I SA/Wr 1209/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Maria Tkacz-Rutkowska (sprawozdawca), Sędziowie: Sędzia WSA Dagmara Dominik-Ogińska, Sędzia WSA Kamila Paszowska-Wojnar, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 18 lipca 2018 r. sprawy ze skargi T.Ż. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia 11 października 2017 r. nr SKO [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania od decyzji dotyczącej podatku od nieruchomości za 2016 r. I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżącego T.Ż. kwotę 100 (sto) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi T.Z. (dalej: Skarżący) jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia 11 października 2017 r. nr SKO [...] stwierdzające uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza L. z dnia 23 lutego 2016 r. (nr [...] ) ustalającej zobowiązanie w podatku do nieruchomości na 2016 rok w wysokości 15.718 zł. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ odwoławczy wskazał, że ww. decyzję wymiarową doręczono skarżącemu w dniu 18 marca 2016 r., co oznacza, że czternastodniowy termin do wniesienia odwołania określony w art. 223 § 2 pkt 1) ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201 ze zm.; dalej: O.p.), upłynął w dniu 1 kwietnia 2016 r. (piątek). Tymczasem odwołanie od tej decyzji, sporządzone w dniu 29 marca 2016 r., zostało złożone w dniu 11 września 2017 r., a więc z uchybieniem terminu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżący, zarzucając naruszenie art. 223 § 1 pkt 2) O.p., wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że decyzja wymiarowa została zaskarżona w terminie, tj. w dniu 29 marca 2016 r., na dowód czego załączono do skargi kserokopię potwierdzonego notarialnie odwołania, którego oryginał, jak wskazał skarżący, złoży na rozprawie. Skarżący dodał, że ponowne złożenie odwołania w dniu 11 września 2017 r. nastąpiło w wyniku informacji przekazanej mu przez pracownika Urzędu Miasta L., z której wynikało, że spowoduje to przyspieszenie załatwienia sprawy. W ocenie skarżącego, urzędnik przekazując taką informację wiedział o skutkach złożonego po terminie odwołania. Licząc jednak na to, że skarżący nie jest w posiadaniu odwołania wniesionego w terminie, przekazanie takiej informacji, zdaniem skarżącego, miało na celu ostateczne załatwienie sprawy i doprowadzenie do niekorzystnego rozporządzenia mieniem poprzez zapłacenie podatku. Skarżący uważa, że takie działanie nosi znamiona przestępstwa oszustwa, wniósł zatem o powiadomienie odpowiednich organów ścigania. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wskazało, że w chwili orzekania posiadło wiedzę jedynie o odwołaniu wniesionym we wrześniu 2017 r., jednak ze złożonego, po wniesieniu skargi, wyjaśnienia przez organ pierwszej instancji i nadesłanego do akt sprawy skanu odwołania wynika, że zostało ono wniesione w terminie. Wobec powyższego, Kolegium wniosło o uwzględnienie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Skarga zasługiwała na uwzględnienie, aczkolwiek sformułowany w niej zarzut naruszenia art. 223 § 1 pkt 2) O.p. był bezpodstawny, gdyż przepis taki nie został w sprawie zastosowany, co więcej taka jednostka redakcyjna ustawy nie istnieje. Sąd jednak, o czym stanowi art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302; dalej: p.p.s.a.), rozstrzygając w sprawie nie był związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wskazać następnie należy, że skarga, z uwagi na przedmiot zaskarżenia (postanowienie), została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 3) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302; dalej: p.p.s.a.). Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W kontekście zasygnalizowanego w skardze zamiaru przedstawienia przez skarżącego dokumentu na rozprawie, wyjaśnienia wymaga, że zastosowanie wskazanego trybu rozpoznania sprawy, które z uwagi na jego charakter odbywa się bez udziału stron postępowania (sąd nie powiadamia stron o terminie posiedzenia niejawnego), nie wpłynęło w sposób negatywny na prawa procesowe skarżącego, jak i zakres materiału dowodowego. Sąd bowiem, dokonując kontroli legalności działania organu administracji publicznej, również w trybie uproszczonym, orzeka na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie wynika natomiast z akt sprawy, że okoliczność faktyczna, którą skarżący zamierzał udokumentować na rozprawie, znajduje potwierdzenie w ich zawartości. Nie było zatem potrzeby okazywania przez skarżącego na rozprawie oryginału odwołania na dowód jego złożenia w terminie. Niewątpliwie, fakt złożenia odwołania w terminie, co zostało potwierdzone przez organ pierwszej instancji już po wydaniu zaskarżonego postanowienia, był przesądzający dla uznania, że zaskarżone postanowienie narusza prawo. Przyznać jednak należy, że w chwili orzekania, organ odwoławczy nie posiadał wiedzy o fakcie terminowego zaskarżenia decyzji organu pierwszej instancji. Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowiły przepisy art. 228 § 1 pkt 2) i art. 232 § 2 pkt 1) O.p. Zgodnie z art. 228 § 1 pkt 2) O.p., organ odwoławczy ma obowiązek stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sytuacjach dostrzeżenia, że do takiego uchybienia doszło. Norma zawarta w przywołanym przepisie ma charakter bezwzględnie obowiązujący, albowiem z jej dyspozycji wynika, że wydanie takiego postanowienia, nie zależy od uznania organu, lecz wynika wprost z ustawy. Oznacza to, że każde, nawet nieznaczne przekroczenie tego terminu zobowiązuje organ odwoławczy do wydania postanowienia stwierdzającego jego uchybienie, a zatem organ ten nie rozpoznaje sprawy merytorycznie. Z kolei, długość ustawowego terminu do wniesienia odwołania oraz początek jego biegu określa przepis art. 232 § 2 pkt 1) O.p., zgodnie z którym, odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Z zestawienia obu przywołanych przepisów wynika, że dla stwierdzenia wniesienia odwołania po terminie, zasadnicze znaczenie ma ustalenie w jakiej dacie nastąpiło skuteczne doręczenie decyzji stronie. Nie ulega wątpliwości, że decyzja wymiarowa organu pierwszej instancji z dnia 23 lutego 2016 r. (nr [...] ) została skutecznie doręczona skarżącemu w dniu 18 marca 2016 r., w trybie doręczenia zastępczego uregulowanego w art. 149 O.p. (żonie skarżącego). Wobec tego, jak prawidłowo przyjął organ odwoławczy, czternastodniowy termin na złożenie odwołania upływał w dniu 1 kwietnia 2016 r. Nie ulega również wątpliwości, że odwołanie z dnia 29 marca 2016 r., co ustalono już po wydaniu zaskarżonego postanowienia (pismo organu pierwszej instancji z dnia 27 listopada 2017 r.), zostało wniesione z zachowaniem czternastodniowego terminu do jego wniesienia. Wątpliwości budzi natomiast data wniesienia rzeczonego odwołania. Mianowicie, z przedłożonej wraz ze skargą kserokopii tego środka zaskarżenia, w którym znajduje się odcisk prezentaty Urzędu Miasta i Gminy L. Biuro Obsługi Klienta wynika, że zostało ono złożone w dniu 29 marca 2016 r. W aktach administracyjnych znajduje się natomiast wydruk skanu tego dokumentu bez owej prezentaty, ale z odciskiem datownika 31 marca 2016 r. Fakt rozbieżności w dacie wniesienia odwołania nie ma jednak istotnego znaczenia, gdyż obie daty potwierdzają zachowanie terminu do zaskarżenia ww. decyzji organu pierwszej instancji. Niemniej, w przypadku, gdyby druga z dat stanowiła o przekroczeniu terminu, Sąd, mając na uwadze zasadę nieszkodzenia stronie, przyjąłby pierwszą z dat. Zatem, skoro odwołanie od ww. decyzji wymiarowej zostało wniesione w terminie, organ podatkowy pierwszej instancji, o czym stanowi art. 227 § 1 O.p., zobligowany był do jego przekazania wraz z aktami sprawy organowi drugiej instancji celem rozpoznania sprawy w trybie instancyjnym. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie podlega uchyleniu, jako naruszające przepisy art. 228 § 1 pkt 2) i art. 232 § 2 pkt 1) O.p. w sposób mający wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu, niniejsza sprawa stanowi przykład postępowania organu pierwszej instancji (nieprzekazanie odwołania organowi drugiej instancji) naruszającego nie tylko zasadę szybkości postępowania i prawo do załatwienia sprawy w rozsądnym terminie, ale przede wszystkim zasadę zaufania obywatela do organu administracji publicznej. Organ pierwszej instancji jawi się bowiem jako organ ignorujący zasady procedowania, określone w przepisach O.p., a także w Europejskim Kodeksie Dobrej Administracji, w którym stawia się nacisk na poszanowanie praw strony postępowania. Dodać w tym miejscu należy, że strona postępowania w sytuacji opieszałego działania organu administracji publicznej, ma możliwość skorzystania z takich instrumentów prawnych, jak skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego na przewlekłość postępowania oraz na bezczynność organu. Skorzystanie z tychże musi być jednak poprzedzone wniesieniem ponaglenia do właściwego organu (art. 53 § 2b p.p.s.a.). Końcowo, odnosząc się do sformułowanego w skardze wniosku o zawiadomienie odpowiednich organów ścigania, z uwagi na popełnienie, zdaniem skarżącego, przestępstwa oszustwa przez (nieokreślonego) pracownika organu pierwszej instancji, Sąd stwierdza, że nie znajduje podstaw do jego uwzględnienia. Skarżący ma bowiem prawo sam wystąpić do odpowiednich organów ścigania. Mając powyższe na uwadze Sąd zobligowany był do uchylenia zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) w zw. z art. 119 pkt 3) i art. 120 p.p.s.a., o czym orzekł jak w punkcie I sentencji. Ponadto, w punkcie II sentencji, stosownie do art. 200 p.p.s.a., Sąd zasądził od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania w kwocie 100 zł, stanowiącej równowartość uiszczonego wpisu sądowego od skargi. Wskutek niniejszego wyroku, sprawa z odwołania skarżącego na decyzję wymiarową organu pierwszej instancji z dnia 23 lutego 2016 r. nr [...] , podlega rozpoznaniu w trybie instancyjnym (przez organ odwoławczy).