I SA/Wr 1213/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Tkacz-Rutkowska (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Marta Semiczek, Asesor WSA Tomasz Świetlikowski, Protokolant Anna Wojtowicz, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 28 marca 2008 r. sprawy ze skargi A sp. z o.o z siedzibą we W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przedłużenia terminu zabezpieczenia wykonania zobowiązania w podatku od towarów i usług za miesiące : czerwiec, sierpień i listopad 2003 r. oraz z tytułu zwrotu różnicy podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do maja, za lipiec, wrzesień, październik i grudzień 2003 r. oraz z tytułu dodatkowego zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do grudnia 2003 r. oddala skargę. Przedmiotem skargi A spółki z o.o. z siedzibą W. jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] r. utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika D. Urzędu Skarbowego we W. z dnia [...] r., przedłużające termin zabezpieczenia wykonania zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług z miesiące czerwiec, sierpień i listopad 2003 r. wraz z odsetkami, zobowiązań z tytułu kwoty zwrotu różnicy w podatku od towarów i usług z miesiące od stycznia do maja, za lipiec, wrzesień, październik i grudzień 2003 r. wraz z odsetkami oraz z tytułu dodatkowego zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do grudnia 2003 r. Z akt sprawy wynika, że Naczelnik D. Urzędu Skarbowego we W. decyzjami z dnia [...] r. określił Spółce przybliżoną kwotę ww. zobowiązań w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2003 r. w łącznej wysokości [...]. Decyzje te były podstawę wszczęcia postępowania zabezpieczającego przez doręczenie dłużnikowi zajętej wierzytelności zarządzeń o zabezpieczeniu objętych decyzjami należności. Pismem z dnia [...] r. wierzyciel Naczelnik D. Urzędu Skarbowego we W. wstąpił o przedłużenie terminu zabezpieczenia do dnia [...] r., wyjaśniając, że postępowanie podatkowe prowadzone wobec Spółki w przedmiocie rozliczenia podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2003 r. przedłuża się ze względu na konieczność uzupełnienia materiału dowodowego. Przybliżony termin zakończenia tego postępowania określono na dzień [...] r. Postanowieniem z dnia [...] r., wydanym na podstawie art. 123 i 124 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.) – dalej w skrócie Kpa w związku z art. 18 i art. 159 §2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j.: Dz. U. z 2005 r. nr 229, poz. 1954 ze zm.) – dalej w skróci upea, Naczelnik D. Urzędu Skarbowego przedłużył termin zabezpieczenia do [...] r. Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 159 § 1 upea termin zabezpieczenia należności określonej decyzją organu podatkowego o zabezpieczeniu wynosi 3 miesiące i w rozpoznawanej sprawie upływał w dniu [...] r. Uwzględniając przedstawione we wniosku wierzyciela okoliczności oraz treść art. 159 § 2 upea, organ przedłużył termin zabezpieczenia uznając, że toczące się nadal postępowanie podatkowe pozbawia wierzyciela możliwości wszczęcia postępowania egzekucyjnego przed upływem terminu zabezpieczenia wynikającego z art. 159 § 1 upea. W zażaleniu na postanowienie Spółka wniosła o uchylenie postanowienia w całości i zwolnienie zabezpieczania w związku z brakiem podstaw do jego ustanowienia. Strona zarzuciła naruszenie art. 159 § 1 upea, przez jego błędne zastosowanie, co miało wpływ na wynik sprawy. W motywach zażalenia Spółka podniosła, że organ I instancji nie uzasadnił, dlaczego postępowanie zabezpieczające przedłużono do [...] r. Brak stanowiska w tym zakresie uniemożliwiał stronie wniesienie środka zaskarżenia, tym samym ograniczał prawo strony do obrony swoich racji. Strona wskazała także, że niezakończenie postępowania podatkowego w terminie wyznaczonym prawem nie uzasadnia przedłużenia postępowania zabezpieczającego. Ponadto strona podniosła, że Spółka jest czynnym podatnikiem VAT i z tytułu rozliczenia tego podatku regularnie wykazuje kwoty do zwrotu na rachunek bankowy. Kwota tych zwrotów, pozostająca w dyspozycji organu podatkowego, jest mniej więcej równa kwocie oszacowanego zobowiązania w podatku VAT za 2003 r. Okoliczność ta, zdaniem strony, świadczy o nieistnieniu niebezpieczeństwa niezaspokojenia Skarbu Państwa w zakresie roszczeń objętych zabezpieczeniem. Tym samym, w ocenie strony, odpada podstawowa przesłanka przemawiająca za istnieniem zabezpieczenia. Po rozpoznaniu zażalenia, Dyrektor Izby Skarbowej we W. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z art. 159 § 2 upea, warunkiem przedłużenia czasu trwania zabezpieczenia jest złożenie wniosku przez wierzyciela oraz istnienie uzasadnionych przyczyn, które uniemożliwiały wszczęcie postępowania egzekucyjnego. W rozpoznawanej sprawie, uzasadnioną przyczyną uniemożliwiającą wszczęcie postępowania egzekucyjnego jest konieczność uzupełnienia materiału dowodowego i tym samym brak możliwości wydania decyzji w przedmiocie rozliczenia podatku od towarów i usług za 2003 r. Organ wyjaśnił, że termin, do którego przedłużono zabezpieczenie jest przewidywanym terminem zakończenia postępowania w przedmiocie podatku od towarów i usług za 2003 r., tj. terminem, w którym możliwe będzie wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Zarzuty dotyczące zasadności dokonania zabezpieczenia na majątku Spółki, w ocenie organu, nie mają znaczenia w rozpoznawanej sprawie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu A spółka z o.o. we W. wniosła o uchylenie postanowień organów obu instancji i zasądzenie kosztów postępowania. Skarżąca Spółka zarzuciła naruszenie art. 159 § 2 upea, przez błędne jego zastosowanie oraz naruszenie art. 157a upea przez jego niezastosowanie, co doprowadziło do zastosowania najbardziej uciążliwego dla Spółki środka zabezpieczającego. Zdaniem Spółki, organ rozpoznając wniosek o przedłużenie terminu zabezpieczenia winien w każdym przypadku badać, czy zabezpieczenie jest nadal niezbędne. W toku postępowania Spółka wskazywała, że w związku z rodzajem działalności prowadzonej przez Spółkę, organy podatkowe dysponują środkami z tytułu nadwyżki podatku naliczonego nad podatkiem należnym od towarów i usług w kwotach zbliżonych do ustanowionego zabezpieczenia. Przytoczone okoliczności świadczą o braku przesłanek do zastosowania zabezpieczenia, tym samym o braku podstaw do jego przedłużenia. Okoliczność ta nie była badana przez organ, który zobowiązany jest stosować najmniej uciążliwy środek zabezpieczający. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej we W. wniósł o oddalenie skargi podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Dodatkowo organ odwoławczy wyjaśnił, że zasadność prowadzonego postępowania zabezpieczającego skarżąca Spółka zakwestionowała w innym postępowaniu, wnosząc zarzuty w sprawie tego postępowania. W wyniku rozpoznania zgłoszonych zarzutów Dyrektor Izby Skarbowej we W. postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] uchylił postanowienie organu I instancji i uznał zarzut nieistnienia obowiązku za zasadny. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269), stanowiąc w art. 1 § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd uchyla zaskarżoną decyzję (postanowienie), jeśli stwierdzi, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy – art. 145 §1 pkt 1 lit. a i lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Rozpoznając skargę we wskazanym wyżej zakresie, Sąd nie dostrzegł naruszeń prawa skutkujących koniecznością usunięcia zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego. Z akt sprawy wynika, że Naczelnik D. Urzędu Skarbowego we W. decyzjami z dnia [...] r. określił Spółce przybliżoną kwotę zobowiązań w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2003 r. (w tym dodatkowe zobowiązanie podatkowe) w łącznej wysokości [...]. W dniu [...] r. doręczono dłużnikom zajętej wierzytelności odpisy zarządzeń zabezpieczenia ww. zobowiązań, wszczynając postępowanie zabezpieczające wobec Spółki. Spółka wniosła zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania zabezpieczającego na podstawie doręczonych zarządzeń zabezpieczenia. Postanowieniem z dnia [...] r. Naczelnik D. Urzędu Skarbowego we W. zarzuty Spółki uznał za bezzasadne. Po rozpoznaniu zażalenia na to postanowienie, Dyrektor Izby Skarbowej we W. postanowieniem z dnia [...] r. (nr [...]) uchylił w całości postanowienie organu I instancji i uznał za zasadny, podniesiony przez Spółkę, zarzut nieistnienia obowiązku podatkowego (brak doręczenia decyzji określającej przybliżoną kwotę zobowiązania) w momencie wszczęcia postępowania zabezpieczającego, tj. w dacie doręczenia zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego dłużnikowi zajętej wierzytelności. W trakcie rozpoznawania zarzutów w postępowaniu zabezpieczającym, wierzyciel wystąpił o przedłużenie terminu zabezpieczenia do dnia [...] r. Zgodnie z art. 159 § 1 upea, na żądanie zobowiązanego organ egzekucyjny uchyla zabezpieczenie, jeśli wniosek o wszczęcie postępowania egzekucyjnego nie został zgłoszony: - w terminie 30 od dnia dokonania zabezpieczenia należności pieniężnej, - w terminie 3 miesięcy od dokonania zabezpieczenia w związku z wydaniem decyzji, o której mowa w art. 33a i 33b ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U z 2005 r, nr 8, poz. 60 ze zm.) lub art. 61 ust. 3 ustawy z 19 marca 2004 r. Prawo celne lub zabezpieczenia obowiązku o charakterze niepieniężnym. Terminy te mogą być przez organ egzekucyjny przedłużone na wniosek wierzyciela, jeśli z uzasadnionych przyczyn postępowanie egzekucyjne nie mogło być wszczęte (art. 159 § 2 upea). Podstawą wniosku skierowanego do organu egzekucyjnego była regulacja zawarta w art. 159 § 2 upea. Przepis ten w sposób pełny określa przesłanki, jakie uprawniają organ egzekucyjny do przedłużenia, na wniosek wierzyciela, terminu zabezpieczenia. Wierzyciel domagając się przedłużenia terminu zabezpieczenia winien wykazać, że w terminie wskazanym w art. 159 § 1 upea nie było możliwe wszczęcie postępowania egzekucyjnego, a przyczyny, które uniemożliwiały wszczęcie postępowania egzekucyjnego były usprawiedliwione. Wskazane przez wierzyciela, w toku postępowania, okoliczności, w ocenie Sądu, uprawniały organ egzekucyjny do przedłużenia terminu zabezpieczenia. Wierzyciel wyjaśnił bowiem, że wszczęcie postępowania egzekucyjnego będzie możliwe po wydaniu decyzji w przedmiocie rozliczenia podatku od towarów i usług za 2003 r., a termin zakończenia postępowania został przedłużony do [...] r. Wyjaśnił także, że przedłużenie terminu zakończenia postępowania podatkowego wynika z konieczności uzupełnienia postępowania dowodowego w zakresie mogącym miecie istotny wpływ na wynik sprawy. Uwzględniając, że celem postępowania podatkowego jest zgromadzenie kompletnego materiału dowodowego oraz dokonanie wszechstronnej oceny dowodów i na tej podstawie dokonanie prawidłowego rozliczenia w zakresie zobowiązań podatkowych, należy stwierdzić, że wskazane przez wierzyciela okoliczności uzasadniały przedłużenie postępowania podatkowego w sprawie określenia Spółce zobowiązań w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2003 r. Tym samym uzasadnione były przyczyny, które uniemożliwiły wszczęcie postępowania egzekucyjnego w terminie wskazanym w art. 159 § 1 upea. Zakończenie postępowania podatkowego w terminie do [...] r. umożliwiało wszczęcie postępowania egzekucyjnego, uzasadnione było zatem także przedłużenia zabezpieczenia do dnia [...] r. Postępowanie zabezpieczające ma bowiem na celu zapewnienie realizacji w przyszłości, w drodze postępowania egzekucyjnego, roszczeń wierzyciela. Podkreślić należy, że skarżąca Spółka, w toku postępowania w sprawie przedłużenia terminu zabezpieczenia, nie kwestionowała konieczności przeprowadzenia postępowania uzupełniającego, ani terminu przedłużenia postępowania podatkowego, nie zarzucała także przewlekłości tego postępowania. Podnoszone w skardze (także w zażaleniu) okoliczności, w szczególności brak podstaw do dokonania zabezpieczania oraz zastosowanie najbardziej uciążliwego dla Spółki środka zabezpieczenia, w ocenie Sądu, nie mogły wpłynąć na ocenę prawidłowości zaskarżonego postanowienia. Podnoszone okoliczności nie mieszczą się bowiem w dyspozycji art. 159 § 2 upea. Strona w postępowaniu zabezpieczającym, prowadzonym przez organ egzekucyjny, ma szereg innych środków zaskarżenia umożliwiających kwestionowanie podejmowanych przez ten organ czynności. Brak podstaw do wszczęcia postępowania zabezpieczającego jest jedną z przesłanek uprawniających do zgłoszenia zarzutów w postępowaniu zabezpieczającym, w myśl art. 166b i art. 33 oraz art. 34 upea. Kwestie dotyczące zastosowania, także w postępowaniu zabezpieczającym, najbardziej uciążliwego dla zobowiązanego środka zabezpieczania winny być rozpoznawane w ramach wniosku o zmianę sposobu zabezpieczenia. Skarżąca Spółka, jak wynika z postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. (nr [...]), zgłosiła także zarzuty w postępowaniu zabezpieczającym, podnosząc zarzut nieistnienia obowiązku podatkowego w dacie wszczęcia postępowania zabezpieczającego i zarzut ten został uznany przez organ odwoławczy za uzasadniony. Postanowienie uznające za zasadny zarzutu nieistnienia obowiązku podatkowego zapadło po wydaniu przez organ odwoławczy postanowienia w przedmowie przedłużenia postanowienia zabezpieczającego, dlatego, w ocenie Sądu, nie mogło mieć wpływu na ocenę zaskarżonego postanowienia. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę, jako bezzasadną.