I SA/Wr 1204/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dagmara Stankiewicz - Rajchman po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I sprawy ze skargi A sp. z o.o. z siedzibą w Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy z dnia 9 marca 2015 r. nr SKO/PO-413/239/2014 w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2009 r., 2010 r., 2011 r., 2012 r., 2013 r. i 2014 r. postanawia: I. podjąć z urzędu postępowanie sądowe zawieszone postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 28 grudnia 2021 r., sygn. I SA/Wr 1204/15; II. umorzyć postępowanie sądowe. W dniu 12 maja 2015 r. A sp. z o.o. z siedzibą w L. (dalej jako: strona, skarżący, spółka) wniosła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy z 9 marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2009 r., 2010 r., 2011 r., 2012 r., 2013 r. i 2014 r. Skargę w imieniu spółki podpisał jedyny członek jej zarządu tj. T. S. Następnie, pismem z 26 października 2015 r. (data wpływu do Sądu: 27 października 2015 r.) M. S., będący prokurentem samoistnym spółki poinformował Sąd, że po stronie spółki zaistniały braki uniemożliwiające jej działanie w sprawie tj. odwołano zarząd spółki. Do pisma załączono dwie uchwały zgromadzenia wspólników spółki z 10 lipca 2015 r. tj. o odwołaniu jednoosobowego zarządu spółki ze skutkiem natychmiastowym oraz o upoważnieniu M. S. do poinformowania Sądu o fakcie odwołania zarządu. W tym samym piśmie prokurent samoistny wniósł o zawieszenie postępowania sądowego. Na rozprawie 29 października 2015 r., Sąd wydał postanowienie o zawieszeniu postępowania sądowego, wobec braku organu uprawnionego do reprezentacji spółki, do czasu uzupełnienia ww. braku. Postanowieniem z 26 lipca 2016 r. Sąd podjął zawieszone postępowanie sądowe uznając, iż skoro spółka posiadała prokurenta samoistnego, to nie zachodziły braki uniemożliwiające jej działanie. Prokurent samoistny był uprawniony do działania w imieniu spółki przed sądem administracyjnym. Pismem z 12 września 2016 r. M. S. poinformował Sąd, iż od dłuższego czasu nie pełnił funkcji prokurenta samoistnego spółki oraz, że takiej funkcji nie pełnił także w dniu wydania ww. postanowienia o podjęciu postępowania sądowoadministracyjnego z urzędu. W dniu 9 listopada 2016 r. do Sądu wpłynęło kolejne pismo M. S. informujące o tym, że nie pełni już funkcji prokurenta samoistnego spółki oraz, że w tym zakresie złożono stosowny wniosek do sądu rejestrowego. Do pisma załączono poświadczone notarialnie oświadczenie M. S. z 26 czerwca 2015 r. o rezygnacji z pełnienia funkcji prokurenta samoistnego spółki oraz oświadczenie T. S. o przyjęciu rezygnacji oraz o jednoczesnym odwołaniu M. S. z pełnienia funkcji ze skutkiem natychmiastowym. Wskutek powyższego, postanowieniem z 23 stycznia 2017 r. Sąd ponownie zawiesił postępowanie sądowe wobec okoliczności, iż spółka nie miała organu uprawnionego do jej reprezentacji, do czasu uzupełnienia braków w składzie jej organów. Następnie Sąd, pismem z 17 sierpnia 2017 r. zwrócił się do Sądu Rejonowego [...] w L. i o nadesłanie odpisu postanowienia powołującego kuratora dla spółki w trybie art. 42 k.c. W odpowiedzi na powyższe, Sąd Rejonowy [...] w L., wraz z pismem z 7 września 2017 r. przekazał odpis zarządzenia o ustanowieniu dla spółki kuratora w osobie M. S., celem podjęcia działań zmierzających do powołania zarządu spółki lub jej likwidacji, w tym do wystąpienia do sądu rejestrowego z wnioskiem o rozwiązanie spółki i ustanowienie dla niej likwidatora (vide: zarządzenie Sądu Rejonowego [...] w L. [...] Wydział Krajowego Rejestru Sądowego z 22 grudnia 2016 r. sygn. [...] - k. 117-119 T.I akt sądowych). Wobec informacji udzielonej przez Sąd Rejonowy [...] w L., w okresie od 4 października 2017 r. do 22 października 2018 r. Sąd zwracał się do kuratora spółki o udzielenie informacji, czy doszło do powołania zarządu spółki, jej likwidacji lub czy poczyniono inne działania mogące mieć wpływ na tok postępowania sądowadministracyjnego, a także o przekazanie zaświadczenia określającego szczegółowy zakres uprawnień kuratora (vide: k. 122, k. 129, k. 135, k. 141 T. I akt sądowych). W odpowiedzi na wezwania, kurator informował Sąd o zakresie jego uprawnień oraz o tym, że podejmuje kroki w celu powołania zarządu spółki, a także, ze nie doszło do jej likwidacji (vide: k. 125, k. 130, k. 136-137 T. I akt sądowych). Dostrzegając konieczność rozszerzenia zakresu uprawnień kuratora, postanowieniem z 19 listopada 2018 r. Sąd zwrócił się do Sądu Rejonowego [...] w L. [...] Wydziału Krajowego Rejestru Sądowego o zmianę zakresu umocowania kuratora spółki, poprzez rozszerzenie umocowania kuratora o prawo do reprezentowania spółki w postępowaniu sądowoadministracyjnym, toczącym się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy z dnia 9 marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2009 r., 2010 r., 2011 r., 2012 r., 2013 r. i 2014 r. Pismem z 29 marca 2019 r. (data wpływu do Sądu: 8 kwietnia 2019 r.) Sąd Rejonowy [...] w L. przekazał postanowienie z 29 marca 2019 r., sygn. akt [...] (vide: k. 160 T. I akt sądowych), na mocy którego zmieniono zakres uprawnień kuratora spółki M. S. W myśl ww. postanowienia kurator został ustanowiony na podstawie art. 42 kodeksu cywilnego do podjęcia działań zmierzających do powołania zarządu spółki, a w razie potrzeby do jej likwidacji, ustanowienia likwidatora, do złożenia wniosku o ujawnienie rozwiązania spółki w rejestrze, do reprezentowania spółki w tym postępowaniu oraz do reprezentowania spółki i prowadzenia jej spraw z wyłączeniem czynności określonych w art. 42 § 4 Kodeksu cywilnego na okres jednego roku od dnia wydania tego postanowienia. Postanowieniem z 9 kwietnia 2019 r. Sąd podjął postępowanie sądowe, zawieszone postanowieniem z 23 stycznia 2017 r., zaś zarządzeniem z 15 maja 2019 r. sprawę skierowano do wyznaczenia terminu rozprawy. Następnie, pismem z 28 maja 2019 r. kurator spółki zawiadomił Sąd o tym, że złożył skargę na ww. postanowienie z 29 marca 2019 r., sygn. akt [...]. Wobec powyższej informacji, w sprawie podjęto szereg czynności zmierzających do ustalenia, czy w wyniku zaskarżenia przez kuratora ww. postanowienia o rozszerzeniu jego uprawnień, zapadło rozstrzygnięcie (vide: k. 177, k. 182 – T. I akt sądowych oraz k. 203 T. II akt sądowych). Następnie Sąd otrzymał odpis postanowienia Sądu Rejonowego [...] w L. z 19 lipca 2019 r. (vide: k. 208-209 T. II akt sądowych), na mocy którego Sąd ten postanowił zmienić zakres uprawnień kuratora M. S. w ten sposób, że kurator ustanowiony jest na okres do 29 marca 2020 r. na podstawie art. 42 k.c. do podjęcia działań zmierzających do powołania zarządu spółki, a w razie potrzeby do jej likwidacji, ustanowienia likwidatora, do złożenia wniosku o ujawnienie rozwiązania spółki w rejestrze, do reprezentowania spółki w tym postępowaniu oraz do reprezentowania spółki i prowadzenia jej spraw w postępowaniu prowadzonym przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu w sprawie I SA/Wr 1204/15 ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy z 9 marca 2015 r. nr [...] przy czym kurator nie jest uprawniony do czynności z art. 42 § 4 k.c. Następnie, w wyniku uzyskania informacji, że również ww. postanowienie Sądu Rejonowego [...] w L. z 19 lipca 2019 r. zostało zaskarżone, w sprawie podejmowano czynności zmierzające do ustalenia przebiegu i wyniku tego postępowania (vide: k. 212, k. 214, k. 217 T. II akt sądowych). Następnie, pismem z 12 grudnia 2019 r. Sąd Rejonowy [...] w L. przekazał odpis postanowienia o odrzuceniu apelacji kuratora M. S. na ww. postanowienie SR w L. z 19 lipca 2019 r. (vide: postanowienie Sądu Rejonowego [...] w L. [...] Wydział Krajowego Rejestru Sądowego z 5 grudnia 2019 r., sygn. [...] – k. 219 T. II akt sądowych). Sąd ustalił następnie, że również ww. postanowienie Sądu Rejonowego [...] w L. z 5 grudnia 2019 r. zostało zaskarżone (vide: k. 228, k. 233 T. II akt sadowych). Wobec powyższego, postanowieniem z 2 listopada 2020 r. Sąd zwrócił się do Sądu Rejonowego [...] w L. o wyznaczenie kuratora w osobie niepowiązanej ze spółką do reprezentowania jej w toczącym się przed tut. Sądem postępowaniu. Postanowieniem referendarza sądowego w Sądzie Rejonowym [...] w L. [...] Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego z 22 grudnia 2020 r. sygn. [...] (vide: k. 253 T. II akt sądowych) dla spółki, na okres jednego roku, ustanowiono kuratora w osobie P. K. m.in. do reprezentowania spółki w toczącym się przed tut. Sądem postępowaniu ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy z 9 marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2009 r., 2010 r., 2011 r., 2012 r., 2013 r. i 2014 r. Pismem z 25 stycznia 2021 r. kurator spółki przekazał Sądowi zaświadczenie z 22 grudnia 2020 r. potwierdzające zakres jego uprawnień. Sąd uzyskał następnie informację (pismo z dnia 3 września 2020 r.), że postanowienie ustanawiające P. K. kuratorem spółki nie jest prawomocne oraz, że jest wykonalne z chwilą jego wydania (vide: k. 265, 271, 275, 278, 279, 284, 286, 289 T. II akt sądowych). Postanowieniem z 28 grudnia 2021 r. Sąd zawiesił postępowanie wskazując na brak zarządu spółki, uprawnionego do jej reprezentacji. Postępowanie zawieszono do czasu uzupełnienia braków w składzie organów spółki. Jednocześnie, na podstawie art. 31 § 1 p.p.s.a. Sąd wezwał spółkę do uzupełnienia braków w składzie organów w terminie 2 miesięcy, pod rygorem odrzucenia skargi. Jak wynika z akt sprawy, ww. wezwanie doręczono spółce 28 stycznia 2022 r. (vide: k. 307 T. II akt sądowych). Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Zgodnie z art. 28 § 1 i art. 29 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329; dalej: p.p.s.a.) osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność sądową dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu, które z kolei mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu. Do skutecznego przeprowadzenia postępowania sądowoadministracyjnego z udziałem osoby prawnej jako strony konieczne jest zatem, by przy każdej czynności procesowej posiadała ona zdolność procesową. Braki w zakresie zdolności procesowej sąd ma obowiązek uwzględnić z urzędu na każdym etapie postępowania i określić ich skutek. Ewentualny brak organu powołanego do reprezentacji strony skutkuje bowiem nieważnością postępowania – art. 183 § 2 pkt 2 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 31 p.p.s.a, jeżeli braki w zakresie zdolności sądowej lub procesowej albo w składzie organów dają się uzupełnić, sąd wyznaczy odpowiedni termin. W przypadkach, w których ustanowienie przedstawiciela ustawowego powinno nastąpić z urzędu sąd zwraca się do właściwego sądu opiekuńczego (§ 1). Jeżeli braków powyższych nie można uzupełnić albo nie zostały one w wyznaczonym terminie uzupełnione, sąd zniesie postępowanie, w zakresie w jakim jest ono dotknięte brakami, i w miarę potrzeby wyda odpowiednie postanowienie (§ 3). W sprawie, po skutecznym wniesieniu skargi do Sądu, jedynego członka zarządu spółki odwołano z pełnionej funkcji. Skutkiem powyższego skarżąca utraciła organ uprawniony do reprezentacji. Następnie, rezygnację z pełnionej funkcji złożył prokurent samoistny. Z tego powodu Sąd zwrócił się do Sądu Rejonowego [...] w L. [...] Wydział Krajowego Rejestru Sądowego o nadesłanie odpisu zarządzenia powołującego dla spółki kuratora (vide: zarządzenie z 22 grudnia 2016 r. sygn. [...]). Na mocy tego zarządzenia M. S. został umocowany m.in. do podjęcia działań zmierzających do powołania zarządu spółki. Następnie, przez okres niemal dwóch lat, kurator spółki udzielał Sądowi informacji, iż zarząd nie został powołany. Wobec takiego stanu rzeczy, Sąd podjął działania celem zmiany zakresu umocowania kuratora, który umożliwiałby reprezentację spółki w niniejszym postępowaniu. Następnie, referendarz sądowy w Sądzie Rejonowym [...], postanowieniem z dnia 29 marca 2019 r. zmienił zakres umocowania M. S. tak, by mógł on reprezentować spółkę także w niniejszym postępowaniu. Postanowienie to zostało zaskarżone, jednak w wyniku rozpoznania skargi kuratora, Sąd Rejonowy [...] w L. postanowieniem z dnia 19 lipca 2019 r. ponownie zmienił zakres uprawnień kuratora i wskazał wprost, że ma on prawo reprezentowania spółki w niniejszym postępowaniu. Również to postanowienie zostało zaskarżone i z tego powodu Sąd podjął działania celem ustanowienia kuratora w osobie niepowiązanej ze spółką. Postanowieniem referendarza sądowego z 22 grudnia 2020 r. ustanowiono kuratora spółki w osobie P. K., który został wprost umocowany do reprezentowania spółki w niniejszym postępowaniu na okres jednego roku. Również to postanowienie zostało zaskarżone przez M. S. Ww. postanowienie o ustanowieniu spółce kuratora w osobie P. K. obowiązywało przez okres jednego roku, tj. do dnia 22 grudnia 2021 r. W tym stanie rzeczy, postanowieniem z 28 grudnia 2021 r. Sąd zawiesił postępowanie sądowe i jednocześnie wezwał spółkę do uzupełnienia braków w organie – zarządzie spółki – wyznaczając w tym celu termin 2 miesięcy. Pismo to spółka podjęła (vide: k. 307 T. II akt sądowych). Z aktualnego odpisu Rejestru Przedsiębiorców KRS wynika natomiast, że spółka nadal nie ma organu uprawnionego do reprezentacji podmiotu. Zgodnie z art. 42 k.c. jeżeli osoba prawna nie może być reprezentowana lub prowadzić swoich spraw ze względu na brak organu albo brak w składzie organu uprawnionego do jej reprezentowania, sąd ustanawia dla niej kuratora. Kurator podlega nadzorowi sądu, który go ustanowił. W sprawie ustanowiono kuratorów dwukrotnie tj. najpierw w osobie M. S., będącego wcześniej prokurentem samoistnym spółki, następnie zaś w osobie P. K. niebędącego osobą powiązaną ze spółką. Pierwszy z kuratorów, pomimo udzielanych Sądowi informacji o staraniach podjętych celem ustanowienia zarządu, do powołania tego organu w spółce nie doprowadził. Konsekwentnie zaskarżał również rozstrzygnięcia, które umożliwiałyby mu reprezentację spółki w niniejszym postępowaniu. Z tego powodu powołano drugiego kuratora, jednakże jego umocowanie było terminowe tj. na okres jednego roku i upłynęło z dniem 22 grudnia 2021 r. Orzekający w niniejszej sprawie Sąd, mając na uwadze okoliczności sprawy i sekwencję podjętych toku postępowania czynności uznał, że sprawa toczy się ze skargi podatnika w jego własnym interesie, a nie w ważnym interesie społecznym lub ze względu na bezpieczeństwo obrotu, a jedyny wspólnik spółki ma możliwość powołania organu uprawnionego do reprezentacji osoby prawnej. Okoliczność przeciwna nie wynika z akt sprawy. Nic nie wskazuje, że istnieje przeszkoda do podjęcia działań przez jedynego wspólnika spółki. Sąd, uwzględniając okoliczności sprawy nie miał zatem podstaw, by ponownie wystąpić do sądu opiekuńczego (w tym przypadku - rejestrowego) w trybie art. 31 § 1 zdanie drugie p.p.s.a. o ustanowienie kuratora dla spółki. Co dodatkowo należy podkreślić, pomimo upływu niemal 7 lat od odwołania jedynego członka zarządu z pełnionej funkcji, spółka nie uzupełniła braku w składzie zarządu i nie powołała tego organu. Mając na uwadze dotychczasowy przebieg sprawy, na podstawie art. 31 § 1 p.p.s.a Sąd zdecydował o wyznaczeniu stronie skarżącej dwumiesięcznego terminu do uzupełnienia braków w składzie organu uprawnionego do reprezentacji spółki. Zgodnie z art. 31 § 1 i § 3 p.p.s.a. jeżeli braki (...) w składzie właściwych organów dają się uzupełnić, sąd wyznaczy odpowiedni termin. (...), a jeżeli nie zostały one w wyznaczonym terminie uzupełnione, sąd zniesie postępowanie, w zakresie w jakim jest ono dotknięte brakami, i w miarę potrzeby wyda odpowiednie postanowienie. Zgodnie z art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny zwrot normatywny "stało się bezprzedmiotowe" użyty w art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a oznacza, że chodzi o przyczynę, która zaistniała dopiero w toku postępowania sądowego po wniesieniu skargi. Innymi słowy, postępowanie przed sądem administracyjnym staje się bezprzedmiotowe, jeżeli w jego trakcie wystąpiły zdarzenia, w następstwie których przestaje istnieć sprawa sądowoadministracyjna. W powołanym przepisie chodzi o przeszkodę mającą charakter trwały, uniemożliwiającą prowadzenie dalszego postępowania w sprawie (Wyrok NSA z 22 lipca 2014 r., sygn. akt II OSK 378/13, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej: CBOSA). W sytuacji, w której pomimo wyżej opisanych postępowań przeprowadzonych przez sąd rejestrowy, upływu niemal 7 lat od odwołania jedynego członka zarządu spółki i dodatkowo wyznaczenia spółce dwumiesięcznego terminu do uzupełnienia organu spółki, nie podjęto działań mających na celu przywrócenie osobie prawnej należytej reprezentacji przez zarząd. Nieuzupełnione braki w składzie organu uprawnionego do działania w imieniu skarżącej, stanowią przeszkodę do merytorycznego rozpoznania sprawy. Wezwanie do usunięcia tego braku doręczono spółce w dniu 28 grudnia 2021 r. (vide: k. 307 T. II akt sądowych), zatem dwumiesięczny termin na jego uzupełnienie upłynął bezskutecznie 28 lutego 2022 r. Wobec nieusunięcia tych braków prowadzenie postępowania sądowoadministracyjnego stało się bezprzedmiotowe, zatem postanowienie o umorzeniu postępowania sądowoadministracyjnego na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. mieści się w granicach art. 31 § 3 in fine p.p.s.a. Sąd ma bowiem obowiązek wydać je w sytuacji, w której strona pomimo wezwania nie uzupełniła braków w składzie organu (tak np. postanowienie NSA z 23 sierpnia 2012 r., sygn. akt II FSK 466/10; postanowienie WSA w Poznaniu z 6 lutego 2019 r., sygn. akt I SA/Po 1209/16; postanowienie WSA w Poznaniu z 4 czerwca 2020 r., sygn. akt I SA/Po 5/17 – dostępne w CBOSA). Zniesienie postępowania w zakresie, w jakim postępowanie było dotknięte brakami (art. 31 § 3 p.p.s.a.) nie jest konieczne, bowiem w chwili powzięcia informacji o braku organu spółki uprawnionego do reprezentacji w sprawie – postępowanie się nie toczyło. Z tych względów, Sąd w punkcie I postanowienia na podstawie art. 128 § 1 p.p.s.a. podjął z urzędu zawieszone postępowanie i w punkcie II postanowienia na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 oraz art. 31 § 3 p.p.s.a. – umorzył postępowanie sądowadministracyjne jako bezprzedmiotowe.