie dające podstawę do zasądzenia wynagrodzenia niższego aniżeli opłaty wynikające z aktu prawnego o randze podstawowej. Jeśli chodzi o wynagrodzenie za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, przysługuje ona pełnomocnikowi w pełnej kwocie. Przy czym zasady wynagradzania w tym zakresie określają już przepisy powołanego wyżej rozporządzenia z 2016 r. Na podstawie § 21 ust. 1 pkt 2 lit. b/ tego rozporządzenia, za sporządzenie ww. opinii opłata dla pełnomocnika, który działał w pierwszej instancji, wynosi 50% opłaty podstawowej przewidzianej w pkt 1. Opłata podstawowa wynosi 240 zł na podstawie § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c/ rozporządzenia z 2016 r. W tym stanie rzeczy wnioskującemu pełnomocnikowi z urzędu przyznać należało wynagrodzenie za udział przed sądem pierwszej instancji w kwocie 48 zł oraz za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej 120 zł – łącznie 168 zł. Wskazana kwota podlega podwyższeniu o 38,64 zł, stanowiące wartość podatku od towarów i usług według stawki 23% - na podstawie § 4 ust. 3 obu rozporządzeń. Wobec tego postanowiono jak w sentencji, na podstawie powołanych przepisów i art. 258 § 2 pkt 8 ustawy procesowej.