I SA/Wr 1162/09

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu Michał Kazek po rozpoznaniu w dniu 2 listopada 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E. Ż. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za marzec, kwiecień, maj, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, październik oraz listopad 2004 r. postanawia: zwolnić stronę skarżącą od kosztów sądowych w całości. W sprawie, E. Ż. w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 23.642 zł wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu tego żądania wskazała, że pozostaje w rozdzielności majątkowej z mężem M. Ż., który miesięcznie przekazuje jej 500 zł na utrzymanie domu. Podała, że jest osobą bezrobotną i otrzymuje z tego tytułu zasiłek w kwocie 510 zł. Do miesięcznych wydatków na utrzymanie własne oraz syna zaliczyła opłatę za prąd (200 zł), wodę (50 zł), telefon (73,10 zł), wywóz śmieci (42zł) oraz koszty wyżywienia (600 zł). W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach podała, że gospodarstwo domowe prowadzi wraz z nieletnim synem i jest właścicielką nieruchomości o powierzchni 87 m² obciążonej hipoteką przymusową dotyczącą kwoty głównej 2.264.577,70 zł oraz odsetek w kwocie 1.006.589,30 zł. W odpowiedzi na wezwanie do przedstawienia dodatkowych informacji i dokumentów do tyczących sytuacji materialnej i rodzinnej wnioskodawca przedłożył kserokopię zeznania podatkowego podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2008, dziewięciu tytułów wykonawczych dotyczących łącznej kwoty 2.364.136 zł, protokołu zajęcia samochodu marki [...] o wartości 95.700 zł oraz zawiadomienia o dokonaniu wpisu hipoteki przymusowej, o której mowa w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz zaświadczenie Powiatowego Urzędu Pracy w K. z dnia [...] o zarejestrowaniu E. Ż. jako osoby bezrobotnej i otrzymywanym przez nią zasiłku. Z dokumentów tych wynika, ponad potwierdzenie okoliczności wskazanych przez stronę we wniosku, że w roku 2008 uzyskała ona dochód w kwocie 11.162,25 zł (brutto). Kolejno wezwano skarżącą do dostarczenia w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania informacji o wskazanym w sprawie o sygn. akt I SA/Wr 1306/06 prawie własności skarżącej dotyczącym domu o powierzchni 250 m² oraz nieruchomości niezabudowanych o powierzchni 597 m² i 816 m². W odpowiedzi na to wezwanie skarżąca oświadczyła w piśmie z dnia 23 września 2009 r., że jest współwłaścicielką domu o powierzchni 250 m², a nie – jak wcześniej omyłkowo wskazała - 87 m², nieruchomość gruntowa o powierzchni 816 m² w roku 2008 r. została zlicytowana przez komornika, natomiast z drugiej – o powierzchni 597 m² - prowadzona jest egzekucja i jest "zajęta za długi". Strona przesłała do akt sprawy kserokopię postanowienia Sądu Rejonowego w K. Wydział I Cywilny z dnia [...] sygn. akt [...] o przysądzeniu własności nieruchomości gruntowej o powierzchni 816 m² oraz zawiadomienia z dnia[...] o wpisaniu do księgi wieczystej nieruchomości gruntowej o powierzchni 597 m² ostrzeżenia w sprawie wszczęcia egzekucji. W sprawie zważono, co następuje. Stosownie do brzmienia art. 245 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1) a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2 cyt. wyżej przepisu). Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych, na które stosownie do art. 211 ustawy procesowej składają się opłaty sądowe i zwrot wydatków, można wysnuć wniosek, iż są one zasadą, natomiast zwolnienie od ich uiszczenia winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych jest instytucją stosowaną w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo, do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy jak i stan faktyczny sprawy, stwierdza się, że w przypadku strony skarżącej zaistniały ustawowe przesłanki do przyznania jej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, określone w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarżąca wykazała w sprawie, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów sądowych, na które składa się na aktualnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego wpis sądowy od skargi, bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i syna. Świadczą o tym wysokość dochodów skarżącej w roku 2008, aktualny brak zatrudnienia, kwota pieniężna, jaka przypada na miesięczne utrzymanie członka jej dwuosobowej rodziny (ok. 500 zł) a także wynikające z prowadzonej w stosunku do skarżącej egzekucji sądowej i administracyjnej pozbawienie znacznej części jej majątku (przysądzenie własności na skutek licytacji komorniczej) oraz obiektywne ograniczenie możliwości dysponowania pozostałymi składnikami majątku (wpisanie hipoteki przymusowej do księgi wieczystej domu, egzekucyjne zajęcie samochodu). Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono jak w sentencji. Na marginesie powyższych stwierdzeń powołać trzeba uregulowanie art. 249 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wedle którego przyznanie prawa pomocy może być cofnięte w całości lub w części, jeżeli się okaże, że okoliczności, na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć.