I SA/Wr 1182/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Halina Betta (sprawozdawca), Sędzia WSA Marta Semiczek, Asesor WSA Marek Olejnik, Protokolant Szymon Krzyszczuk, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 26 września 2006 r. sprawy ze skargi C. N. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia grzywny uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W.-K. z dnia [...] nr [...] Wnioskiem z dnia [...]. skierowanym do Urzędu Skarbowego W.-K. skarżący C. N. zwrócił się o umorzenie kary grzywny w wysokości [...] z uwagi na brak środków finansowych na jej zapłatę. Naczelnik Urzędu Skarbowego W.-K. postanowieniem z dnia [...]. Nr P[...] odmówił wszczęcia postanowienia w sprawie umorzenia grzywny powołując się na art. 67 § 1 ordynacji podatkowej przewidujący w jakich okolicznościach organ podatkowy na wniosek podatnika może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Organ podatkowy I instancji w uzasadnieniu postanowienia stwierdził, że art. 67 § 1 ordynacji podatkowej nie przewiduje umorzenia grzywny, która w rozumieniu przepisów podatkowych nie stanowi zaległości podatkowej w związku z czym brak jest podstaw do rozpatrzenia wniosku na podstawie tego artykułu. Na powyższe postanowienie skarżący wniósł odwołanie w którym zawarł wniosek o merytoryczne rozpatrzenie jego wniosku powołując się ponownie na trudną sytuację finansową w jakiej znajduje się. Dyrektor Izby Skarbowej we W. po rozpatrzeniu zażalenia postanowieniem z dnia [...] Nr [...] uchylił postanowienie organu I instancji i umorzył postępowanie w sprawie. Organ ten zwrócił uwagę, iż grzywna której umorzenia domaga się strona została nałożona na nią w trybie ustawy karno-skarbowej z dnia 26 października 1971 r. (Dz. U. z 1984 r. Nr 22 poz. 103 z późn. zm.). W związku z tym wniosek o udzielenie ulgi winien zostać zbadany w aspekcie obowiązujących procedur karnych, a to ustawy z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy (Dz. U. Nr 80, poz. 930 z późn. zm.). Powyższe postanowienie strona zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnosząc o merytoryczne rozpatrzenie sprawy, powołując się ponownie na swoją trudną sytuację materialną. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie z przyczyn podanych w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Za punkt wyjścia należy w przedmiotowej sprawie zwrócić uwagę na regulację zawartą w art. 165a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137 poz. 926 ze zm.) jak i w pozostającym z nim w ścisłym związku art. 165 tej ordynacji. Z pierwszego z tych przepisów wynika, że gdy żądanie o którym mowa w art. 165 zostało wniesione przez osobę nie będącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W świetle art. 165 ust. 1 ordynacji podatkowej nie ulega z kolei wątpliwości, że mowa w nim o żądaniu strony wszczynającym postępowanie podatkowe. Brzmienie przywołanej regulacji, które generalnie trudno uznać za klarowne, skłania do wniosku, że ustawodawca dopuścił przypadki – mające charakter wyjątku od reguły – w których wystąpienie przez stronę z określonym żądaniem nie wszczyna jeszcze postępowania podatkowego. Ustalenie kręgu tych przypadków nastręcza jednak spornych trudności, co dotyczy w szczególności tych z nich, które mieścić mają się w zakresie wyznaczonym niezwykle ogólną formułą nawiązującą do "jakichkolwiek przyczyn" uniemożliwiających zainicjowanie postępowania. Przyczyny, które powodują, że postępowanie nie może być wszczęte dotyczyć mogą braku w przepisach ustaw podatkowych do rozpatrzenia tej treści żądania w trybie postępowania podatkowego. Odnosząc powyższe wywody na grunt rozpatrywanej sprawy należy uznać, że organ I instancji błędnie rozpatrzył wniosek skarżącego o umorzenie kary grzywny w aspekcie przepisów ordynacji podatkowej, uznając się za organ podatkowy. Z treści wniosku wynika w sposób jednoznaczny, iż skarżący wnosił o umorzenie kary grzywny. Z akt sprawy wynika, że kara ta została nałożona w trybie przepisów ustawy karno-skarbowej z dnia 26 października 1971 r. (tekst jedn. Dz. U. z 1984 r. Nr 22 poz. 103 z późn. zm.), a zatem wykluczona była możliwość stosowania przepisów ordynacji do grzywien, których ustalenie lub określenie oparte jest na przepisach szeroko rozumianego prawa karnego. Dyrektor Izby Skarbowej we W. co wynika z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wyraził stanowisko w sprawie tożsame z zaprezentowanym wyżej przez Sąd. Pomimo tego zaskarżone postanowienie nie mogło pozostać w obrocie prawnym z tej racji, iż organ II instancji uchylając postanowienie organu I instancji błędnie umorzył postępowanie w sprawie. W szczególności organ do którego wpłynął wniosek o umorzenie kary grzywny wymierzonej skarżącemu winien rozpatrzyć powyższy wniosek w oparciu o regulację kodeksu postępowania administracyjnego a mianowicie ustalić czy jest organem właściwym rzeczowo dla rozpatrzenia powyższego wniosku w trybie ustawy z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy (Dz. U. z 1999 r. Nr 83 poz. 930 z późn. zm.). Art. 19 Kpa bowiem nakłada na organ administracji państwowej przestrzegania z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. Jeżeli w wyniku regulacji ustawy kodeks karny skarbowy z dnia 10 września 1999 r. (Dz. U. nr 83 poz. 930 z późn. zm.) dojdzie organ z kolei do wniosku iż przedmiotowy wniosek winien być rozpoznany przez sąd powszechny, to wniosek skarżącego powinien został zwrócony wnoszącemu mając na uwadze regulację prawną przewidzianą w trybie art. 66 § 3 Kpa, zgodnie z którą zwrot podania następuje w drodze postanowienia na które służy zażalenie. Mając zatem powyższe na uwadze należało orzec jak w sentencji wyroku zgodnie z art. 145 § 1 lit. c) ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 z późn. zm.).