I SA/Wr 1235/10

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu Michał Kazek po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E. Ż. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za styczeń, luty, marzec, kwiecień, maj i czerwiec 2007 r. postanawia: przyznać stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W sprawie, E. Ż. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu tego żądania wskazała, że pozostaje w rozdzielności majątkowej z mężem M. Ż., który miesięcznie przekazuje jej 500 zł na utrzymanie domu. Podała, że z tytułu umowy o pracę uzyskuje wynagrodzenie w kwocie 1.317 zł (brutto), wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z nieletnim synem i jest właścicielką domu o powierzchni 250 m², który jest obciążony hipoteką przymusową dotyczącą jej zobowiązań opiewających na łączną kwotę 3.272.166 zł. Z przesłanych na wezwanie dokumentów wynika, poza wcześniej oświadczonymi przez stronę faktami, że miesięczne wydatki jej gospodarstwa domowego wynoszą 1.331,45 zł, z wynagrodzenia za pracę strony i jej męża prowadzona jest egzekucja komornicza, natomiast w roku 2009 skarżąca uzyskała przychód w łącznej kwocie 9.610,67 zł. Wskazać należy na dwie okoliczności: po pierwsze, zarządzeniem z 7 grudnia 2010 r. Przewodniczący Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wyznaczył wpis sądowy od skargi w kwocie 35.366 zł; i po drugie, postanowieniem z dnia 2 listopada 2009 r. (sygn. akt I SA/Wr 1162/09) referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości. W sprawie zważono, co następuje. Stosownie do brzmienia art. 245 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1) a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2 cyt. wyżej przepisu). Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych, na które stosownie do art. 211 ustawy procesowej składają się opłaty sądowe i zwrot wydatków, można wysnuć wniosek, iż są one zasadą, natomiast zwolnienie od ich uiszczenia winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych jest z kolei instytucją stosowaną w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem. Przykładowo, do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy jak i stan faktyczny sprawy, referendarz sądowy doszedł do przekonania, że w przypadku strony skarżącej zaistniały ustawowe przesłanki do przyznania jej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, określone w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarżąca wykazała w sprawie, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów sądowych, na które składa się na aktualnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego wpis sądowy od skargi, bez uszczerbku koniecznego utrzymania jej gospodarstwa domowego. Świadczą o tym z jednej strony wysokość dochodów skarżącej w roku 2009, wysokość aktualnie uzyskiwanego dochodu, kwota pieniężna, jaka przypada na miesięczne utrzymanie członka jej dwuosobowej rodziny (ok. 742 zł), a także wynikające z prowadzonej w stosunku do skarżącej egzekucji sądowej i administracyjnej pozbawienie znacznej części jej majątku oraz obiektywne ograniczenie możliwości dysponowania pozostałymi składnikami majątku (wpisanie hipoteki przymusowej do księgi wieczystej domu), natomiast z drugiej strony wyznaczona kwota wpisu – 35.366 zł. Wpływ na rozstrzygnięcie w sprawie wniosku o zwolnienie z kosztów sądowych miał również brak poprawy sytuacji materialnej skarżącej w porównaniu ze stanem faktycznym ustalonym w uzasadnieniu postanowienia referendarskiego z dnia 2 listopada 2009 r. w sprawie o sygn. akt I SA/Wr 1162/09. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, referendarz sądowy postanowił jak w sentencji. Na marginesie powyższych stwierdzeń powołać trzeba uregulowanie art. 249 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wedle którego przyznanie prawa pomocy może być cofnięte w całości lub w części, jeżeli się okaże, że okoliczności, na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć.