I SA/Wr 1223/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Borońska po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za czerwiec 2004 r. wraz z odsetkami za zwłokę oraz kosztami postępowania egzekucyjnego postanawia przyznać prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Wraz ze skargą na opisaną wyżej decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W., M. S., reprezentowany przez radcę prawnego, złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podał, że znalazł się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, ponieważ z uwagi na leczenie od wiosny 2004 r. nie może pracować w swoim zawodzie. Z uwagi na pogarszający się stan zdrowia (poza choroba główną, którą jest pozapalna[...]i uszkodzony [...], cierpi na wiele innych poważnych chorób), stara się o przyznanie renty. Podał, że został zakwalifikowany do przeszczepu [...]. Wskazał, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, zaś z uzyskiwanego wynagrodzenia z tytułu umowy o pracę w kwocie 1.237,70 zł (netto) ponosi miesięcznie koszty leczenia w kwocie 550-600 zł (nie licząc kosztów dojazdu do placówek medycznych), opłatę "za korzystanie z mieszkania należącego do jego byłej żony" w kwocie 300 zł oraz koszty wyżywienia w kwocie 200 zł. Ponadto nie posiada żadnych nieruchomości czy też ruchomości o wartości powyżej 3000 euro. Nie dysponuje również zasobami pieniężnymi. Do przedmiotowego wniosku skarżący załączył dokumentację lekarską wskazującą na liczne schorzenia skarżącego, faktury VAT z dnia 4 września 2010 r. za nabycie lekarstw na łączną kwotę 523,20 zł. druk zwolnienia lekarskiego, druk ZUS RMUA za lipiec 2010 r., pasek wynagrodzenia. Na wezwanie referendarza sądowego wnioskodawca przedłożył zeznanie podatkowe PIT-37 za 2009 rok, wyciąg z rachunku dot. karty kredytowej (raty w wysokości 183,78 zł), historię z rachunku bankowego za okres od 23 lipca 2010 r. do 17 października 2010 r., pasek wynagrodzenia, zaświadczenie o stanie zdrowia z dnia 2 listopada 2010 r. oraz informację lekarską potwierdzającą, iż wnioskodawca ma wskazania do leczenia przeszczepieniem [...]. Ponadto wnioskodawca złożył oświadczenie, iż nie ma tytułu prawnego do lokalu, w którym zamieszkuje (jest tam jedynie zameldowany), prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie ponosi opłat z tytułu czynszu, czy za media, nie gromadzi potwierdzeń za zakupy żywności i lekarstw, żyje skromnie a ubrania kupuje w sklepach z odzieżą używaną. Podniósł, iż za miesiąc październik otrzymał wynagrodzenie w wysokości 699,10 zł, albowiem zostało ono pomniejszone o kwotę 550 zł na rzecz Urzędu Skarbowego z tytułu zajęcia. Wnioskodawca oznajmił również, że nie posiada lokat bankowych i dewizowych, nie ponosi kosztów profesjonalnego pełnomocnika oraz, że nie korzysta z państwowych form wsparcia finansowego. Postanowieniem z dnia 22 listopada 2010 r. referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi w części przekraczającej kwotę 100 zł, odmawiając mu prawa pomocy w pozostałym zakresie. W sprzeciwie od powyższego postanowienia, skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W jego uzasadnieniu oznajmił, że referendarz sądowy, w świetle złożonych oświadczeń i załączników, nie uwzględnił tego, że komornik dokonał zajęcia wynagrodzenia skarżącego na kwotę 550 zł, co w znaczny sposób ogranicza jego możliwości zarobkowe. Z kolei zapłacenie wpisu od skargi w wysokości po 100 zł w pięciu sprawach, pozbawi skarżącego środków do życia. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Na wstępie zaznaczyć należy, iż przedmiotem rozpoznania Sądu będzie wniosek o przyznanie prawa pomocy, który jest jednym z pięciu złożonych przez skarżącego w zainicjowanych przez niego sprawach sądowoadministracyjnych (sygn. akt od I SA/Wr 1221/10 do I SA/Wr 1225/10). Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej: p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. W świetle powyższego, Sąd stosując przepisy ustawy regulujące kwestię zwolnienia od kosztów sądowych, a także mając na uwadze zebrany materiał dowodowy ponownie rozpoznał wniosek strony. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast zgodnie z pkt 2 powołanego przepisu prawo pomocy następuje w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślenia jednak wymaga, że zwolnienie od ponoszenia kosztów postępowania, czy to w części, czy w całości, stanowi odstępstwo od reguły wynikającej z art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Powyższe jest konsekwencją konstytucyjnej zasady wynikającej z art. 84 Konstytucji RP, zgodnie z którym każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie. W istocie konstytucyjną zasadą jest również prawo do sądu ustanowione w art. 45 ust. 1, dlatego też w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy dochodzi do konieczności dokonania wyważenia pomiędzy zapewnieniem prawa do sądu podmiotowi niemającemu dostatecznych środków, a zasadą powszechności i równości w ponoszeniu ciężarów i świadczeń publicznych (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Zakamycze 2005, s. 585). Zatem strona występująca na drogę sądową winna mieć świadomość obowiązku uczestniczenia w kosztach tego postępowania. Wnosząc natomiast o zwolnienie z tego obowiązku, strona musi wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że istnieją w stosunku do niej okoliczności dające podstawę do przeniesienia na Skarb Państwa ciężaru ponoszenia zaistniałych w tym postępowaniu kosztów sądowych. Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanego wniosku o przyznanie prawa pomocy, Sąd stwierdza, że skarżący wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych związanych ze swym udziałem w sprawie. Z ustalonego przez Sąd stanu faktycznego wynika, że w 2009 r. skarżący uzyskał dochód w wysokości 24.379,41 zł, pozostaje w stosunku pracy, z którego uzyskuje wynagrodzenie w kwocie niewiele ponad 1.200 zł netto, nie dysponuje nieruchomościami i wartościowymi ruchomościami oraz nie posiada oszczędności. Samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, a jego wynagrodzenie przeznaczane jest na zakup lekarstw oraz opłatę za mieszkanie i wyżywienie. Skarżący korzysta również z pomocy finansowej bliskich oraz kredytu. W miesiącu październiku 2010 r. skarżący otrzymał wynagrodzenie w wysokości 699,10 zł, albowiem zostało ono zajęte na skutek postępowania egzekucyjnego. Z nadesłanej przez skarżącego aktualnej dokumentacji lekarskiej wynika, iż cierpi on na liczne schorzenia w postaci pozapalnej marskości [...], co powoduje konieczność przeszczepienia [...], nadciśnienia wrotnego, żylaków przełyku, gastropatii, zakrzepicy żyły krezkowej górnej, wodobrzusza, hipersplenizmu, pacopenii wtórnej, żylaków podudzi. Ponadto skarżący jest w stanie po wielokrotnym podwiązywaniu żylaków przełyku. Niewątpliwie, w ocenie Sądu, sytuacja zdrowotna skarżącego powoduje konieczność wysokich nakładów na leczenie. Mając zatem na uwadze przedstawioną w przedmiotowym wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz w nadesłanych oświadczeniach i dokumentach, sytuację materialną, życiową i zdrowotną skarżącego (brak oszczędności i majątku, który mógłby służyć pozyskaniu środków na sfinansowanie kosztów postępowania, niewysoki dochód przeznaczany w całości na konieczne koszty utrzymania i leczenia licznych schorzeń, konieczność zapożyczania się, fakt dokonywania potrąceń z wynagrodzenia skarżącego przez komornika, samodzielne prowadzenie gospodarstwa domowego) uznać należy, że strona nie jest w stanie wygospodarować środków finansowych na pokrycie kosztów sądowych bez uszczerbku swojego koniecznego utrzymania. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.