I SA/Wr 1176/13

WyrokWSA we Wrocławiu2013-10-08

Skład orzekający: Daria Gawlak-Nowakowska, Maria Tkacz-Rutkowska, Marek Olejnik

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy zwolnienie od podatku od nieruchomości dla budynków wpisanych do rejestru zabytków, uzależnione od ich utrzymania i konserwacji zgodnie z przepisami ustawy o ochronie zabytków, może zostać odmówione na podstawie niejednoznacznych opinii organu ochrony zabytków?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy podatkowe naruszyły przepisy postępowania, w szczególności zasadę zaufania do organów i zasadę swobodnej oceny dowodów, rozstrzygając wątpliwości faktyczne na niekorzyść podatnika. Odmowa zwolnienia od podatku od nieruchomości dla zabytku na podstawie niejednoznacznych opinii konserwatora zabytków, który nie był w stanie jednoznacznie stwierdzić, czy obiekt był utrzymywany i konserwowany zgodnie z przepisami, jest niedopuszczalna. Wątpliwości faktyczne powinny być interpretowane na korzyść podatnika (zasada in dubio pro tributario).
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła ustalenia wysokości podatku od nieruchomości za 2011 rok dla zespołu budynków dawnego szybu "A", wpisanego do rejestru zabytków. Organ pierwszej instancji i Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiły zastosowania zwolnienia od podatku, powołując się na brak wystarczających dowodów na utrzymanie i konserwację zabytku zgodnie z przepisami ustawy o ochronie zabytków. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów materialnych i procesowych, w tym błędne niezastosowanie zwolnienia oraz niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdził, że decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku i zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz J. P. zwrot kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Daria Gawlak-Nowakowska (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA - Maria Tkacz-Rutkowska, Sędzia WSA - Marek Olejnik, Protokolant Katarzyna Trzęsicka, po rozpoznaniu na rozprawie w Wydziale I w dniu 8 października 2013 r. sprawy ze skargi : J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz J. P. kwotę 1.542 (tysiąc pięćset czterdzieści dwa) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Prezydent Miasta W. decyzją z dnia [...]r., nr [...] działając na podstawie art. 21 § 1 pkt 1 pkt 2 i § 5, art. 47 § 1 i 2, art. 68 § 2, art. 207 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz.749 ze zm., zwanej dalej O.p.), art. 1a ust. 1 pkt 3, art. 2 ust. 1 pkt 1, 2 i 3, art. 3 ust. 1 pkt 1, art. 4 ust. 1 pkt 1, 2 i 3, ust. 5, art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. a i 2 lit. b, pkt 3, art. 6 ust. 1, ust. 5, ust. 6 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2010, Nr 95, poz. 613 ze zm., zwanej dalej u.p.i.o.l.) oraz uchwały Nr [...] - Rady Miejskiej W. z dnia 16 grudnia 2010 r. w sprawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości, ustalił J. P. (zwany dalej skarżący, podatnik) wysokość podatku od nieruchomości za 2011 r. w kwocie 16.245 zł. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji wskazał, że opodatkowaniem objął nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] . Przedmiotowa nieruchomość składa się: z wpisanego indywidualnie do rejestru zabytków zespołu budynków przemysłowych dawnego szybu "A" (tj. nadszybie i wieża nadszybowa, hala wentylatora, łaźnia górnicza, zbiornik wodny - wieża ciśnień, hala maszynowni i budynek administracyjny) o łącznej pow. użytkowej 1072 m2; działki gruntu nr [...] o pow. 5359 m2 sklasyfikowanej jako użytek Ba - tereny przemysłowe; działki gruntu nr [...] o pow. 116 m2 sklasyfikowanej jako użytek Bp - zurbanizowane tereny niezabudowane, działki gruntu nr [...] o pow. 1121 m2 o pow. 1121 m2 sklasyfikowanej jako użytek Bp - zurbanizowane tereny niezabudowane oraz budowli o wartości 300 zł. Powołując się na art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.i.o.l. organ pierwszej instancji uznał, że przedmiotowa nieruchomość położona w W. przy ul. [...] jako będąca w posiadaniu przedsiębiorcy podlega opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości według stawek określonych dla gruntów i budynków związanych z powadzeniem działalności gospodarczej – od miesiąca stycznia do miesiąca lipca 2011 r., gdyż w dniu 4 lipca 2011 r. podatnik sprzedał wskazaną nieruchomość Spółce z o.o. "B" w W. Wobec tego, że ustalenia w sprawie wskazały, iż zespół budynków dawnego szybu "A" wpisanego do rejestru zabytków nie był utrzymywany i konserwowany zgodnie z przepisami ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami organ pierwszej instancji stwierdził brak przesłanek do zastosowania zwolnienia o którym mowa w art. 7 ust. 1 pkt 6 u.p.i.o.l. wobec wskazanego zespołu budynków szybu "A", co skutkowało objęciem także tej nieruchomości obowiązkiem podatkowym na ogólnych zasadach. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] r., nr [...] działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 O.p., po rozpatrzeniu odwołania J. P., utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta W. z dnia [...] r., nr [...]. W uzasadnieniu organ odwoławczy podkreślił, że kwestią sporną w rozpatrywanej sprawie jest opodatkowanie podatkiem od nieruchomości gruntu oraz wpisanego do rejestru zabytków zespołu budynków szybu "A" (nadszybie i wieża nadszybowa, hala wentylatora, łaźnia, górnicza, zbiornik wodny - wieża ciśnień, hala maszynowni i budynek administracyjny). Wskazał, że na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 1 u.p.i.o.l., grunty i budynki wpisane indywidualnej do rejestru zabytków są zwolnione od podatku od nieruchomości. Z treści tego przepisu wynika, że dla zastosowania zwolnienia od podatku od nieruchomości nie jest wystarczające, by grunt i budynek były wpisane indywidualnie do rejestru zabytków. Wskazane przedmioty opodatkowania muszą być jednocześnie utrzymywane i konserwowane zgodnie z przepisami ustawy o ochronie zabytków. Opieka nad zabytkami leży w gestii właściciela lub posiadacza i polega w szczególności na prowadzeniu prac konserwatorskich, restauratorskich i robót budowlanych przy zabytku, zabezpieczeniu i utrzymaniu zabytku oraz jego otoczenia w jak najlepszym stanie, korzystaniu z zabytku w sposób zapewniający trwałe zachowanie jego wartości (art. 5 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami [Dz. U. Nr 162, poz. 1568 ze zm.]). Natomiast kontrolę w zakresie wykonywania przepisów tej ustawy sprawuje wojewódzki konserwatora zabytków. Podmiot ten jest organem właściwym do określenia, czy dany zabytek jest utrzymywany i konserwowany zgodnie z przepisami powołanej ustawy. Podkreślił, że organ podatkowy nie jest kompetentny do ustalania tej kwestii. Organ odwoławczy wskazał, że z przedłożonej dokumentacji sprawy wynika, iż Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w piśmie z dnia 16 czerwca 2011 r., nr ZN.5137.6.2011.JK stwierdził "30 lipca 2009 r. dokonano kontroli stanu zachowania, przestrzegania i stosowania przepisów ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, w wyniku której przekazano właścicielowi zalecenia pokontrolne miedzy innymi - dokonać konserwacji i zabezpieczenia antykorozyjnego stalowej konstrukcji wieży nadszybowej, w części mieszczącej się wewnątrz budynku nadszybia, z terminem wykonania do 30 lipca 2010 r. W dniu 23.08.2010 r. przeprowadzono rekontrolę w celu sprawdzenia wykonania nałożonych obowiązków. Rekontrola wykazała, że właściciel obowiązku w zakresie zabezpieczenia wieży nadszybowej nie wykonał, oświadczył jednak, iż zlecił firmie projektowej opracowanie dokumentacji technicznej dla powyższego zadania i będzie w najbliższym czasie ubiegał się o uzyskanie stosownych pozwoleń na prowadzenie prac w obiekcie zabytkowym. W związku z tym uzgodniono prolongatę terminu wykonania zaleceń pokontrolnych i wyznaczono nowy termin - 31 grudnia 2010 r. Do dnia dzisiejszego nie wpłynął do tut. Urzędu wniosek o wydanie pozwolenia konserwatorskiego na prowadzenie prac zabezpieczających. W związku z tym należy sądzić, iż prace te nie zostały wykonane, bądź zostały przeprowadzone bez wiedzy i zgody organu ochrony zabytków, a więc z rażącym naruszeniem prawa. Wobec powyższego nie można jednoznacznie stwierdzić, iż zespół budynków szybu "A" na przestrzeni od 1 stycznia do 16 czerwca 2011 r. był utrzymywany i i konserwowany zgodnie z przepisami ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami". Organ stwierdził, że ocenę, że przedmiotowy budynek w roku podatkowym 2011 r. nie był utrzymywany i konserwowany zgodnie z przepisami o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, potwierdza pośrednio informacja zawarta w piśmie Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków we W. Delegatura w W. z dnia [...] r., nr [...] , [...] o treści: "Pismem z dnia 17.10.2011 r. Pan J. P. Prezes Zarządu “B". poinformował organ konserwatorski o zmianie stanu prawnego zabytku i nabyciu w dniu 04.07.2011 r. przez w/w spółkę przedmiotowej nieruchomości. Jednocześnie zadeklarował chęć podjęcia przez nowego właściciela – “B" koniecznych prac remontowych i zabezpieczających wynikających z obowiązków nałożonych w drodze dokonanej kontroli na poprzedniego właściciela: "C" J. P. Trzeba przy tym zaznaczyć, że Pan J. P. jako Prezes Zarządu “B" doskonale znał stan zachowania przedmiotowego zespołu oraz występujące zagrożenia. Miał świadomość konieczności podjęcia prac zabezpieczających stalowej konstrukcji wieży nadszybowej szybu "A" i jako właściciel firmy "C" uczestniczył w czynnościach kontrolnych i rekontrolnych podejmowanych przez tut, organ. Do dnia dzisiejszego nie wpłynął do tut. Urzędu wniosek “B" o wydanie pozwolenia konserwatorskiego na prowadzenie prac zabezpieczających. (...) Wobec powyższego nie można jednoznacznie stwierdzić, iż zespół budynków szybu "A" na przestrzeni 2011 roku oraz na przestrzeni od 1 stycznia do 21 czerwca 2012 r. był utrzymywany i konserwowany zgodnie z przepisami ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami". W ocenie organu odwoławczego analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że organ podatkowy w ramach nałożonych na niego przepisami prawa obowiązków poczynił wystarczające starania co do pozyskania niezbędnych danych dotyczących stanu przedmiotowego zabytku. Z treści otrzymanej w toku postępowania korespondencji wynikało, że konserwator udzielał informacji na podstawie zebranego w sprawie materiału i nie dysponował żadnymi innymi danymi, z których by wynikało, że zabytek podlegał konserwacji, zagospodarowaniu, zabezpieczeniu. Założenie to należało uznać za uprawnione, skoro sama strona ani na etapie postępowania podatkowego, ani też odwoławczego nie okazała się żadnym konkretnym dokumentem, czy też żadną konkretną informacją co do tego, że ustalenia wojewódzkiego konserwatora zabytków przyjęte następnie przez organ co do stanu tego zabytku były niezasadne. Ponieważ, stosownie do art. 7 ust. 1 pkt 6 u.p.i.o.l., przewidziane w tym przepisie zwolnienie od podatku od nieruchomości budynków wpisanych indywidualnie do rejestru zabytków, uwarunkowane zostało ich utrzymaniem i konserwacją zgodnie z przepisami o ochronie zabytków, niespełnienie tego warunku w danym roku podatkowym, skutkowało objęciem tej nieruchomości obowiązkiem podatkowym na ogólnych zasadach. Organ odwoławczy stwierdził, że grunt oraz zespół budynków szybu "A" położone w W. przy [...] są związane z prowadzeniem działalności gospodarczej w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.i.l., jak również nie spełniają przesłanek wyłączenia ich z katalogu tego rodzaju z innych przyczyn. W ocenie organu nie można uznać, że nie są i nie mogą być wykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych. Podkreślił, że okoliczności decydujące o zaistnieniu "względów technicznych" muszą mieć charakter trwały i dotyczyć przedmiotu opodatkowania, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Zespół budynków szybu "A" ma charakter użytkowy (niemieszkalny). Poszczególne budynki zespołu (hala wentylatorów, łaźnia górnicza, nadszybie i wieża nadszybia), których ogólny stan jest dobry, użytkowane są jako biuro, sortownia oraz magazyn (za wyjątkiem nieużytkowanego budynku maszynowni którego ogólny stan jest dobry). Reasumując, omawiane przedmioty opodatkowania, jako będące w posiadaniu przedsiębiorcy podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości według stawek określonych dla gruntów i budynków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu złożył J. P. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania sądowego oraz na rozprawie w dniu 8 października 2013 r. wniósł o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych (k:33 akt sprawy sądowej). Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj. art. 7 ust. 1 pkt 6 u.p.i.o.l. wskutek niezastosowania przewidzianego tą normą przedmiotowego zwolnienia w podatku od nieruchomości oraz naruszenie prawa procesowego, tj. art. 122 i art. 187 § 1 O.p. poprzez niewyjaśnienia wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, niezgromadzenia niezbędnych dowodów i w rezultacie poczynienie ustaleń sprzecznych z faktami i materiałem dowodowym. W uzasadnieniu skargi wskazał, że posadowione na nieruchomości usytuowanej w W. przy ul. [...] , której był właścicielem w 2011 r., budynki zostały wpisane do rejestru zabytków. W opinii biegłego rzeczoznawcy "Opis i oszacowanie" dołączonej do dokumentacji nabycia przez niego nieruchomości i znajdującej się w aktach podatkowych wskazano, że "Budynek wymaga konserwacji i remontu kapitalnego pod nadzorem konserwatora zabytków". W ocenie skarżącego zapis ten jest o tyle znaczący, że wskazuje na duży stopień dekapitalizacji obiektów zabytkowych, związany z tym poważny zakres robót poprzedzony ekspertyzą i - w konsekwencji – długotrwałość całego przedsięwzięcia. Podniósł, że wszystkie wymagane tą sytuacją czynności stopniowo realizował, stosownie do warunków technologicznych i możliwości gospodarczych, sprawując opiekę zgodnie z dyrektywą sformułowaną w art. 5 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Przede wszystkim podejmowane kroki i środki poddawał nadzorowi konserwatora. Przed przeniesieniem własności przedmiotowej nieruchomości w dniu 4 lipca 2011 r. na "B" zlecił specjalistycznej pracowni projektowej ekspertyzę oraz projekt remontu i zabezpieczenia konstrukcji nośnej kopalnianej wieży wyciągowej szybu "A". Ujawnione wówczas zostało, że uszkodzenia zabytków są poważniejsze, aniżeli dotychczas prognozowane, ocena stopnia usterek i projekt naprawy wymagają dalszych pogłębionych badań, a następnie konserwacji w zakresie szerszym od zakładanego (dokumenty te znajdują się w aktach konserwatora zabytków). Z natury rzeczy wydłużało to termin osiągnięcia finalnego rezultatu konserwacji, o ile w ogóle w kwestii ochrony zabytków i ich konserwacji można taki efekt brać pod uwagę, skoro ochrona zabytków polega raczej na pieczy i utrzymaniu obiektu w stanie niepogorszonym. W omawianej kwestii organ podatkowy zwrócił się o wyrażenie opinii przez konserwatora zabytków. Z konkluzji wydanej opinii wynika, że nie można jednoznacznie stwierdzić, iż zespół budynków szybu "A" był utrzymywany i konserwowany zgodnie z przepisami ustawy o ochronie zabytków w okresie pierwszego półrocza 2011 r. Skarżący podniósł, że proceduralna wymowa przytoczonej oceny jest taka, że w postępowaniu powstała niemożliwa do wyjaśnienia wątpliwość co do podstawy faktycznej opodatkowania. Ponadto nie podano przepisów prawa, jakie zostały przez podatnika naruszone, bądź nieprzestrzegane. Próba wyjaśnienia tej sytuacji w formie oględzin przedmiotu opodatkowania niewiele mogła wyjaśnić, bowiem została przeprowadzona ze znacznym opóźnieniem w odniesieniu do okresu podatkowego. Wprawdzie ujawniono pewne usterki i zaniedbania budowlane i gospodarcze, lecz po zważeniu procesu konserwacji jako zespołu czynności następujących w różnych, niekiedy odległych terminach, to jednostkowych, kosmetycznych uchybień nie sposób traktować jako naruszenie obowiązku konserwacji, a tym samym jako bliżej nieokreślonego bezprawia względem zabytku. Zdaniem skarżącego organ podatkowy naruszył kardynalną regułę postępowania zakazującą rozstrzygania niemożliwych do wyjaśnienia wątpliwości na niekorzyść strony. Zarzucił także, że po ustaleniu utraty przez podatnika zwolnienia od podatku, organ podatkowy określił przestrzennie przedmiot opodatkowania, nie uwzględniając, ze eksponaty stanowiące elementy zabytku ograniczają powierzchnię użytkową pomieszczeń. W ocenie skarżącego za powierzchnię użytkową przyjąć można tylko taką powierzchnię, jaka obiektywnie w tym celu może być wykorzystywana, przy pominięciu względów subiektywnych takich jak nadmiar przestrzeni, rezygnacja z jej zagospodarowania czy przesłanki oszczędnościowe. Wskazał także, że przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w W. w odniesieniu do tej samej nieruchomości z udziałem podatnika "B" zawisły co najmniej dwie sprawy, które zakończone zostały w instancji odwoławczej rozstrzygnięciami odmiennymi od zaskarżonego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie i podtrzymało swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi w art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – zwanej dalej p.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., zwanej dalej p.p.s.a.) sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu dającego podstawę do wznowienia postępowania, a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności. Sąd oceniając zaskarżoną decyzję uznał, że została ona wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszym postępowaniu była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] r. w przedmiocie ustalenia wymiaru podatku za rok 2011 od nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] . Natomiast kwestią sporną w rozpatrywanej sprawie jest opodatkowanie podatkiem od nieruchomości wpisanego do rejestru zabytków zespołu budynków szybu "A" (nadszybie i wieża nadszybowa, hala wentylatora, łaźnia, górnicza, zbiornik wodny - wieża ciśnień, hala maszynowni i budynek administracyjny). Według organów podatkowych przedmiotowy zespół budynków szybu "A", mimo że stanowi zabytek, nie podlega zwolnieniu od podatku od nieruchomości na mocy art. 7 ust. 1 pkt 6 u.p.i.o.l., albowiem nie był on utrzymywany zgodnie z zasadami o jakich mowa w art. 5 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. Nr 162, poz. 1568 ze zm.). Zdaniem skarżącego materiał dowodowy nie daje podstaw do stwierdzenia, że nie dochował on obowiązków w zakresie utrzymania i konserwacji wskazanego zabytku. W odniesieniu do zarzutów skargi należy uznać, że w rozpoznawanej sprawie organy podatkowe naruszyły zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, poprzez rozstrzyganie zaistniałych wątpliwości lub niejasności na niekorzyść podatnika. Tymczasem ugruntowaną w procedurze podatkowej jest zasada in dubio pro tributario (por. np. wyroki NSA z dnia 4 marca 2008 r., sygn. akt I FSK 365/07, LEX nr 983988, czy z dnia 14 grudnia 2011 r., sygn. akt II FSK 1207/10, LEX nr 116821). W wyroku z dnia 10 lutego 2011 r. sygn. akt II FSK 224/10 (LEX nr 1070960) Naczelny Sąd Administracyjny trafnie zważył, że zasada ta nie tylko nakazuje przyjąć w procesie stosowania prawa korzystną dla podatnika wykładnię przepisów prawa (materialnego i procesowego), ale podobnie jak zasada in dubio pro reo w prawie karnym, odnosi się również do wątpliwości faktycznych. Tym samym wszelkie wątpliwości związane z materiałem dowodowym oraz ustaleniami faktycznymi winny być interpretowane na rzecz podatników (por. B. Brzeziński, Rozstrzygnięcie wątpliwości na korzyść podatnika jako zasad wykładni prawa podatkowego [w:] Ex iniuria non oritur ius, red. A. Gomułowicz i J. Małecki, Poznań 2003 oraz L. Morawski, Zasady wykładni prawa, Toruń 2010, s. 190.). W wyroku z dnia 28 lutego 2012 r., sygn. akt I GSK 978/10 (LEX nr 1126262) Naczelny Sąd Administracyjny trafnie zauważył, że wynikająca z art. 191 O.p. zasada swobodnej oceny dowodów oznacza, iż dokonywanie ustaleń stanu faktycznego poprzez ocenę materiału dowodowego jest niewątpliwie prerogatywą organu podatkowego. Użycie przez ustawodawcę w analizowanym przepisie przymiotnika "swobodna" nie prowadzi do przyjęcia zgody na dowolność wniosków prezentowanych przez organ podatkowy. Dokonywana w myśl omawianego przepisu ocena organu podatkowego winna być zgodna z wiedzą, doświadczeniem życiowym oraz zasadami logiki. Kontrola sądu administracyjnego w zakresie stosowania art. 191 O.p. winna sprawdzać, czy wnioski przedstawiane przez organ podatkowy mieszczą się w granicach wyznaczanych przez podane wyżej wskazania. Oceniając postępowanie organów podatkowych, należy wskazać, że omówione wyżej zasady zostały w sposób oczywisty naruszone, poprzez uznanie, że skarżący nie wywiązuje się z ciążących na nim obowiązków w zakresie opieki nad zabytkiem, co skutkowało objęcie zespołu budynków szybu "A" obowiązkiem podatkowym na ogólnych zasadach. Przede wszystkim zauważyć trzeba, co wynika z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji, że organ podatkowy podjął rozstrzygnięcie w oparciu o informacje otrzymane od Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków we W. Delegatura w W. z dnia 16 czerwca 2011 r., nr [...] wskazującą, że "(...) Do dnia dzisiejszego nie wpłynął do tut. Urzędu wniosek o wydanie pozwolenia konserwatorskiego na prowadzenie prac zabezpieczających. W związku z tym należy sądzić, iż prace te nie zostały wykonane, bądź zostały przeprowadzone bez wiedzy i zgody organu ochrony zabytków, a więc z rażącym naruszeniem prawa. Wobec powyższego nie można jednoznacznie stwierdzić, iż zespół budynków szybu "A" na przestrzeni od 1 stycznia do 16 czerwca 2011 r. był utrzymywany i konserwowany zgodnie z przepisami ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami" oraz z dnia 21 czerwca 2012 r., nr [...] stwierdzającą, że "(...) Wobec powyższego nie można jednoznacznie stwierdzić, iż zespół budynków szybu "A" na przestrzeni 2011 roku oraz na przestrzeni od 1 stycznia do 21 czerwca 2012 r. był utrzymywany i konserwowany zgodnie z przepisami ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami". W ocenie Sądu, poczynienie ustaleń na podstawie tychże dowodów, nie było wystarczające do uznania, że skarżącemu nie przysługuje prawo do zwolnienia od rzeczonego podatku wynikające z art. 7 ust. 1 pkt 6 u.p.i.o.l. Zgodnie z tym przepisem zwalnia się od podatku od nieruchomości budynki wpisane do rejestru zabytków, pod warunkiem ich zagospodarowania i utrzymania zgodnie z przepisami ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Owe zasady określa art. 5 ww. ustawy, w myśl którego opieka nad zabytkiem sprawowana przez jego właściciela lub posiadacza polega, w szczególności na zapewnieniu warunków: 1) naukowego badania i dokumentowania zabytku; 2) prowadzenia prac konserwatorskich, restauratorskich i robót budowlanych przy zabytku; 3) zabezpieczenia i utrzymania zabytku oraz jego otoczenia w jak najlepszym stanie; 4) korzystania z zabytku w sposób zapewniający trwałe zachowanie jego wartości; 5) popularyzowania i upowszechniania wiedzy o zabytku oraz jego znaczeniu dla historii i kultury. Tak więc, utrzymanie i konserwacja obiektu wpisanego do rejestru zabytków jest warunkiem stosowania wymienionego zwolnienia, jednakże ocena tej okoliczności faktycznej winna być dokonana przez organy podatkowe w sposób możliwie jak najbardziej obiektywny. Przy czym, ustalenia organów podatkowych w tym zakresie muszą – choćby tylko z racji ustawowego odesłania – opierać się na opiniach organów ochrony zabytków. Podkreślić należy, że informacje udzielane przez właściwy organ nadzoru konserwatorskiego powinny dotyczyć tylko kwestii związanych ze stanem danego obiektu, z konkretnymi obowiązkami ciążącymi na właścicielu tego obiektu, zwłaszcza wynikającymi z zaleceń i decyzji tego organu wydawanych na podstawie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, natomiast kwestia oceny, czy i w jakim zakresie spełniony został określony w art. 7 ust. 1 pkt 6 u.p.i.o.l. warunek stosowania zwolnienia podatkowego, należy do organu podatkowego. Organ podatkowy dokonuje tej oceny suwerennie, nie jest związany ewentualnymi sugestiami organu nadzoru konserwatorskiego. Zebrany materiał dowodowy, będący podstawą wydania zaskarżonej decyzji, nie spełniał ciążącego na organie podatkowym obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Ocena wojewódzkiego konserwatora zabytków – zawarta w jego pismach z dnia 16 czerwca 2011 r. oraz z dnia 21 czerwca 2012 r. – nie wyjaśnia bowiem kwestii utrzymania i konserwacji przez skarżącego w roku objętym postępowaniem (2011) obiektu wpisanego do rejestru zabytków. Organ nadzoru konserwatorskiego wskazał, że nie jest w stanie jednoznacznie stwierdzić, iż zespół budynków szybu "A" na przestrzeni 2011 r. był utrzymywany i konserwowany zgodnie z przepisami ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Już sam ten fakt, tj. niemożność jednoznacznego ustalenia, czy określony w art. 7 ust. 1 pkt 6 u.p.i.o.l. warunek zwolnienia został spełniony, stanowi o naruszeniu zasady opisanej w art. 121 O.p. oraz zasady swobodnej oceny materiału dowodowego. W tym stanie rzeczy, Sąd stwierdza, że przy wydaniu zaskarżonej decyzji doszło do naruszenia prawa procesowego, mianowicie zasad postępowania określonych w art. 121, 122 O.p., co w konsekwencji skutkowało uchybieniem zasady z art. 187 O.p., nakazującej organom podatkowym obowiązek zebrania i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz dokonaniem oceny tego materiału dowodowego z przekroczeniem granic swobodnej oceny dowodów o jakiej mowa w art. 191 O.p. W wyniku powyższych uchybień organ podatkowy dokonał niewłaściwej subsumpcji prawa materialnego. Przy powtórnym rozpoznawaniu sprawy organ podatkowy winien przede wszystkim winien przeprowadzić postępowanie podatkowe z uwzględnieniem uwag poczynionych wyżej, a następnie odpowiednio do dokonanych ustaleń podjąć stosowną decyzję. Podkreślić należy, że nie zasługuje na uwzględnienie zarzut skargi dotyczący niewłaściwego wyliczenia powierzchni użytkowej. Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych zawiera samodzielny charakter definicji legalnej pojęcia "powierzchnia użytkowa". Powierzchnia użytkowa budynku zdefiniowana w art. 1a ust. 1 pkt 5 u.p.i.o.l. jest sumą powierzchni poszczególnych pomieszczeń na kondygnacjach, mierzoną po wewnętrznej długości ścian wewnętrznych na wszystkich kondygnacjach, z wyjątkiem powierzchni klatek schodowych oraz szybów dźwigowych, dlatego też metoda obliczania powierzchni użytkowej przedstawiona przez skarżącego nie jest zasadna. Z tych też względów, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach orzeczono po myśli art. 200 i 205 p.p.s.a. Na zasądzone koszty postępowania składają się następujące kwoty: 325 zł (wpis sądowy od skargi), 17 zł (opłata skarbowa od pełnomocnictwa) oraz 1200 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika według stawki określonej w § 18 ust. 1 pkt 1a w związku z § 6 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r., Nr 461).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło