I SA/Wr 1203/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ludmiła Jajkiewicz po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości w sprawie ze skargi R. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w W. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie określenia podatku od towarów i usług za styczeń 2004 r. wskutek uchylenia postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 8 listopada 2007 r. sygn. akt I SA/Wr 1203/07 przez Naczelny Sąd Administracyjny i przekazania w tym zakresie sprawy do ponownego rozpoznania postanawia: przyznać prawo pomocy. W rozpatrywanej sprawie, w odpowiedzi na wezwanie Sądu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 1.626 zł, skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości. We wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazał, że nie posiada majątku ruchomego ani nie dysponuje środkami pieniężnymi, które umożliwiłyby mu uiszczenie opłaty sądowej. Podkreślił, że organ podatkowy dokonał zajęcia kont bankowych, co spowodowało, że wnioskujący stał się niewiarygodny w oczach kontrahentów, a ostatecznie doprowadziło to do spadku obrotów prowadzonej firmy. Dodał, że zmuszony jest do korzystania z pomocy najbliższej rodziny, gdyż jego żona jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku, zaś dochód skarżącego, z którego utrzymuje się trzyosobowa rodzina wynosi [...]. Na wezwanie referendarza sądowego, skarżący złożył dodatkowe oświadczenie i dokumenty dotyczące jego sytuacji finansowej, w których wnioskodawca m.in. wskazał, że w 2005 r. z prowadzonej działalności gospodarczej osiągnął przychód w wysokości [...], zaś dochód podlegający opodatkowaniu wyniósł [...], w 2006 r. przychód stanowiła kwota [...], zaś strata [...]. W złożonym piśmie wnioskujący oświadczył, że w okresie od stycznia do lipca 2007 r. osiągnął dochód brutto w kwocie [...], podczas gdy miesięczne wydatki jego rodziny to kwota [...], zaś w trakcie roku szkolnego z uwagi na zajęcia pozalekcyjne córki dodatkowo [...]. Skarżący przedłożył również zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunków bankowych oraz wyciągi z tych rachunków. Skarżącemu i jego małżonce przysługuje prawo do lokalu użytkowego, jednak została na nim ustanowiona hipoteka przymusowa na kwotę [...]. Postanowieniem z dnia 17 września 2007 r., referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi w kwocie powyżej 1.000 zł, odmawiając przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Powyższe postanowienie stało się przedmiotem sprzeciwu wniesionego przez skarżącego w dniu 8 października 2007 r., w którym skarżący wniósł o zwolnienie go w całości od ponoszenia kosztów sądowych. W uzasadnieniu sprzeciwu skarżący wskazał, że jego sytuacja materialna nie pozwala mu na poniesienie ciężaru wpisu w kwocie 1.000 zł. Argumentował, że zajęcie rachunków bankowych doprowadziło jego firmę do upadku i zmusiło do jej likwidacji. Dodatkową przyczyną zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej było tymczasowe aresztowanie skarżącego na okres jednego miesiąca. Obecnie zmuszony jest do korzystania z pomocy bliskich, gdyż jego dochód w kwocie [...] miesięcznie nie pozwala na utrzymanie trzyosobowej rodziny. Nadto skarżący wskazał, że na dzień wniesienia sprzeciwu toczy się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym 9 spraw z jego skarg i w każdej z nich został on zwolniony częściowo, tj. ponad kwotę 1.000 zł, aby zatem doszło do rozpoznania wszystkich skarg, musiałby uiścić kwotę 9.000 zł, co jest w jego sytuacji niemożliwe, wobec czego nieuwzględnienie jego wniosku spowoduje pozbawienie go możliwości rozpoznania wniesionych skarg. W załączeniu do swojego pisma skarżący przedłożył kserokopię postanowienia Sądu Rejonowego w Ś. z dnia [...] r. o jego tymczasowym aresztowaniu wraz z postanowieniem Sądu Okręgowego w Ś. z dnia [...] r. zmieniającym postanowienie Sądu Rejonowego przez skrócenie okresu tymczasowego aresztowania do jednego miesiąca. Po rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia 8 listopada 2007 r. przyznał stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi w kwocie powyżej 1.000 zł, w pozostałym zakresie odmawiając stronie skarżącej przyznania prawa pomocy. Na wyżej wymienione orzeczenie strona złożyła w dniu 27 listopada 2007 r. zażalenie, załączając do niego zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu/poniesionej straty ([...]) w latach: 2001, 2002, 2003, 2004; informację o wysokości dochodu lub straty z pozarolniczej działalności gospodarczej ([...]) w latach 2003, 2004. Z treści zażalenia wynika, że obecnie skarżący nie prowadzi już działalności gospodarczej i oczekuje na uzyskanie statusu osoby bezrobotnej, a posiadany przez niego i jego małżonkę lokal użytkowy nie przynosi mu żadnych dochodów. Postanowieniem z dnia 11 lutego 2008 r. (sygn. akt I FZ 11/08) Naczelny Sąd Administracyjny uchylił postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 8 listopada 2007 r. przekazując sprawę Sądowi do ponownego rozpoznania. Realizując zalecenia Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w w/w postanowieniu, zarządzeniem z dnia 18 kwietnia 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny wezwał skarżącego do przedłożenia: szczegółowego zestawienia ponoszonych miesięcznie wydatków, podania informacji o aktualnych źródłach i wysokości dochodu osób prowadzących ze skarżącym wspólne gospodarstwo domowe, informacji o wykształceniu oraz wyuczonym zawodzie żony skarżącego, a także do wskazania, czy skarżący korzysta z pomocy społecznej lub innych form wsparcia państwowego. W odpowiedzi na to wezwanie skarżący podał, że na utrzymanie wydaje średnio [...] miesięcznie. Wskazał przy tym, że w kosztach utrzymania partycypują jego krewni. Skarżący przedstawił ponadto kserokopię decyzji o utracie przez jego małżonkę prawa do zasiłku od dnia [...] r., kserokopię karty informacyjnej leczenia szpitalnego z dnia [...] r. z rozpoznaniem złamania szyjki kości ramiennej lewej i wskazaniem oszczędnego trybu życia, kserokopię decyzji z dnia [...] r. o przyznaniu dodatku mieszkaniowego w kwocie [...]. oraz kserokopie rachunków związanych z poniesionymi przez skarżącego opłatami w bieżącym roku. Podniósł również, że otrzymuje zasiłek rodzinny w kwocie [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej upsa - do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej. W myśl zaś z art. 190 ustawy procesowej sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Zgodnie z powołanym uregulowaniem, uzasadnienie postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lutego 2008 r. zawiera wskazanie kierunku prawidłowej oceny stanu faktycznego w przedmiotowej sprawie. W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu ponownie zbadał sprawę w kwestionowanym zakresie. Realizując te zalecenia, Sąd wezwał wnioskującego do przedłożenia szczegółowego zestawienia ponoszonych miesięcznie wydatków, podania informacji o aktualnych źródłach i wysokości dochodu osób prowadzących ze skarżącym wspólne gospodarstwo domowe, informacji o wykształceniu oraz wyuczonym zawodzie żony skarżącego oraz do wskazania, czy skarżący korzysta z pomocy społecznej lub innych form wsparcia państwowego. Przedłożone przez skarżącego dokumenty uzasadniały – w ocenie Sądu – twierdzenia strony co do jej trudnej sytuacji materialnej w stopniu pozwalającym na przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości. W kontekście tym wskazać należy, że z uregulowania sformułowanego w art. 246 § 1 pkt 1) upsa wynika, iż przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zwalniając stronę z kosztów sądowych, Sąd kierował się głównie sytuacją życiową skarżącego. Z dokumentów przedłożonych przez skarżącego na wezwanie Sądu wynika bowiem, że wnioskujący pozostaje bezrobotny (poniesione straty z prowadzonej działalności gospodarczej zmusiły go do likwidacji firmy), a w chwili obecnej jest jedynym żywicielem trzyosobowej rodziny (ma na utrzymaniu żonę, która z dniem [...] r. utraciła prawo do zasiłku oraz małoletnią córkę). Z oświadczenia wnioskującego wynika, że średni miesięczny koszt utrzymania rodziny wynosi [...], który w większości pokrywa rodzina wnioskującego i jego żony. Skarżący korzysta również z dotacji na mieszkanie w kwocie [...] i z zasiłku rodzinnego w kwocie [...]. Dodatkowo skarżący podniósł, że w dniu [...] r. uległ wypadkowi, który uniemożliwia mu podjęcie żadnej pracy fizycznej. Na potwierdzenie powyższego strona przedłożyła kartę informacyjną leczenia szpitalnego, z której wynika, że wnioskującego przyjęto w dniu [...] r. do Szpitala [...] w D. z rozpoznaniem złamania szyjki ramiennej lewej, w związku z czym pacjentowi założono opatrunek gipsowy. W ocenie Sądu, powyższa okoliczność jednoznacznie wskazuje, że skarżący – będący z zawodu murarzem - mógł mieć w bieżącym roku problemy ze znalezieniem zatrudnienia w swojej branży. Z zeznań podatkowych przedłożonych przez stronę wynika wprawdzie, że jego dochody w latach ubiegłych były relatywnie wysokie, jednak obecna sytuacja rodzinna i finansowa wnioskującego uległa zdecydowanemu pogorszeniu. Ponadto z załączonych do akt sprawy zawiadomień o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego wynika, że w stosunku do skarżącego prowadzone jest postępowanie egzekucyjne. Natomiast nieruchomość będącą własnością wnioskodawcy obciążono hipoteką, celem zabezpieczenia zaległości podatkowych na łączną kwotę ponad [...]. Tym samym skarżący nie posiada obecnie żadnych środków pieniężnych ani nieruchomości, które mógłby ewentualnie spieniężyć na pokrycie kosztów sądowych. W ocenie Sądu, przedstawione okoliczności wskazują, że strona ponosi miesięczne wydatki w wysokości uniemożliwiającej jej opłacenie kosztów postępowania sądowego, przekraczają one bowiem kwotę środków pieniężnych, jakie co miesiąc pozostają do dyspozycji wnioskującego i jego rodziny. Powyższe trudności płatnicze strony pogłębia również ilość spraw R. B. toczących się równocześnie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu (9 spraw) i idący za tym obowiązek ich opłacenia. Po zapoznaniu się z nowymi dokumentami sprawy, Sąd doszedł zatem do przekonania, że skarżący w wystarczający sposób uprawdopodobnił, że jego sytuacja materialna uniemożliwia mu odłożenie niezbędnej kwoty celem opłacenia kosztów sądowych bez uszczerbku koniecznego dla siebie i rodziny. W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w oparciu o powołane wyżej przepisy upsa orzekł jak w sentencji.