I SA/Wr 1201/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dagmar Dominik-Ogińska po rozpoznaniu w dniu 21 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej za zaległości podatkowe z tytułu podatku od towarów i usług za pierwszy kwartał 2008 r., odsetki za zwłokę oraz koszty egzekucyjne postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. 1. Stan faktyczny sprawy. 1.1. Skarżący A. R. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu tego żądania podał, że jego stan majątkowy nie pozwala na uiszczenie opłaty za rozpoznanie skargi, nie posiada żadnej nieruchomości ani oszczędności i jest obecnie bez pracy. Ze złożonego formularza urzędowego PPF wynika, że skarżący nie posiada żadnych źródeł dochodu. Do wniosku załączono kserokopię dokumentu zatytułowanego [...] sporządzonego dla A spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą we W., kserokopię wyciągu z operatu szacunkowego wartości rynkowej zabudowanego gospodarstwa rolnego z T. z dnia [...] maja 2001 r., wydruk księgi wieczystej tej nieruchomości z dnia [...] marca 2014 r., kserokopię wyceny części projektu [...] sieci kanalizacji sanitarnej i deszczowej w Gminie Z., kserokopię ugody sądowej z dnia [...] lutego 2009 r. zawartej pomiędzy [...] Międzygminnym ds. Ekologii w Z, a ww. spółką, kserokopię zawiadomienia komornika z dnia [...] sierpnia 2009 r. o zajęciu rachunku bankowego ww. [...] Międzygminnego, kserokopię pierwszej strony pozwu o zapłatę w postępowaniu nakazowym z dnia [...] maja 2009 r. wniesionego przez ww. spółkę. Zarządzeniem z dnia 23 kwietnia 2014 r. Zastępca Przewodniczącego Wydziału I tut. Sądu wyznaczył w sprawie wpis sądowy od skargi w kwocie 500 zł. W dniu 13 maja 2014 r. w trybie art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. w Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) doręczono skarżącemu wezwanie do przedłożenia szczegółowo określonych w tym wezwaniu dokumentów, świadczących o jego sytuacji materialnej. Przesyłka z wezwaniem awizowana w dniach 29 kwietnia 2014r. i 7 maja 2014 r., została pozostawiona w aktach ze skutkiem doręczenia (k. 88 akt sądowoadministracyjnych). Skarżący nie przesłał żądanych od niego dokumentów. 1.2. Postanowieniem z dnia 7 lipca 2014 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. 1.3. W sprzeciwie skarżący, reprezentowany na tym etapie sprawy przez adwokata, polemizował z uzasadnieniem postanowienia referendarza, zarzucając błąd w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. 2. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 2.1. Wniosek strony o przyznanie prawa pomocy nie zasługiwał na uwzględnienie. Zgodnie z art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Natomiast zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1) bądź w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Podkreślenia wymaga, że regulacja prawna art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., stosownie do której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Tak więc, przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Należy także pamiętać, że koszty sądowe stanowią daninę publiczną. Konstytucja RP przewiduje powszechny obowiązek ponoszenia takich danin, stanowiąc w art. 84, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, określonych w ustawie. Tym samym, przyznanie prawa pomocy oznacza w istocie obciążenie kosztami postępowania pozostałych podatników. 2.2. W ocenie Sądu, skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Stwierdzić bowiem należy, iż skarżący uchylił się od przedstawienia informacji i dokumentów żądanych od niego w wezwaniu doręczonym w dniu 13 maja 2014 r. Pomimo dwukrotnego awizowania skarżący nie odebrał osobiście skierowanej do niego korespondencji, a następnie nie skorzystał z możliwości dołączenia dokumentów do sprzeciwu. 2.3. Zgodnie z art. 255 p.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Wezwanie w trybie przytoczonego przepisu służy weryfikacji oświadczeń strony oraz uzupełnieniu stanu wiedzy Sądu o jej sytuacji i możliwościach płatniczych. W niniejszej sprawie, dokumenty dołączone do skargi nie dotyczyły sytuacji finansowej skarżącego. W ocenie Sądu, zachodziła zatem konieczność weryfikacji oświadczenia strony. Obowiązkiem wnioskodawcy jest współpraca w tym zakresie. Nie wywiązanie się z obowiązku udzielenia dodatkowych informacji skutkować musi odmową przyznania stronie prawa pomocy. 2.4. Reasumując, prawo pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania sądowego ze środków publicznych i przez to zwolnienie z obowiązków ponoszenia kosztów postępowania sądowego powinno się sprowadzać wyłącznie do przypadków, w którym zdobycie przez stronę środków do sfinansowania udziału w tym postępowaniu jest niemożliwe (tak też postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 9 marca 2009 r., sygn. akt II SAB/Wr 32/08, LEX nr 603148). Skarżący nie wykazał zaś, że nie jest w stanie uiścić kosztów sądowych. 2.5. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 260 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.