I SA/Wr 12/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dagmara Dominik-Ogińska (sprawozdawca), Sędziowie: Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska, Sędzia WSA Maria Tkacz-Rutkowska, , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 8 maja 2019 r. sprawy ze skargi B. W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania oddala skargę w całości. 1. Postępowanie przed organami podatkowymi. 1.1. Przedmiotem skargi B. W. (dalej: podatnik, strona, skarżący) jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. (dalej także: organ odwoławczy) z dnia [...] listopada 2018r. nr [...] stwierdzające uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] (dalej: organ podatkowy pierwszej instancji) z dnia [...] sierpnia 2018r. nr [...] wydanej w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatnika za zaległości podatkowe A sp. z o.o. z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 2013r. wraz z odsetkami za zwłokę oraz odsetkami od niezapłaconych w terminie zaliczek na ten podatek, a także, za koszty postępowania egzekucyjnego. 1.2. Jak wynika z zaskarżonego postanowienia oraz z akt sprawy, ww. decyzja została doręczona podatnikowi w dniu 1 października 2018r. W jej treści strona została pouczona o terminie i trybie wniesienia środka zaskarżenia (odwołania). 1.3. Odwołanie od tej decyzji do organu podatkowego drugiej instancji podatnik wniósł, za pośrednictwem organu podatkowego pierwszej instancji, w dniu 16 października 2018r. 1.4. Po analizie akt sprawy organ odwoławczy stwierdził, że podatnik wniósł odwołanie z przekroczeniem terminu o jakim mowa w art. 223 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018r., poz. 800 ze zm.; dalej: O.p.). Z obliczeń organu odwoławczego wynikało, że ustawowy, 14dniowy termin do złożenia odwołania upływał w dniu 15 października 2018r. Wskazując na powyższe, powołanym na wstępie postanowieniem, działając na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 O.p., organ odwoławczy stwierdził uchybienie przez podatnika terminowi do wniesienia odwołania od ww. decyzji z dnia [...] sierpnia 2018r. 2. Postępowanie przed Sądem pierwszej instancji. 2.1. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżący wniósł o uchylenie postanowienia organu odwoławczego z dnia [...] listopada 2018r., zarzucając zaskarżonemu postanowieniu: - rażące naruszenie norm procesowego prawa podatkowego zawartych w art. 8, art. 42 i art. 31 Konstytucji RP; - rażące naruszenie norm procesowego prawa podatkowego zawartych w art. 120 § 1 i n. O.p., a w szczególności – art. 122 O.p. (wyrażającego zasadę prawdy obiektywnej) oraz art. 121 § 1 O.p. (wyrażającego zasadę prowadzenia postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie do organu podatkowego). W rozwinięciu tych zarzutów skarżący podniósł, że nie zdawał on sobie sprawy z tego, że jego odwołanie zostało wniesione z przekroczeniem terminu. Zaakcentował, że pisemne ustosunkowanie się organu podatkowego pierwszej instancji do zarzutów podniesionych w odwołaniu jedynie utwierdziło go w przekonaniu, że odwołanie to zostało wniesione skutecznie. Zarzucił, że gdyby posiadał wiedzę o uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania, to by złożył wniosek o przywrócenie uchybionego terminu. 2.2. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. 3. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: 3.1. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie albowiem objęte skargą postanowienie odpowiada prawu. 3.2. Nie ulega wątpliwości, że nie tylko prawem ale i obowiązkiem organu odwoławczego jest kontrola, czy odwołanie podatnika od decyzji organu podatkowego pierwszej instancji zostało wniesione w ustawowym terminie. 3.3. Termin w jakim należy wnieść odwołanie reguluje przepis art. 223 § 2 pkt 1 O.p. W świetle art. 223 § 2 pkt 1 O.p. i zgodnie z obowiązującą zasadą wejścia decyzji do obrotu prawnego, niewątpliwym jest, że termin do wniesienia odwołania od decyzji należy liczyć od daty doręczenia tej decyzji stronie. Z systemowego odczytania treści art. 223 § 2 pkt 1 i art. 228 § 1 pkt 2 O.p. wynika, że organ podatkowy do którego wniesiono odwołanie obowiązany jest w ramach wstępnej weryfikacji dopuszczalności odwołania ustalić prawidłowość doręczenia decyzji pierwszoinstnacyjnej, a następnie, dokonać zestawienia daty doręczenia tej decyzji podatnikowi z datą wniesienia przez niego odwołania. Jeżeli porównanie tych dwóch dat wskazuje na to, że odwołanie zostało wniesione później niż w 14 dniu od dnia doręczenia decyzji, organ odwoławczy obowiązany jest stwierdzić (w procesowej formie postanowienia wydanego na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 O.p.) uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. 3.4. Odnosząc powyższe uwagi natury ogólnej do stanu faktycznego sprawy Sąd uznał, że w sprawie organ odwoławczy zasadnie zastosował dyspozycję art. 228 § 1 pkt 2 O.p. co skutkowało pozbawieniem strony możliwości merytorycznego rozpoznania odwołania. Z treści art. 228 § 1 pkt 2 O.p., a w szczególności, z użytego w tym przepisie zwrotu "stwierdza" wynika, że w każdym przypadku wniesienia odwołania po upływie ustawowego terminu organ odwoławczy obowiązany jest wydać postanowienie o którym mowa w powołanym przepisie. W orzecznictwie sądowym wyrażany jest pogląd, który Sąd w składzie orzekającym w pełni podziela, że uchybienie terminu ma charakter obiektywny, a zatem stwierdzenie, że doszło do uchybienia terminowi następuje w oderwaniu od przyczyn, które doprowadziły do takiego stanu rzeczy (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 26 lipca 2013r., I SA/Wr 707/13, CBOSA). 3.5. Jak wynika z zaskarżonego postanowienia oraz z akt sprawy, objęta odwołaniem strony decyzja z dnia [...] sierpnia 2018r. została doręczona skarżącemu w dniu 1 października 2018r. Skarżący nie kwestionował ani daty, ani skuteczności tego doręczenia. Uchybień w tym zakresie nie dopatrzył się także Sąd. Jako bezsporne w sprawie uznać również należało to, że odwołanie w sprawie zostało wniesione w dniu 16 października 2018r. (data stempla pocztowego). Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego co do tego, że ustawowy, 14dniowy termin na wniesienie odwołania upływał z dniem 15 października 2018r., a zatem strona uchybiła terminowi do wniesienia środka zaskarżenia. Okoliczność ta obligowała organ odwoławczy do zastosowania normy z art. 228 § 1 pkt 2 O.p., a zatem procesowe działania organu odwoławczego zostały podjęte na podstawie i w granicach prawa. Powyższe przesądzało o legalności zaskarżonego postanowienia. Odnosząc się do argumentacji podniesionej w skardze Sąd wyjaśnia, że w sprawie bez znaczenia pozostaje to, czy składając odwołanie skarżący posiadał świadomość, że czynności tej dokonuje po terminie, czy też nie. Jak już to zostało podkreślone, uchybienie terminu do wniesienia odwołania (do dokonania każdej czynności procesowej) jest okolicznością obiektywną, następuje niezależnie od wiedzy osoby wnoszącej odwołanie, a przy tym także, i od powodów takiego uchybienia. Powyższe przesądza o tym, że niewiedza strony co do tego, że wniesione przez nią odwołanie zostało złożone z przekroczeniem terminu nie może rzutować na ocenę tego, czy postanowienie stwierdzające ten właśnie skutek jest zgodne z prawem, czy tez nie. Jedynymi kryteriami są tu bowiem – prawidłowość doręczenia stronie decyzji pierwszoinstancyjnej, niebudząca wątpliwości data tego doręczenia, oraz niebudzący wątpliwości fakt wniesienia odwołania z przekroczeniem 14dniowego terminu, liczonego od dnia doręczenia decyzji. Te zaś okoliczności były w sprawie niesporne i niekwestionowane przez samego skarżącego. Uzupełniająco należy dodać, że sam fakt wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nie pozbawiał strony możliwości złożenia wniosku o jego przywrócenie. Wypada zauważyć, że w obowiązującym systemie prawa ustawodawca podatkowy zapewnił podatnikom narzędzie prawne pozwalające na uchronienie się przed negatywnymi dla nich skutkami niezawinionego upływu terminów w dokonywaniu określonych czynności procesowych (w tym, przy wnoszeniu środków zaskarżenia), czemu służy przewidziana w art. 162 O.p. możliwość wnioskowania o przywrócenie uchybionego terminu. Okoliczność, że strona dowiedziała się o uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania nie na etapie samego przekazywania odwołania do organu podatkowego pierwszej instancji, lecz dopiero z postanowienia organu odwoławczego nie skutkowało dla niej ujemnymi konsekwencjami procesowymi albowiem, jak wynika z treści art. 162 § 2 O.p. o podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Zakładając zatem, że strona istotnie nie posiadała wiedzy o tym, że (pomimo prawidłowego pouczenia) odwołanie wniosła po terminie, to niewątpliwie, wiedzę o swoim uchybieniu posiadała już z objętego zarzutami skargi postanowienia organu odwoławczego. Z akt sprawy wynika, że strona takiego wniosku nie złożyła, a zatem, sama pozbawiła się szansy na ewentualne zapobieżenie negatywnym dla niej skutkom związanym z wniesieniem odwołania po upływie terminu. Z tych wszystkich powodów Sąd nie stwierdził w sprawie objętych zarzutami skargi naruszeń (w tym w szczególności o charakterze rażącym) przepisu art. 120 § 1, art. 121 § 1 i art. 122 O.p. W ocenie Sądu, nie mogły zasługiwać na uwzględnienie także zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 8, art. 42 oraz art. 31 Konstytucji RP. 3.6. Odnosząc się końcowo do sformułowanego w skardze i skierowanego do Sądu wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania Sąd wyjaśnia, że kompetencje orzecznicze sądu administracyjnego w ogólności sprowadzają się jedynie do kontroli zgodności z prawem działań organów administracji publicznej. Sąd administracyjny nie ma uprawnień procesowych do merytorycznego orzekania w sprawach, które należą do kompetencji tych organów. Pomijając zatem samą okoliczność, że skarżący nie wnioskował o przywrócenie uchybionego terminu, to niewątpliwie, gdyby taki wniosek złożył, organem właściwym do jego rozpoznania byłby organ administracji publicznej. Rolą sądu administracyjnego byłaby co najwyżej późniejsza kontrola postanowienia organu podatkowego wydanego w następstwie rozpoznania takiego wniosku, o ile skarżący złożyłby na takie postanowienie skargę. 3.7. Kierując się przedstawioną argumentacją, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 20 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018r., poz. 1302) wniesioną w sprawie skargę w całości oddalił w całości jako pozbawioną podstaw prawnych.