I SA/Wr 1208/16

Ewa Orłowska referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu: po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku D. N. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi D. N. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zaległości podatkowej z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008 r. wraz z odsetkami za zwłokę postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym o zwolnienie od kosztów sądowych. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 500 zł skarżący, reprezentowany przez fachowego pełnomocnika, złożył pismem z dnia 4 października 2016 r., wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych z uwagi na to, ze nie posiada obecnie dochodów umożliwiających pokrycie powyższego wpisu. Podał, że obecnie jest jedynym żywicielem rodziny i otrzymuje około 1200 zł miesięcznie. Nie posiada innego majątku, z którego mógłby pokryć wpis i nie posiada zdolności kredytowej. Jednorazowa zapłata kwoty wpisu spowoduje ograniczenie zdolności funkcjonowania w życiu codziennym. Wskazał, że zamieszkuje z dwójką nieletnich dzieci i konkubiną, która obecnie pracuje tylko dorywczo Dochód nie wystarcza na pokrycie codziennych wydatków. Skarżący zaciągnął kredyt we frankach szwajcarskich, którego nie jest w stanie spłacać na bieżąco, ma zaległości z tytułu opłat za czynsz. Nie posiada oszczędności. Konkubina zaprzestała wyjazdów do Niemiec z powodu długotrwałej rozłąki z rodziną. Córka ma padaczkę, a zakup leków obciąża budżet rodziny. Skarżący podał także, że ma kłopoty ze zdrowiem, a jego rodzina korzysta z programu 500 +. Jednakże w jego ocenie nieuzasadnione społecznie jest aby kwotę równą miesięcznemu świadczeniu na jedno dziecko przeznaczyć na opłacenie kosztów sądowych. Następnie w odpowiedzi na zarządzenie referendarza sądowego z dnia 20 października 2016 r. skarżący złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy. W jego uzasadnieniu ponownie wskazał okoliczności podane w powyższym piśmie z dnia 4 października 2016 r. W formularzu tym podał także, że posiada mieszkanie o powierzchni 71,81 m2 i 1/3 udziału w innym mieszkaniu oraz że nie posiada oszczędności, przedmiotów i papierów wartościowych. W rubryce wierzytelności podał kwotę 33.410 zł plus odsetki, która jak wynika z akt administracyjnych stanowi zaległość podatkową skarżącego wobec urzędu skarbowego. W rubryce tej podał także kwotę 700 zł (komornik sądowy) i kwotę 5000 zł (PCC). Zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 10 listopada 2016 r. wezwano pełnomocnika skarżącego do przedłożenia w terminie siedmiu dni kopii zeznania podatkowego skarżącego i jego konkubiny, dokumentów potwierdzających wysokość dochodów z tytułu pracy dorywczej konkubiny i skarżącego, szczegółowego określonego kwotowo zestawienia ponoszonych wydatków związanych z utrzymaniem ze wskazaniem źródeł ich finansowania, wydruków historii wszystkich rachunków bankowych, lokat bankowych i kart kredytowych skarżącego i jego konkubiny za okres od sierpnia do października 2016 r. oświadczenia o posiadanych środkach transportu i źródłach finansowania pełnomocnika i innych oświadczeń lub dokumentów, które uzasadniałyby przyznanie prawa pomocy. W odpowiedzi na to zarządzenie pełnomocnik skarżących pismem z dnia 28 listopada 2016 r. podał, że skarżący i jego konkubina ze względu na brak dochodów nie składali zeznania podatkowego za 2015 r. i do dnia sporządzenia tego pisma nie przedstawili żadnych dowodów na uzyskiwanie dochodów. Złożony przez skarżącego wniosek o przyznanie prawa pomocy został zakwalifikowany jako wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W myśl art 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2016, poz. 718, dalej p.p.s.a..) zwolnienie od kosztów sądowych obejmuje prawo pomocy w zakresie częściowym. Na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym może zostać przyznane osobie fizycznej – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodzinny. Zgodnie z art. 199 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Do tych przepisów szczególnych należy zaliczyć przepisy określające przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy na wniosek strony. Wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ skarżący nie wykazał w wiarygodny sposób jaka jest jego rzeczywista sytuacja dochodowa, skoro nie nadesłał żadnego dokumentu potwierdzającego, że jego dochód z tytułu prac dorywczych wynosi około 1200 zł oraz że dochód jego konkubiny z tytułu tych prac wynosi także około 1200 zł, czyli łącznie 2400 zł. Nie wyjaśnił również źródeł finansowania fachowego pełnomocnika zastępującego go w niniejszej sprawie i źródeł finansowania wydatków ponoszonych z miesięcznym utrzymaniem rodziny oraz czy posiada środki transportu, mimo iż z akt administracyjnych sprawy wynika, że skarżący posiada samochód VW Transporter 1999 r. Istotne jest, że skarżący nie nadesłał żadnego z wydruków z rachunków bankowych, lokat bankowych i kart kredytowych jego i konkubiny za okres od sierpnia do października 2016 r. Powyższe nie pozwala więc na ustalenie, czy sytuacja materialna rodziny skarżącego kształtuje się tak, jak podał skarżący we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Na stronie skarżącej spoczywa zaś obowiązek wykazania, że spełnia przesłanki warunkujące przyznanie jej prawa pomocy Ponadto we wspomnianym zarządzeniu referendarza sądowego wezwano także skarżącego do nadesłania innych oświadczeń lub dokumentów, które uzasadniałyby przyznanie prawa pomocy. Jednakże z tej możliwości skarżący nie skorzystał. Wybiórcze wykonanie wezwania do nadesłania oświadczeń i dokumentów nie uzasadnia przyznania stronie skarżącej prawa pomocy zwłaszcza, że to na stronie skarżącej spoczywa obowiązek wykazania, że spełnia przesłanki uzasadniające przyznanie prawa pomocy. Taki wybiórczy charakter ma oświadczenie pełnomocnika z dnia 28 listopada 2016 r., że skarżący i jego konkubina ze względu na brak dochodów nie składali zeznania podatkowego za 2015 r. Z treści przepisu 255 p.p.s.a. wynika, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o prawa pomocy, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Konstrukcja przepisu art. 255 p.p.s.a. zakłada obowiązek współpracy wnioskodawcy z sądem (post. z dnia 19 czerwca 2012 r. sygn. akt I OZ 38/12). Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej. Jednocześnie wykazanie, że strona rzeczywiście znajduje się w takiej trudnej sytuacji spoczywa na niej samej. Zatem w jej interesie jest zarówno jak najobszerniejszy opis stanu majątkowego, finansowego i rodzinnego oraz realnych możliwości płatniczych, a także jak najściślejsza współpraca z sądem, który dąży do tego, aby sytuację strony w pełni wyjaśnić. Współpracy tej w niniejszej sprawie zabrakło. Przyznania prawa pomocy nie uzasadnia także twierdzenie skarżącego, że ma zaległości z tytułu opłat czynszowych i trudności ze spłatą rat kredytu mieszkaniowego, ponieważ okoliczności te nie zostały wykazane w niniejszej sprawie. Dodać trzeba, iż zasadniczo dochód rodziny zwiększa świadczenie wychowawcze tzw. 500 +, z tym, że skarżący nie podał, czy otrzymuje świadczenie na jedno czy też dwoje dzieci ani też nie przedłożył dokumentu (decyzji) przyznającego to świadczenie, z którego wynikałoby, czy świadczenie to zostało przyznane na jedno czy też dwoje dzieci. Okoliczności te mają wpływ na ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżący miał zapewnioną możliwość nadesłania takiego dokumentu wynikającą z omówionego zarządzenia referendarza sądowego z dnia 10 listopada 2016 r. w zakresie wzywającym go do nadesłania innych dokumentów. Ponadto świadczenie wychowawcze na pierwsze dziecko przysługuje po spełnieniu warunku kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U z 2016 r. poz. 195), zgodnie z którym świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł. Poza tym z akt administracyjnych sprawy (np. uzasadnienie zaskarżonej decyzji str. 5) wynika, że skarżący podał w postępowaniu administracyjnym, że na dzieci został przyznany zasiłek rodzinny w łącznej kwocie 230 zł. Tych źródeł dochodu skarżący nie deklaruje już w obecnym wniosku o przyznanie prawo pomocy więc nie wiadomo, czy dalszym ciągu rodzina korzysta z prawa do tych zasiłków. Istotne jest przy tym, że prawo do zasiłku rodzinnego również jest uzależnione od spełnienia kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 5 ust. 3 ustawy z dnia o 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz. U. 2016, poz. 1518), zgodnie z którym zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 674 zł, a prawo do tych zasiłków ma charakter okresowy, co potwierdza treść art 24 ust. 1 tej ustawy w myśl, którego prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy. Z tych względów wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych nie zasługiwał na uwzględnienie. W myśl zaś art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. do czynności w zakresie przyznania prawa pomocy, które wykonuje referendarz sądowy należy wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień o przyznaniu, cofnięciu, odmowie przyznania prawa pomocy albo umorzeniu postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy; Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 245 § 3 p.p.s.a. i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a, orzeczono jak w sentencji.