I SA/Wr 118/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Radom po rozpoznaniu w dniu 11 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 9 maja 2016 r. (sygn. akt I SA/Wr 118/16) o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "A" sp. z o.o. z/s w J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] 2015 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do marca i od lipca do grudnia 2010 r. oraz od stycznia do czerwca 2011 r. postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego z dnia 9 maja 2016 r. (sygn. akt I SA/Wr 118/16) o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100.000 zł skarżąca spółka złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu strona podała, że nie uzyskuje jakichkolwiek zysków, a od roku 2011 nie sporządza sprawozdań finansowych. W kontekście tym wyjaśniła, że funkcjonowanie firmy uniemożliwiły skarżącej spółce zdarzenia jakie miały miejsce w grudniu 2011 r., kiedy to policja zabezpieczyła wszystkie dokumenty spółki, a w szczególności – księgi podatkowe, deklaracje oraz koncesje niezbędne do prowadzenia działalności gospodarczej. Dodała strona, że wymienione dokumenty nadal znajdują się w dyspozycji Prokuratury Okręgowej w Z.. Nadto podniosła, że nie posiada majątku, a rachunek bankowy spółki został zlikwidowany z powodu braku środków na jego utrzymanie. W zawartym we wniosku oświadczeniu o majątku i dochodach skarżąca wskazała, że kapitał zakładowy spółki wynosi 50.000 zł, a wartość środków trwałych wynosi 0 zł. W ramach rubryki dotyczącej zysku lub straty za ostatni rok według bilansu spółka wyjaśniła, że nie może podać tych wartości z uwagi na brak dokumentów finansowych. Na wezwanie referendarza sądowego skierowane do wnioskodawcy w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718, dalej w skrócie – "p.p.s.a.") prezes zarządu spółki i jednocześnie jedyny jej wspólnik oświadczył, że spółka zaprzestała prowadzenia rachunku bankowego aby nie popadać w dodatkowe zobowiązania finansowe, co zostało potwierdzone zaświadczeniem banku o zamknięciu rachunku z dniem 19.11.2015 r. Spółka nie sporządziła bilansu oraz rachunku zysków i strat już za 2012 r., a od 2013 r. nie prowadzi działalności gospodarczej. Dodał, że ostatnie zeznanie podatkowe spółki, złożone za 2012 r., zostało zabrane przez Prokuraturę Okręgową w Z., a w latach 2013-2016 r. spółka nie składała zeznań podatkowych wobec "zerowych" deklaracji VAT. Nadto, przedłożył postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. z dnia [...] 2016 r. w sprawie wszczęcia postępowania podatkowego dotyczącego orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności ze spółką prezesa zarządu jako osoby trzeciej za zobowiązania tej spółki w podatku od towarów i usług oraz postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. z dnia [...] 2016 r. w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego zobowiązań o łącznej wartości 19.196.755 zł z uwagi na bezskuteczność egzekucji (spółka nie prowadziła działalności pod wskazanym przez wierzyciela adresem). Wyjaśniając źródło finansowania usług profesjonalnego pełnomocnika jaki reprezentuje spółkę w postępowaniu sądowym skarżąca oświadczyła, że wynagrodzenie pełnomocnika finansowane jest z prywatnej pożyczki. Postanowieniem z dnia 9.05.2016 r. referendarz sądowy odmówił spółce przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie wyrażając pogląd, że spółka nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych. Zdaniem referendarza sądowego, dokumenty jakie strona przedstawiła na poparcie swojej sytuacji finansowej nie dają dostatecznych podstaw do zwolnienia skarżącej z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych m.in. z tego powodu, że przedłożone przez spółkę zaświadczenie o zamknięciu rachunku bankowego pochodzi z listopada 2015 r., podczas gdy, wedle twierdzeń spółki, nie prowadzi ona działalności gospodarczej od 2013 r. Referendarz sądowy zwrócił również uwagę na brak konsekwencji co do wskazywanej przez spółkę daty zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej. W tym kontekście podkreślił, że raz spółka twierdziła, że zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej w grudniu 2011 r. w związku z dokonanym zajęciem jej dokumentacji finansowej, innym razem deklarowała z kolei, że zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej w 2013 r. Nadto podkreślił, że spółka nie przedłożyła żadnego dowodu potwierdzającego fakt zabezpieczenia jej dokumentacji finansowej, jak również, nie przedłożyła kopii deklaracji VAT-7 za 2013-2016, które, wedle oświadczenia prezesa spółki, składane były z zerowymi wartościami. Zdaniem referendarza sądowego, przedłożone przez spółkę postanowienia z dnia 18.02.2016 r. i 27.01.2016 r. nie potwierdzają braku możliwości zgromadzenia przez nią środków pieniężnych, a jedynie, bezskuteczność egzekucji skierowanej do jej majątku. W kontekście tym podniósł, że przesłanką uznania bezskuteczności egzekucji nie był faktyczny brak majątku spółki, lecz okoliczność, że majątku spółki nie stwierdzono pod adresem wskazanym jako siedziba spółki (spółka nie prowadziła tam działalności gospodarczej). Z zachowaniem terminu, spółka, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła sprzeciw od ww. postanowienia referendarza sądowego. W jego uzasadnieniu strona odwołała się do argumentacji podniesionej na etapie ubiegania się o prawo pomocy, w tym w szczególności, do faktu zajęcia i zabezpieczenia dokumentacji finansowej spółki, a także, do okoliczności bezskutecznej egzekucji skierowanej do majątku spółki, będącej źródłem subsydiarnej odpowiedzialności członka jej zarządu. Nadto wyjaśniła, że zarząd spółki nie potrafi odnaleźć kopii zerowych deklaracji VAT spółki. Zdaniem strony, stanowisko organu egzekucyjnego odnośnie do umorzenia postępowania egzekucyjnego skierowanego do majątku spółki stanowi dostateczny dowód tego, że skarżąca nie ma możliwości poniesienia kosztów sądowych w sprawie. Do sprzeciwu dołączono kserokopię oświadczenia księgowej strony skarżącej w którym osoba ta przyznała, że nie jest w posiadaniu dokumentacji spółki (ani w formie papierowej, ani elektronicznej), która została przejęta przez Prokuraturę w Z. oraz Urząd Skarbowy w J.. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, iż w myśl art. 260 § 1 p.p.s.a. w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 73 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. poz. 658), rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Oznacza to, że obecnie sąd dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu i wypowiada się o zasadności zaskarżonego sprzeciwem postanowienia lub zarządzenia. Wnioskując o przyznanie prawa pomocy strona skarżąca domagała się przyznania jej tego prawa w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Podstawę prawną tego żądania stanowi art. 246 § 2 pkt 2) p.p.s.a. w myśl którego, osobie prawnej prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane w sytuacji, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Referendarz sądowy odmawiając stronie przyznania wnioskowanego przez nią prawa swoje stanowisko wywiódł z oceny, że skarżąca nie udokumentowała swojej sytuacji finansowej w sposób wolny od wątpliwości w zakresie rzeczywistych możliwości płatniczych. Zdaniem Sądu, stanowisku referendarza sądowego nie można zarzucić dowolności, albowiem sprzeczności w zgromadzonym materiale dowodowym sprawy (na co trafnie zwrócił uwagę referendarz sądowy w zaskarżonym postanowieniu), jak również i jego niedostatki, nie pozwalają uznać złożonego w sprawie wniosku - także i zdaniem Sądu - za rzetelną informację o sytuacji finansowej skarżącej spółki. Wypada w tym miejscu przypomnieć, że to rzeczą wnioskodawcy jest wyczerpujące i wolne od jakichkolwiek wątpliwości przedstawienie swojej kondycji finansowej. W ocenie Sądu, skarżąca tego obowiązku nie dopełniła tak w zakresie wyczerpującego zobrazowania swojej sytuacji finansowej, jak i przedstawienia go w sposób wzajemnie niesprzeczny. W pierwszej kolejności należy podkreślić, że spółka w zasadzie uchyliła się od przedstawienia jakichkolwiek informacji o odnotowanych dochodach za okres, w którym wedle jej oświadczenia, prowadziła działalność gospodarczą. Pomimo zobowiązania, nie przedłożyła bowiem informacji o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) z CIT-8 za ostatnie dwa lata podatkowe oraz nie ujawniła danych z deklaracji podatkowych VAT za ostatnie trzy okresy rozliczeniowe za które je spółka złożyła. W nawiązaniu do powyższego podkreślić trzeba, że akcentowana przez stronę okoliczność zabezpieczenia całej dokumentacji finansowej spółki przez Prokuraturę Okręgową w Z. nie wykluczała możliwości uzyskania przez spółkę wyżej wymienionych a wymaganych przez referendarza sądowego informacji za pośrednictwem innych dostępnych stronie środków, w tym m.in. w drodze zaświadczenia uzyskanego od organu podatkowego w którym spółka dokonywała rozliczeń podatkowych. W tym miejscu zwrócić trzeba uwagę, że spółkę reprezentuje profesjonalny pełnomocnik (doradca podatkowy), a zatem dostępność uzyskania tych informacji od organu podatkowego powinna być temu pełnomocnikowi znana. W kontekście tym należy podkreślić, że to na spółce jako podmiocie ubiegającym się o prawo pomocy – ciążył obowiązek przedstawienia informacji, które referendarz sądowy uznał za istotne dla oceny zasadności złożonego przez stronę wniosku o przyznanie prawa pomocy. Brak podjęcia jakichkolwiek starań przez spółkę (jej pełnomocnika) by przedstawić żądane informacje w sprawie skutkować musiał oceną braku wyczerpującego przedstawienia przez spółkę swojej sytuacji majątkowej. Powyższe dodatkowo potwierdza okoliczność nieprzedstawienia przez spółkę deklaracji VAT-7 za lata 2013-2016 dla potwierdzenia oświadczenia prezesa zarządu, że w tych latach składane były deklaracje VAT-7 z zerowymi wartościami, co na etapie sprzeciwu pełnomocnik spółki tłumaczył trudnościami w ich odnalezieniu. Za przyznaniem spółce prawa pomocy w zakresie przez nią wnioskowanym sprzeciwiają się również sprzeczności jakie ujawniła analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Wiarygodność stanowiska strony skarżącej podważa już jej niekonsekwencja we wskazaniu roku od którego spółka nie prowadzi działalności gospodarczej. Z zasadniczej argumentacji strony w oparciu o którą skarżąca budowała zasadność wniosku wynika, że przyczyną zaprzestania działalności gospodarczej przez spółkę był fakt zabezpieczenia w grudniu 2011 r. całej dokumentacji finansowej spółki. Tymczasem, z dalszych oświadczeń spółki wynika, że skarżąca zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej dopiero od roku 2013, a zatem, rok później aniżeli miało miejsce zajęcie jej dokumentacji finansowej. Trafnie również wskazuje referendarz sądowy na dalsze rozbieżności w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, a mianowicie, że zamknięcie firmowego rachunku bankowego spółki nie nastąpiło w 2011 r. czy nawet w 2013 r. (czyli w okresach, w których zgodnie ze stanowiskiem spółki nie prowadziła już działalności gospodarczej), ale dopiero w listopadzie 2015 r. Powyższe nakazuje przyjąć, że spółka prowadziła rachunek firmowy także w czasie, gdy, wedle jej deklaracji, nie wykonywała już działalności gospodarczej. W odniesieniu do akcentowanej w sprzeciwie argumentacji spółki, zmierzającej do wykazania, że już samo stanowisko organu egzekucyjnego wyrażające się w umorzeniu postępowania egzekucyjnego skierowanego do majątku spółki stanowi dostateczny dowód tego, że skarżąca nie ma możliwości poniesienia kosztów sądowych w sprawie należy stwierdzić za referendarzem, że zasadniczą przesłanką bezskuteczności tej egzekucji nie stanowił faktyczny brak majątku, lecz to, że spółka nie prowadziła działalności gospodarczej pod adresem wskazanym przez wierzyciela. Sama zatem okoliczność wydania na tej podstawie postanowienia u umorzeniu postępowania egzekucyjnego wobec spółki nie może być przez nią wykorzystywana jako dowód na to, że skarżąca nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. Podobnie należało odnieść się do wydanego w dniu [...] 2016 r. postanowienia w sprawie orzeczenia o solidarnej ze spółką odpowiedzialności jej prezesa zarządu jako tzw. osoby trzeciej. Należy podkreślić, że brak majątku ruchomego oraz nieruchomego nie wyklucza możliwości posiadania przez spółkę zasobów pieniężnych uzyskanych z działalności w latach ubiegłych. Dla potwierdzenia bądź wykluczenia tego faktu niewątpliwie niezbędne były informacje, których spółka, pomimo wezwania referendarza sądowego, nie ujawniła. Z tych wszystkich powodów Sąd podzielił stanowisko referendarza sądowego odnośnie do braku przesłanek do przyznania spółce wnioskowanego prawa. Powyższe przesądzało o prawidłowości zaskarżonego postanowienia o odmowie przyznania spółce prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Na tej postawie, działając na podstawie art. 260 § 1 i § 3 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu orzekł jak w sentencji.