I SA/Wr 118/16

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A Sp. z o.o. z/s w J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do marca i od lipca do grudnia 2010 r. oraz od stycznia do czerwca 2011 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżąca spółka, prowadząca działalność w zakresie sprzedaży hurtowej paliw i produktów pochodnych (obecnie zaprzestała jej prowadzenia), wniosła o zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że w grudniu 2011 r. policja, dokonując przeszukania pomieszczeń, zabezpieczyła wszystkie dokumenty spółki, a przede wszystkim księgi podatkowe, deklaracje i koncesje niezbędne do prawidłowego prowadzenia działalności gospodarczej, co uniemożliwiło dalsze funkcjonowanie firmy. W związku z tym spółka nie uzyskuje jakichkolwiek zysków. Od 2011 r. nie sporządza też sprawozdań finansowych. Nie posiada majątku, zlikwidowała rachunek bankowy z powodu braku środków na jego utrzymanie. Dokumenty nadal znajdują się w dyspozycji Prokuratury Okręgowej w Z. W oświadczeniu o majątku i dochodach strona podała, że kapitał zakładowy spółki wynosi 50.000 zł, wartość środków trwałych 0 zł, zaś co do zysku lub straty za ostatni rok wg bilansu brak jest danych z powodu braku dokumentów finansowych. Rubryki dotyczące posiadanych rachunków bankowych oraz innych danych dotyczących majątku zostały zakreślone. Na wezwanie, skierowane na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.), prezes zarządu spółki i jednocześnie jedyny jej wspólnik złożył oświadczenia, że spółka zaprzestała prowadzenia rachunku bankowego, aby nie popadać w dodatkowe zobowiązania finansowe, co zostało potwierdzone zaświadczeniem banku o zamknięciu rachunku z dniem 19 listopada 2015 r. Spółka nie sporządziła bilansu oraz rachunku zysków i strat już za 2012 r., od 2013 nie prowadzi działalności gospodarczej – wyjaśniono, że księgowanie odbywa się narastająco, a brak dokumentów tę działalność uniemożliwia. Spółka zatem nie ponosi bieżących kosztów, a usługa profesjonalnego pełnomocnika (doradcy podatkowego), zastępującego spółkę w niniejszej sprawie, jest finansowana prywatną pożyczką. Spółka w latach 2013-2016 składała "zerowe" deklaracje VAT i nie składała zeznań podatkowych. Ostatnie zeznanie podatkowe za 2012 r. zostało zabrane przez Prokuraturę. Poza ww. oświadczeniami przedłożono postanowienie organu podatkowego z 18 lutego 2016 r. w sprawie wszczęcia postępowania podatkowego dotyczącego orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności ze spółką prezesa zarządu jako osoby trzeciej za zobowiązania tej spółki w podatku od towarów i usług oraz postanowienie z 27 stycznia 2016 r. w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego zobowiązań o łącznej wartości 19.196.755 zł ze względu na bezskuteczność egzekucji – spółka nie prowadziła działalności pod wskazanym przez wierzyciela adresem. Jako znane z urzędu wskazać trzeba, że wnioskująca spółka jest w tutejszym Sądzie stroną skarżącą w dwóch sprawach o sygn. akt I SA/Wr 118-119/16, toczących się równocześnie, w których wpisy od skarg zostały wyznaczone na kwoty odpowiednio 100.000 zł i 5.116 zł. W ocenie referendarza sądowego, przedstawione oświadczenia nie dają podstaw do uwzględnienia przedmiotowego wniosku. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 i art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w przypadku osób prawnych może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zwrócić należy uwagę, że powyższa regulacja przewiduje, iż to wnioskodawca ma obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających jego żądanie. Wskazuje również na to treść art. 252 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Jednocześnie podkreślić trzeba, że wykazanie oznacza więcej niż tylko uprawdopodobnienie przesłanek przyznania prawa pomocy – wnioskodawca winien w miarę możliwości udowodnić, udokumentować fakty, na które się powołuje. Właściwe przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających zwolnienie od kosztów sądowych oraz dowodów na ich poparcie umożliwia bowiem sądowi rozpoznającemu wniosek dokonanie prawidłowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Strona ma w tym zakresie inicjatywę dowodową, a sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (zob. postanowienie NSA z dnia 4 lipca 2013 r., sygn. akt II GZ 324/13, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Powyższe obowiązki wnioskującego o przyznanie prawa pomocy wynikają z wyjątkowego charakteru tej instytucji, gdyż co do zasady każdy ma obowiązek ponoszenia kosztów swojego udziału w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Koszty sądowe są bowiem formą daniny publicznej, zaś zgodnie z konstytucyjną zasadą wyrażoną w art. 84 Konstytucji RP, każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie. W świetle powyższych uwag, zdaniem referendarza skarżąca spółka nie wykazała należycie, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych. Przedłożono zaświadczenie z banku o zamknięciu rachunku, zgodnie z którym zamknięcie nastąpiło dopiero w listopadzie 2015 r., gdy strona wskazywała, że nie prowadzi działalności od 2013 r. Nie wiadomo przy tym, czy przed zamknięciem rachunku zostały z niego podjęte jakieś pieniądze i w jakiej kwocie. Przedłożono nadto postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego wobec majątku spółki w związku z zobowiązaniami w wysokości ponad 19.000.000 zł. Wprawdzie jako podstawę umorzenia wskazano bezskuteczność egzekucji, powodem jednak był nie faktyczny brak majątku, ale okoliczność, że majątku spółki i jej prezesa nie stwierdzono pod adresem wskazanym jako siedziba spółki, nie była tam prowadzona działalność i nie było znane miejsce pobytu prezesa zarządu i jedynego jej wspólnika. Złożone postanowienie organu podatkowego z 18 lutego 2016 r. jest tylko dowodem na fakt wszczęcia postępowania w sprawie orzeczenia solidarnej odpowiedzialności prezesa zarządu jako osoby trzeciej wraz ze spółką za jej zobowiązania podatkowe z tytułu VAT, na skutego bezskuteczności egzekucji. Dokument ten nie przesądza i nie potwierdza faktu rzeczywistego braku środków finansowych czy też braku możliwości ich zgromadzenia przez stronę. Poza powyższymi dokumentami, strona ograniczyła się tylko do oświadczeń prezesa zarządu będącego też jedynym wspólnikiem spółki. Zwrócić należy uwagę, że we wniosku powołano się na fakt niemożności kontynuowania działalności gospodarczej z powodu zajęcia przez policję dokumentacji finansowej w listopadzie 2011 r. Następnie jednak strona twierdzi, że zaprzestała prowadzenia działalności dopiero w 2013 r. Nie przedłożono przy tym żadnego dowodu potwierdzającego zajęcie ww. dokumentacji (np. postanowienia o przeszukaniu i zajęciu przedmiotów), o którego wydanie spółka powinna się ubiegać i takim dysponować. Nie przedłożono również kopii deklaracji VAT-7 dla potwierdzenia oświadczenia prezesa zarządu, że takie były składane w latach 2013-2016 z "zerowymi" wartościami. Zaznaczyć trzeba, iż strona nie może zasłaniać się tutaj niewiedzą o tym, że ww. dokumenty należało udostępnić. Po pierwsze, w wezwaniu wyraźnie zostały podane dokumenty, jakie są wymagane. Po drugie, strona jest zastępowana przez profesjonalnego pełnomocnika, który z pewnością zna wymogi stawiane wnioskodawcy ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Nadto strona wykazywała, że nie ma jakichkolwiek środków finansowych ani majątku, z którego mogłaby pozyskać takie środki na pokrycie kosztów sądowych. Mimo to była w stanie uzyskać środki na opłacenie ww. pełnomocnika. Oświadczono, że wynagrodzenie dla niego jest pokryte z prywatnej pożyczki. Wynika stąd, że spółka ma możliwość zgromadzenia środków pieniężnych i jest w stanie uzyskać takie środki w przyszłości – pożyczka bowiem, zgodnie z art. 720 § 1 Kodeksu cywilnego – podlega zwrotowi. Poza tym, jeżeli wartość pożyczki jest wyższa niż 500 zł, umowa ta powinna być stwierdzona pismem (art. 720 § 2 Kodeksu cywilnego). W tej kwestii natomiast strona również ograniczyła się wyłącznie do oświadczenia prezesa zarządu. Reasumując, jakkolwiek referendarz rozpoznający przedmiotowy wniosek ma świadomość znacznej kwoty kosztów sądowych, a zwłaszcza wpisów od skarg w niniejszej sprawie oraz toczącej się równocześnie sprawie I SA/Wr 119/16, nie był jednak w stanie ocenić realnych możliwości finansowych spółki, które nie ograniczają się wyłącznie do stanu posiadania, ale również możliwości zgromadzenia środków pieniężnych. Poza tym nie można uznać jako wykazane okoliczności, na które powołuje się wnioskodawca, wyłącznie na podstawie oświadczeń niepopartych odpowiednimi dokumentami. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 3 art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji postanowienia.