I SA/Wr 119/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Tkacz-Rutkowska (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Lidia Błystak, Sędzia WSA Marta Semiczek, Protokolant Agnieszka Wróblewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lipca 2011 r. w Wydziale I sprawy ze skargi E. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia 20 września 2010 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia podatku od nieruchomości za 2008 r. oddala skargę. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta Ż. z dnia 16 czerwca 2010 r., nr [...] w sprawie ustalenia E.F. podatku od nieruchomości za 2008 r. w wysokości 694 zł. Decyzja Burmistrza Ż. jest drugą decyzją wydaną w sprawie ustalenia E.F. podatku od nieruchomości za 2008 r. Pierwsza decyzja została uchylona decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia 10 lipca 2009 r. na podstawie art. 233 § 2 Ordynacji podatkowej. W ponownie wydanej decyzji Burmistrz Ż., ustalając podatek od nieruchomości, objął opodatkowaniem należące do E.F. nieruchomości położone w gm. Ż., tj.: - budynek mieszkalny o powierzchni użytkowej 106,83 m2 (lokal mieszkalny o pow. 87,94 m² i pomieszczenia przynależne o pow. 18,89 m²) położony na działce gruntów nr 301/3 o pow. 295 m ² w udziale ½, - grunty pozostałe o powierzchni 1229 m2 (działka nr [...]), na których znajduje się budynek gospodarczy – stodoła murowana o pow. 72 m² Dokonując wymiaru podatku organ I instancji zastosował stawki podatku określone uchwałą Rady Miejskiej w Ż. nr XVI/90/2007 z dnia 15 listopada 2007 r., w sprawie wysokości stawek w podatku od nieruchomości (Dziennik Urzędowy Województwa Dolnośląskiego nr 293, poz.3755). W odwołaniu od decyzji podatniczka podniosła, że nie zlega z płatnościami podatku za lata 2008 i 2009, gdyż wszystkie raty opłaciła w terminie i z nadwyżką. Wyjaśniła, że budynek gospodarczy jest przeznaczony na cele rolnicze syna R.F., który mieszka z podatniczką i zajmuje się rolnictwem. Ponadto zarzuciła, że nie podpisywała żadnych dokumentów z rejestru gruntów i budynków. Podniosła też, że organ wydał decyzję bez jej udziału. Decyzją z dnia 26 września 2010 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy, powołując się na zebrane w toku postępowania dowody, wyjaśnił, że E.F. jest właścicielką działki grunty nr [...] o powierzchni 1229 m2 oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków symbolem Bi – inne tereny zabudowane. Działka ta nie stanowi użytku rolnego, zatem opodatkowana jest podatkiem od nieruchomości w myśl art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 9, poz. 84 ze zm.) – dalej: u.p.o.l., według stawek jak dla gruntów pozostałych. Na działce tej posadowiony jest budynek gospodarczy nr 4 o pow. 72 m² (stodoła murowana), opodatkowany według stawki właściwej jak dla budynków pozostałych. Właścicielką ww. gruntu i budynku E.F. stała się na skutek zniesienia ich współwłasności (prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego w Ś. z 31 maja 2001 r. sygn. akt [...]). Ponadto E.F. jest właścicielką samodzielnego lokalu mieszkalnego o pow. użytkowej 106,83 m², obejmującego część północną budynku mieszkalnego. Organ odwoławczy podkreślił, że zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne będące właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych Za bezzasadne uznał organ odwoławczy zarzuty podniesione w odwołaniu. Stwierdził, że podatniczce nie przysługuje zwolnienie od podatku od nieruchomości w odniesieniu do budynku gospodarczego (stodoła). Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 4 lit. b u.p.o.l., zwolnione z opodatkowania są budynki gospodarcze lub ich części położone na gruntach gospodarstw rolnych, służące wyłącznie działalności rolniczej. Dalej organ wyjaśnił, że za gospodarstwo rolne, w myśl art. 2 ust. 1 ustawy z 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. nr 136, poz. 969 ze zm.), uznawany jest obszar gruntów rolnych o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha lub 1 ha przeliczeniowy, stanowiący własność lub znajdujący się w posiadaniu podatnika. Należąca do podatniczki stodoła (budynek gospodarczy) nie jest położona za gruntach gospodarstwa rolnego. Posadowiona jest bowiem na działce gruntu, oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako "inne tereny zabudowane", nie będące użytkiem rolnym i nie wchodzące dlatego w skład gospodarstwa rolnego. Okoliczność podnoszona w odwołaniu, o wykorzystywaniu budynku gospodarczego przez syna rolnika, nie jest wystarczająca do zastosowania zwolnienia podatkowego. Zarzut strony dotyczący uregulowania wszystkich rat podatku od nieruchomości za lata 2008 i 2009 organ uznał za bezzasadny, gdyż wpłat strona dokonała na podstawie decyzji Burmistrza Ż. z dnia 31 marca 2009 r., która to decyzja została uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w całości, a sprawę przekazano do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. Kwoty zapłacone na podstawie decyzji uchylonej zostały zaliczone na poczet należności wynikających z decyzji wydanej w wyniku ponownego rozpoznania sprawy. Jednocześnie organ wskazał, że niezależnie od dokonanych przez stronę wpłat tytułem podatku od nieruchomości organ podatkowy musi wydać decyzje ustalającą ten podatek, gdyż zobowiązanie podatkowe powstaje dopiero w chwili doręczenia decyzji ustalającej ten podatek (art. 21 § 5 O.p. i art. 6 ust.7 u.p.o.l.). Organ odwoławczy wyjaśnił także, że ewidencja gruntów i budynków jest prowadzona przez właściwego starostę powiatu, a nie przez podatnika. Dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków, zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z 17 maj 1989 r. prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. nr 100, poz.1086 ze zm.), są podstawą wymiaru podatków i świadczeń. W aktach sprawy znajduje się wypis z ewidencji gruntów i budynków, z którego jednoznacznie wynika charakter gruntów stanowiących własność podatniczki. Za bezpodstawny organ odwoławczy uznał zarzut pozbawienia strony prawa do czynnego udziału w prowadzonym postępowaniu, wskazując na doręczenie stronie postanowienia o wszczęciu postępowania oraz postanowienia o wyznaczeniu 7 dniowego termin do zapoznania się z materiałem dowodowym. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu E.F. wniosła o uchylenie decyzji. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że od 2004 r. podatniczka korzystała ze zwolnienia z podatku od nieruchomości w zakresie opodatkowania budynku gospodarczego (stodoły). Zwolnienie to dotyczyło także lat 2008 i 2009, ale na skutek decyzji za ten okres wydanych po raz drugi objęto opodatkowaniem także stodołę. Zdaniem skarżącej, działanie takie narusza prawo. Strona skarżące podnosi, że pomimo wydanych przez organ podatkowy postanowień faktycznie nie toczyło się żadne postępowanie. Organ podatkowy nie ustosunkował się do skargi złożonej w dniu 18.03.2010 r. opartej na art. 167 Ordynacji podatkowej o rozszerzonym zakresie żądania i działania. Organ podatkowy nie powiadomił skarżącej żadnym pismem ani upomnieniem o konieczności zapłaty podatku za stodołę za lata 2008 i 2009. Skarżąca podnosi ponadto, że dwie decyzje z dnia 16.06.2010 r. opierają się na tej samej uchwale Rady Miejskiej. Podatek za stodołę i za grunty naliczony jest według stawki właściwej dla nieruchomości przeznaczonych na prowadzenie działalności pożytku publicznego – Uchwała § 1 pkt c) i pkt e) – podczas gdy grunty i stodoła nie mają nic wspólnego z taką działalnością. Stodołę wykorzystuje syn, który jest właścicielem innych gruntów. Stodoła, jak twierdzi skarżąca, stoi na gruncie rolnym, bezprawnie odebranym przez Urząd Gminy i Sąd Rejonowy, postanowieniem z dnia 31.05.2001 r. sygn. akt [...]. W wyniku tego orzeczenia odebrano skarżącej dojazd od działki nr [...], bezprawnie wydzielonej działki siedliskowej (decyzja Burmistrza z dnia 7.07.1990 r.). W dalszej części skargi strona skarżąca opisuje utrudnienia związane z dojazdem do stodoły. Wnosi o unieważnienie ponownie wydanych decyzji z dnia 16 czerwca 2010 r. za lata 2008 i 2009 oraz o zwrot nadpłaconego podatku od stodoły. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. W piśmie z dnia 11.03.2011 r. skarżąca wniosła o rozpoznanie na jednej rozprawie spraw o sygn. akt I SA/ Wr 118/11 i I SA/Wr 119/11. Wyjaśniła także, że stodoła jest wydzierżawiana synowi od 2002 r., o czym świadczą dokumenty. Grunt pod stodołą jest użytkiem rolnym, zadrzewionym i zakrzewionym, bo stanowi ogród przydomowy. Syn jest podatnikiem podatku rolnego i płaci podatek od swojego gruntu. W piśnie z dnia 11.04.2011 r. strona podtrzymała zarzuty skargi. Wyjaśniła, że organ I instancji nie prowadził żadnego postępowania dowodowego, ani wyjaśniającego. Akta sprawy (obu instancji) nie zawierają, żądnych adnotacji, ani protokołów z przeprowadzonych czynności (art. 172 i 173 Ordynacji podatkowej). Skarżąca podnosi, że nie brała udziału w żadnych czynnościach nie upoważniała nikogo, w tym dzieci, do udziału w takich czynnościach. Do pisma dołączono, m in. wypis z rejestru gruntów – wykaz zmian, z którego wynik, że od dnia 16 marca 2011 r. dokonano zmian odnośnie działki nr [...] Ł., należącej do skarżącej, zmieniając klasyfikację gruntu z "inny teren zabudowany" na "grunty rolne zabudowane". Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do brzmienia art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), właściwość sądów administracyjnych obejmuje sprawowanie kontroli decyzji i innych rozstrzygnięć administracyjnych w oparciu o kryterium ich zgodności z prawem. Uchylenie przez sąd zaskarżonego aktu następuje w razie zaistnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, mogących mieć wpływ na wynik sprawy lub w wyniku naruszenia przepisów prawa materialnego mających wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej: P.p.s.a. Rozpoznając skargę we wskazanym wyżej zakresie Sąd nie dopatrzył się naruszenia przez organy podatkowe przepisów prawa materialnego, ani przepisów procedury w stopniu wpływającym na wynik sprawy. Na wstępie należy wyjaśnić, że decyzje ustalające osobom fizycznym zobowiązanie w podatku od nieruchomości mają charakter decyzji konstytutywnych. Oznacza to, że dopiero wydanie decyzji kreuje zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości, wynika to z art. 21 § 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst. jedn. Dz. U z 2005 r., nr 8, poz. 60 ze zm.)- dalej: O.p. oraz art. 6 ust. 7 u.p.o.l. Zobowiązanie podatkowe powstaje z chwilą doręczenia podatnikowi decyzji ustalającej podatek. Jeśli w wyniku postępowania odwoławczego doręczona podatnikowi decyzja zostanie uchylona i sprawa zostanie przekazana organowi I instancji do ponownego rozpoznania, organ I instancji, aby powstało zobowiązanie w podatku od nieruchomości musi, po stosownym uzupełnieniu postępowania, ponownie ustalić wysokość tego zobowiązania. Kwestie te reguluje art. 233 § 2 O.p. oraz powołane wyżej art. 21 § 5 O.p i art. 6 ust. 7 u.p.o.l. W rozpoznawanej sprawie organ I instancji po ponownie przeprowadzonym postępowaniu uprawniony był do wydania decyzji z dnia 16 czerwca 2010 r., w której ustalił skarżącej podatek od nieruchomości. Nie był w tym przypadku przeszkodą fakt zapłaty podatku w wysokości wynikającej z pierwotnej decyzji Burmistrza. Niezbędne jest także wskazanie, że podatnikami podatku od nieruchomości, w myśl art. 3 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.o.l., są właściciele i posiadacze samoistni nieruchomości lub obiektów budowlanych. Opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają grunty, budynki lub ich części oraz budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej (art. 2 ust. 1 pkt 1, 2, 3 u.p.o.l.). Wyłączone z opodatkowania, zgodnie z art. 2 ust. 2 u.p.o.l., są użytki rolne, grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych lub lasy, z wyjątkiem zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej. Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn. Dz.U. z 2005 r, nr 240, poz.2027 ze zm.), a także art. 1a ust. 3 u.p.o.l., charakter gruntów dla celów wymiaru podatku od nieruchomości organy podatkowe przyjmują na podstawie danych z ewidencji gruntów i budynków. Ewidencje takie prowadzą starostowie powiatów. Z ustaleń faktycznych dokonanych w sprawie wynika, że E.F. jest właścicielem, położonych w gm. Ż., gruntów i budynków objętych opodatkowaniem, tj. budynku mieszkalnego o powierzchni użytkowej 106,83 m2 położonego na działce gruntów nr [...] o pow. 295 m ² w udziale ½ oraz gruntu o powierzchni 1229 m2 (działka nr [...]) - sklasyfikowanego w ewidencji gruntów i budynków jako " inne tereny zabudowane" - na którym znajduje się budynek gospodarczy (stodoła murowana) o pow. 72 m². Dzierżawcą (tj. posiadaczem zależnym) budynku gospodarczego – stodoły murowanej jest syn E.F. Charakter gruntu, na którym posadowiony jest budynek gospodarczy, organy podatkowe ustaliły na podstawie danych z ewidencji gruntów. Ponieważ znajdujący się w aktach sprawy wypis z rejestru gruntów i budynków, prowadzonego przez Starostę Świdnickiego, przedstawiał stan na dzień 2 listopada 2009 r., na żądanie Sądu organ podatkowy uzupełnił te dane przedstawiając stosowny wypis, według stanu na dzień 1 stycznia 2008 r. oraz kopię zawiadomienia o zmianie wprowadzonej w dniu 16 marca 2011 r. w ewidencji gruntów i budynków. Zamiana ta polega na zmianie klasyfikacji gruntu dotyczącej działki nr [...] Ł., której właścicielką jest E.F., z "inne tereny zabudowane" na "grunty rolne zabudowane". Uwzględniając te ustalania należy stwierdzić, że organy podatkowe prawidłowo uznały, że to na E.F., jako właścicielce budynku, a nie na jej synu (posiadacz zależny), ciąży obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości. Prawidłowo także przyjęły, że w 2008 r. grunt, na którym posadowiony jest budynek gospodarczy, nie był gruntem rolnych, gdyż w ewidencji gruntów i budynków był zaklasyfikowany jako "inne tereny zabudowane". Dopiero zmiana klasyfikacji w ewidencji gruntów i budynków umożliwia traktowanie tego gruntu jak grunt rolny. Zmiana ta została jednak dokonana dopiero w dnia 16 marca 2011 r., nie mogła zatem wpływać na wymiar podatku od nieruchomości za okresy wcześniejsze. Podnoszone przez skarżącą zarzuty, że sporny grunt jest wyłączony z opodatkowania podatkiem od nieruchomości jako grunt zadrzewiony i zakrzewiony, nie zasługują na uwzględnienie. Zgodnie z art. 2 ust. 2 u.p.o.l. opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości nie podlegają użytki rolne, grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych lub lasy, z wyjątkiem zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej. Wyłączone z opodatkowania są zatem grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych. Grunty należące do skarżącej nie zostały sklasyfikowane jako użytki rolne zatem fakt ich zadrzewienia i zakrzewienia nie daje podstaw do wyłączenia tych gruntów z opodatkowania podatkiem od nieruchomości, na podstawie art. 2 ust. 2 u.p.o.l. Zasadnie także przyjęły organy podatkowe, że w ustalonym w sprawie stanie faktycznym, nie ma zastosowania zwolnienie podatkowe, o którym mowa w art. 7 ust. 1 pkt 4 lit.b u.p.o.l., tj. zwolnienia z opodatkowania budynków gospodarczych lub ich części, położonych na gruntach gospodarstw rolnych, służących wyłącznie działalności rolniczej. Korzystanie z tego zwolnienia podatkowego wymaga spełnienia łącznie następujących warunków: - budynek gospodarczy musi być położony na gruntach gospodarstw rolnych, - budynku gospodarczy musi być wykorzystywany wyłącznie do działalności rolniczej. Skarżąca spełniła tylko jeden (drugi) z wymienionych warunków, wydzierżawiając budynek gospodarczy synowi prowadzącemu gospodarstwo rolne, gdyż syn, prowadzący własne gospodarstwo rolne, wykorzystuje ten budynek wyłącznie do celów działalności rozlicznej. Budynek gospodarczy, który skarżąca wydzierżawiła synowi nie jest jednak posadowiony na gruntach gospodarstw rolnych. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (tekst. jedn. Dz. U. z 2006 r. nr 136, poz. 969 ze zm.), za gospodarstwo rolne uważany jest obszar gruntów, sklasyfikowanych w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne lub grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych, o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha lub 1 ha przeliczeniowy, stanowiących własność lub znajdujących się w posiadaniu jednego podmiotu (osoby fizycznej, osoby prawnej, jednostki organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej). Budynek gospodarczy, który skarżąca wydzierżawiła synowi położony jest na gruntach, które w 2008 r. sklasyfikowane były jako "inne tereny zabudowane" a nie jako użytki rolne brak zatem podstaw do przyjęcia, że skarżąca spełniła warunki uprawniające do korzystania ze zwolnienia podatkowego z art. 7 ust. 1 pkt 4 lit.b u.p.o.l. Stawki podatku od nieruchomości zastosowane w niniejszej sprawie zostały określone w Uchwale nr XVI/90/2007 Rady Miejskiej w Ż. z dnia 15 listopada 2007 r. w sprawie stawek podatku od nieruchomości. Wyjaśnić należy, że ww. Uchwała ustala m in. stawki podatku od nieruchomości dla gruntów pozostałych, w tym zajętych na prowadzenie odpłatnej statutowej działalności pożytku publicznego oraz organizacje pożytku publicznego od 1 m² powierzchni (§1 pkt 1 lit.c) oraz dla budynków (lub ich części) pozostałych, w tym zajętych na prowadzenie odpłatnej statutowej działalności pożytku publicznego oraz organizacje pożytku publicznego od 1 m² powierzchni (§1 pkt 2 lit.e). Użyte w Uchwale określenie grunty pozostały, czy budynki pozostałe oznacza grunty i budynki nie wymienione we wcześniejszych punktach Uchwały. Przyjęcie w Uchwale, że wśród gruntów (budynków) opodatkowanych według stawki właściwej dla gruntów (budynków) pozostałych znajdują się grunty (budynki) zajęte na prowadzenie odpłatnej statutowej działalności pożytku publicznego, nie oznacza, że stawka ta ma wyłącznie zastosowanie do gruntów (budynków) zajętych na prowadzenie odpłatnej statutowej działalności pożytku publicznego. W uchwale użyte zostało określenie "w tym zajęte na prowadzenie (...)", a nie określenie wyłącznie zajęte na prowadzenie (...). W rozpoznawanej sprawie zastosowano zatem prawidłowe stawki podatku od nieruchomości. Zarzuty strony skarżącej, że nie otrzymała odpowiedzi na pismo – skargę z dnia 18.03.2010 r. nie zasługują na uwzględnienie. Z akt sprawy wynika, że kierowana do Burmistrza Miasta i Gminy Ż. skarga datowana jest na 17.03.2010 (data wpływu 18.03.2010 r.), a skarżąca uzyskała odpowiedź pismem z dnia 8 kwietnia 2010 r. (doręczone dnia 12.04.2010 r.). Należy także wskazać, że pismo to nie ma związku z przedmiotem rozpoznawanej sprawy. Zarzuty skarżącej, że w sprawie organy podatkowe nie przeprowadziły żadnego postępowania nie zasługują na uwzględnienie. Odnosząc się do tego zarzutu należy wyjaśnić, że zakres postępowania prowadzonego przez organy podatkowe w poszczególnych sprawach jest determinowany przez mające zastosowanie w tych sprawach regulacje materialnoprawne. Organ podatkowy nie ma bowiem obowiązku, przeprowadzania dowodów, które nie mają znaczenia w sprawie (art. 180 i art. 188 O.p.). Uwzględniając przepisy prawa materialnego, w rozpoznawanej sprawie istotne znaczenia miało kto jest właścicielem gruntów i budynków, jaka jest klasyfikacja gruntów w ewidencji gruntów oraz czy grunty i budynki są wykorzystywane w działalności gospodarczej, a budynek gospodarcze w działalności rolniczej. Takich ustaleń organy podatkowe dokonały. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przez sadami administracyjnymi, skargę oddalił jako bezzasadną.