I SA/Wr 1217/98

Z zestawienia art. 114 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo wodne /Dz.U. nr 38 poz. 230 ze zm./, mówiącego o pierwszeństwie przy zaspokajaniu należności z art. 137, należy dojść do przekonania, że ustawodawca, nadając należnościom określonym w tym ostatnim przepisie, w szczególności z tytułu składek na rzecz spółki wodnej, charakter danin publicznych, przesądził, iż egzekucja tych należności w razie nieuiszczenia w terminie będzie odbywała się w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, tak jak podatków i ciężarów publicznych. Zaskarżone postanowienie utrzymało w mocy postanowienie Urzędu Skarbowego z dnia 19 marca 1998 r. (...), którym powołując się na art. 59 par. 1 pkt 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz.U. 1991 nr 36 poz. 161 ze zm./ umorzono postępowanie egzekucyjne prowadzone przeciwko Jackowi R. w celu wyegzekwowania obowiązku określonego w tytule wykonawczym z dnia 14 kwietnia 1997 r. przez Związek Spółek Wodnych. Organy obu instancji uznały, że obowiązek zapłaty zaległych składek na rzecz Gminnej Spółki Wodnej nie podlega egzekucji administracyjnej, bowiem zgodnie z par. 1 ust. 1 pkt 2 lit. "d" rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 1996 r. w sprawie wykonania ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz.U. 1997 nr 1 poz. 1 ze zm./ egzekucji administracyjnej podlegają należności pieniężne z tytułu działalności statutowych spółek wodnych, ale tylko tych, które są państwowymi jednostkami organizacyjnymi. Tymczasem Gminna Spółka Wodna jak i Związek Spółek Wodnych są samo finansującymi się osobami prawnymi nie związanymi z budżetem państwa lub gminy, w związku z czym należności z tytułu składek na jej rzecz nie mają charakteru danin publicznych i w związku z tym nie podlegają egzekucji administracyjnej. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Związek Spółek Wodnych podtrzymał zarzuty sformułowane już w zażaleniu i wniósł o uchylenie postanowień obu instancji. Powołał się na art. 137 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo wodne /Dz.U. nr 38 poz. 230 ze zm./, zgodnie z którym należności spółek wodnych z tytułu składek i innych świadczeń na rzecz spółki mają charakter danin publicznych, w związku z czym jako należności o charakterze publicznoprawnym podlegają egzekucji administracyjnej. Powołano stanowisko w tej sprawie zajęte przez Ministerstwo Finansów w piśmie z dnia 19 listopada 1992 r. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie stwierdzając, że ustawa z dnia 24 października 1974 r. - Prawo wodne przewiduje tryb egzekucji administracyjnej tylko dla opłat za szczególne korzystanie z wód i za odprowadzanie ścieków i podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu swojej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 2 par. 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz.U. 1991 nr 36 poz. 161 ze zm./ egzekucji administracyjnej podlegają w szczególności podatki, opłaty i inne należności, do których stosuje się przepisy o zobowiązaniach podatkowych, oraz grzywny i kary pieniężne, a także inne należności pieniężne pozostające w zakresie właściwości organów administracji rządowej i organów gminy lub przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie przepisu szczególnego /pkt. 2 mówi o opłatach na rzecz funduszy celowych, a pkt 3 o obowiązkach o charakterze niepieniężnym/. Art. 2 par. 2 ustawy mówi, że Rada Ministrów może w drodze rozporządzenia poddać egzekucji administracyjnej inne należności pieniężne niż określone w par. 1 pkt 1, jeżeli przypadają one Skarbowi Państwa i państwowej jednostce organizacyjnej. Przepis ten nie ma jednak zastosowania w okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy, gdyż składki na rzecz Gminnej Spółki Wodnej nie przypadają ani Skarbowi Państwa, ani państwowej jednostce organizacyjnej. W konsekwencji bezzasadnie odwołano się w zaskarżonej decyzji do wydanego w szczególności na podstawie tego przepisu rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 1996 r. w sprawie wykonania ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz.U. 1997 nr 1 poz. 1/ i wprowadzonych tam ograniczeń. Należności spółek wodnych z tytułu składek są bowiem należnościami pieniężnymi przekazanymi do egzekucji administracyjnej na podstawie przepisu szczególnego w rozumieniu art. 2 par. 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Art. 137 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo wodne /Dz.U. nr 38 poz. 230 ze zm./ stanowi, że opłaty melioracyjne, koszty wykonania urządzeń zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorczych urządzeń kanalizacyjnych wsi oraz należności spółek wodnych z tytułu składek i innych świadczeń na rzecz spółki mają charakter danin publicznych. Pogląd przeciwny, zaprezentowany w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i w odpowiedzi na skargę, odwołujący się do przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 1996 r. w sprawie wykonania ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nie jest uzasadniony, skoro rozporządzenie to, jak o tym była już mowa wyżej, nie ma zastosowania do egzekucji należności pieniężnych, o których mowa w art. 2 par. 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Niezależnie od tego rozporządzenie Rady Ministrów nie mogłoby zmienić w sposób zupełnie przeciwstawny uregulowań o randze ustawowej. Jak zwraca na to uwagę Wacław Tarasiewicz w Komentarzu "Prawo wodne" /Wydawnictwo Prawnicze, Warszawa 1981, str. 194/, z zestawienia art. 114 tej ustawy, mówiącego o pierwszeństwie przy zaspokajaniu należności z art. 137, należy dojść do przekonania, że ustawodawca, nadając należnościom określonym w tym ostatnim przepisie, w szczególności z tytułu składek na rzecz spółki wodnej, charakter danin publicznych, przesądził, iż egzekucja tych należności w razie nieuiszczenia w terminie będzie odbywała się w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, tak jak podatków i ciężarów publicznych. Podzielając ten pogląd sąd uznał, że zaskarżone postanowienie i utrzymane nim w mocy postanowienie organu I instancji wydane zostały z naruszeniem art. 59 par. 1 pkt 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z art. 137 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo wodne, w związku z czym postanowienia te uchylił na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./. O zwrocie kosztów postępowania na rzecz strony skarżącej orzeczono po myśli art. 55 ust. 1 tej ustawy.