I SA/Wr 1198/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Barbara Ciołek po rozpoznaniu w dniu 21 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A.R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia 13 lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej za zaległości podatkowe z tytułu podatku od towarów i usług za drugi kwartał 2008 r., odsetki za zwłokę oraz koszty egzekucyjne postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. 1. Stan faktyczny sprawy. 1.1. Skarżący A.R. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu tego żądania podał, że jego stan majątkowy nie pozwala na uiszczenie opłaty za rozpoznanie skargi, nie posiada żadnej nieruchomości ani oszczędności i jest obecnie bez pracy. Ze złożonego formularza urzędowego PPF wynika, że skarżący nie posiada żadnych źródeł dochodu. Zarządzeniem z dnia 23 kwietnia 2014 r. Zastępca Przewodniczącego Wydziału I tut. Sądu wyznaczył w sprawie wpis sądowy od skargi w kwocie 500 zł. Na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.), na zarządzenie referendarza sądowego wezwano skarżącego do przedłożenia kserokopii zeznania podatkowego skarżącego dotyczącego podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2013 lub za ostatni rok, za który takie zeznanie złożył, wraz z załącznikami, ewentualnie rocznego obliczenia podatku przez organ rentowy, informacji o dochodach uzyskanych od organu rentowego za rok 2013 lub za ostatni rok, za który takie obliczenie/informacja zostały sporządzone, szczegółowych wyciągów z posiadanych przez skarżącego rachunków i lokat bankowych, w tym dewizowych, za ostatnie trzy miesiące, aktualnego, szczegółowego - określonego kwotowo - zestawienia ponoszonych miesięcznie wydatków skarżącego i jego gospodarstwa domowego (opłaty: czynsz, media, żywność, środki higieny, ubrania, lekarstwa, spłata kredytów i pożyczek - bankowych i prywatnych, podatki, zajęcia komornicze, inne) - ze wskazaniem źródeł ich finansowania, dowody opłat, informacji o tytule prawnym do nieruchomości, której adres podano w skardze, kserokopii zaświadczenia z Urzędu Pracy w przedmiocie statusu skarżącego - osoby bezrobotnej oraz przysługującego z tego tytułu zasiłku dla bezrobotnych, informacji o korzystaniu przez skarżącego ze wsparcia z pomocy społecznej lub innej formy wsparcia państwowego oraz innych dokumentów oraz informacji, których treść może mieć znaczenie dla oceny wniosku skarżącego. W odpowiedzi w piśmie procesowym przesłanym do Sądu listem z dnia 3 czerwca 2014 r. skarżący oświadczył, że w latach 2012 i 2013 jego dochód wyniósł odpowiednio 152 zł i 0 zł, jego zeznania za te lata dostępne są w Urzędzie Skarbowym i nie posiada ich kserokopii, zajmowany przez niego lokal został mu użyczony i z tytułu jego użytkowania nie ponosi żadnych opłat. Miesięczne wydatki na swoje utrzymanie określił w kwocie 640 zł. W piśmie skarżący powołał się na zajęcia komornicze w kwocie 120.000 zł oraz uzgodnienie z reprezentującym go adwokatem wypłaty wynagrodzenia po rozpoznaniu sprawy przez Sąd. Skarżący nie załączył do pisma żądanych od niego dokumentów. 1.2. Postanowieniem z dnia 17 czerwca 2014 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. 1.3. W sprzeciwie skarżący polemizował z uzasadnieniem postanowienia referendarza, zarzucając błąd w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. 2. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 2.1. Wniosek strony o przyznanie prawa pomocy nie zasługiwał na uwzględnienie. Zgodnie z art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Natomiast zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1) bądź w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Podkreślenia wymaga, że regulacja prawna art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., stosownie do której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Tak więc, przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Należy także pamiętać, że koszty sądowe stanowią daninę publiczną. Konstytucja RP przewiduje powszechny obowiązek ponoszenia takich danin, stanowiąc w art. 84, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, określonych w ustawie. Tym samym, przyznanie prawa pomocy oznacza w istocie obciążenie kosztami postępowania pozostałych podatników. 2.2. W ocenie Sądu, skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Stwierdzić bowiem należy, iż skarżący uchylił się od przedstawienia żądanych od niego informacji i dokumentów. Na zarządzenie referendarza wezwano stronę do przedłożenia m.in. deklaracji podatkowej, której odpis strona jest w stanie uzyskać w urzędzie skarbowym. Tym samym nie można uwzględnić argumentacji skarżącego, który jako usprawiedliwienie nieprzedłożenia żądanego od niego dokumentu, wskazuje, iż nie posiada jego kserokopii. Ponadto skarżący podając, iż ponosi na swoje utrzymanie wydatki w kwocie 640 zł miesięcznie, pomimo wezwania nie wskazał źródeł ich finansowania. 2.3. Zgodnie z art. 255 p.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Wezwanie w trybie przytoczonego przepisu służy weryfikacji oświadczeń strony oraz uzupełnieniu stanu wiedzy Sądu o jej sytuacji i możliwościach płatniczych. W niniejszej sprawie, w ocenie Sądu, zachodziła konieczność weryfikacji oświadczenia strony. Obowiązkiem wnioskodawcy jest współpraca w tym zakresie. Nie wywiązanie się z obowiązku udzielenia dodatkowych informacji skutkować musi odmową przyznania stronie prawa pomocy. 2.4. Reasumując, prawo pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania sądowego ze środków publicznych i przez to zwolnienie z obowiązków ponoszenia kosztów postępowania sądowego powinno się sprowadzać wyłącznie do przypadków, w którym zdobycie przez stronę środków do sfinansowania udziału w tym postępowaniu jest niemożliwe (tak też postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 9 marca 2009 r., sygn. akt II SAB/Wr 32/08, LEX nr 603148). Skarżący nie wykazał zaś, że nie jest w stanie uiścić kosztów sądowych. 2.5. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 260 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.