I SA/Wr 124/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Piotr Kieres, Sędziowie sędzia WSA Jarosław Horobiowski, asesor WSA Iwona Solatycka (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 5 września 2023 r. sprawy ze skargi M. R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia 28 listopada 2022 r. nr SKO 4121/289/2022 w przedmiocie uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia I. uchyla zaskarżone postanowienie w całości; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu na rzecz skarżącego kwotę 597 zł (pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu (dalej jako: SKO, Organ) z dnia 28 listopada 2022 r. nr SKO 4121/289/2022 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia na postanowienie Wójta Gminy Kłodzko (dalej jako: Wójt) z dnia 9 września 2022 r. nr RF.3120.11.3.2022 nakładającego na Stronę karę porządkową w wysokości 500,00 zł wydane wobec M. R. (dalej jako: Strona, Skarżący). W uzasadnieniu ww. postanowienia SKO wskazało na uchybienie terminowi z art. 236 § 2 pkt 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 1540 ze zm.) – dalej jako o.p., albowiem postanowienie o nałożeniu kary porządkowej zostało doręczone Stronie w dniu 16 września 2022 r., a zażalenie zostało wniesione za pośrednictwem platformy ePUAP dnia 26 września 2022 r. SKO wskazało też na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 kwietnia 2022 r. sygn. akt: II FPS 1/22, wskazując, że pełnomocnictwo złożone przed wszczęciem postępowania wznowieniowego, nie będzie skuteczne w tym postępowaniu. Od powyższego postanowienia Strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego we Wrocławiu, wnosząc o stwierdzenia nieważności postanowień I i II instancji, rozpatrzenia sprawy w trybie uproszczonym i zasądzenie kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych. Strona zarzuciła naruszenie: - art. 236 § 2, w związku z art. 145 § 2 o.p. przez niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że termin do złożenia zażalenia się rozpoczął mimo, że skarżonego postanowienia nie doręczono ustanowionemu pełnomocnikowi Strony; - art. 228 § 1 pkt 1, w związku z art. 219, art. 239, art. 212, art. 145 § 2 o.p. przez uznanie dopuszczalności zażalenia, gdy niedopuszczalność zażalenia wynika z tych przepisów, wydane postanowienie nie weszło do obrotu prawnego i nie wywołuje skutków prawnych i nie rozpoczął bieg termin na złożenie zażalenia, gdyż nie zostało ono doręczone ustanowionemu pełnomocnikowi. - art. 145 § 2, art. 212, w związku z art. 219, art. 239 a także art. 2a o.p. przez uznanie przez organ II instancji, że zaskarżone postanowienie weszło do obrotu prawnego pomimo wadliwego doręczenia postanowienia I instancji stronie, a nie ustanowionemu w sprawie pełnomocnikowi; - uznanie przez organ II instancji, że w sprawie zaistniały przesłanki ustawowe do wydania zaskarżonego postanowienia pomimo naruszenia przez organ I instancji art. 145 § 2, art. 212 w związku z art. 219; - art. 247 § 1 pkt 3 o.p., wobec faktu utrzymania przez organ II instancji w mocy postanowienia organu I instancji, które nie weszło do obrotu prawnego, a więc nie mogło być przedmiotem zażalenia i stać się postanowieniem ostatecznym; - art. 138a, art. 138e § 1 i § 4, art. 138h o.p. przez nie zastosowanie tych przepisów i uznanie przez organ II instancji, że w postępowaniu pełnomocnik był nieuprawniony do reprezentowania podatnika; - art. 145 § 2 o.p. poprzez nie zastosowanie tego przepisu i nie doręczenie postanowienia wydanego przez organ I instancji pełnomocnikowi ustanowionemu przez Podatnika, co spowodowało, że ww. postanowienie nie weszło do obrotu prawnego i nie wywołuje żadnych skutków prawnych, nie mógł być zatem uchybiony termin do jego wniesienia; - art. 120 o.p. przez nie zastosowanie tego przepisu, co spowodowało że organ podatkowy nie działał na podstawie przepisów prawa; - art. 121 § 1 o.p. przez nie zastosowanie tego przepisu i prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do organu. W uzasadnieniu skargi wskazano na udzielenie pełnomocnictwa szczególnego doradcy podatkowemu przez Stronę w zakresie podatku od nieruchomości za lata 2016-2021, o czym Wójt został poinformowany pismem z dnia 31 maja 2021 r., pełnomocnik wskazał, że jako załącznik dołączono do tego pisma odpis przedmiotowego pełnomocnictwa. Wójt ponownie został poinformowany o udzielonym pełnomocnictwie pismem z dnia 16 grudnia 2022 r. Zdaniem Skarżącego nie jest uzasadnione żądanie organu okazywania pełnomocnictwa w danej sprawie na każdym jej etapie. Żaden przepis prawa nie zabrania udzielenia pełnomocnictwa przed wszczęciem postępowania podatkowego, w sprawie która obejmuje udzielone pełnomocnictwo. Jeśli pełnomocnictwo zostało okazane organowi to obowiązkiem organu jest zrobić jego odpis, złożyć do akt i honorować w każdej sprawie z zakresu umocowania. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Organ wskazał, że doradca podatkowy okazał Wójtowi pełnomocnictwo szczególne w dniu 31 maja 2021 r., a w tym czasie nie toczyło się postępowanie w toku którego została nałożona postanowieniem kara porządkowa, albowiem zostało ono wszczęte z urzędu postanowieniem z dnia 26 lipca 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Na podstawie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022, poz. 2492 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przepis art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634) – dalej p.p.s.a., ogranicza podstawy prawne uwzględnienia skargi do stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a., które to ograniczenie nie ma zastosowania w rozpatrywanym przypadku. Sprawa została rozpoznana w postępowaniu uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów stosownie do treści przepisu art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie oceniając prawidłowość doręczenia zaskarżonego postanowienia wskazać należy ma uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 kwietnia 2022 r. o sygn. akt II FPS 1/22 (dostępna – CBOSA), w myśl, której: "1. Użyty w art. 138e § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2017 r. poz. 201 ze zm.) zwrot "we wskazanej sprawie podatkowej lub innej wskazanej sprawie należącej do właściwości organu podatkowego" należy rozumieć w ten sposób, że odwołuje się on do wynikającego ze stosunku podstawowego materialnego zakresu pełnomocnictwa szczególnego, co oznacza, że może ono obejmować każdą sprawę należącą do właściwości organu podatkowego, do której stosuje się przepisy tej ustawy. 2. Jednakże do wywołania skutku procesowego konieczne jest złożenie pełnomocnictwa szczególnego do akt sprawy w konkretnym postępowaniu prowadzonym przed organem podatkowym, stosownie do art. 138e § 3 Ordynacji podatkowej." Z akt sprawy wynika natomiast, że pełnomocnik, w postepowaniu wznowieniowym, nie złożył pełnomocnictwa do zastępowania Strony, zatem zasadnym było doręczenie przez organ I instancji - postanowieniem z dnia 26 lipca 2022 r. nakładającego na Stronę karę porządkową - bezpośrednio Stronie. Sąd uchylił zaskarżone postanowienie z innego powodu, albowiem w aktach brak jest dokumentów umożliwiających weryfikację tych elementów stanu faktycznego, które uprawniały SKO do uznanie, że termin o którym mowa w art. 236 § 2 pkt 1 o.p. nie został zachowany przez Stronę. Zgodnie z tym przepisem zażalenie na postanowienie wnosi się w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia Stronie. Z przedłożonego do akt sprawy zwrotnego potwierdzenia odbioru w dniu 16 września 2023 r. pisma wynika, że dotyczy ono pisma z dnia 15 września 2022 r., tymczasem postanowienie w sprawie nałożenia kary porządkowej zostało wydane w dniu 9 września 2022 r. Zatem w aktach sprawy brakuje zwrotnego potwierdzenia postanowienie o nałożeniu kary porządkowej, w sprawie w której SKO uznało, że zażalenie od tego aktu, wniesione zostało z uchybieniem terminu. W aktach sprawy brak jest też dokumentu z którego by wynikało z jaką datą zostało wniesione zażalenie od postanowienia o nałożeniu kary porządkowej. Sąd wskazuje, odwołując się do art. 54 § 2 p.p.s.a, iż przez akta sprawy administracyjnej należy rozumieć pełną dokumentację, stanowiącą dowód przeprowadzonych przez organy administracji i strony czynności prawnych oraz dowody pozwalające skonfrontować twierdzenia i zarzuty skarżących. Akta administracyjne, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., przesyłane do kontroli sądowej wraz ze skargą, winny zdaniem Sądu zawierać wszystkie dokumenty obrazujące kolejne czynności formalne i merytoryczne, wykonywane przez organy prowadzące postępowanie w rozstrzyganej sprawie. Przesyłane sądowi akta postępowania winny zawierać dokumenty ułożone chronologicznie, złączone i ponumerowane, wyposażone w kartę przeglądową, czyli spis treści. Zdaniem składu orzekającego w sprawie, prawnego źródła tego poglądu należy upatrywać zarówno w przepisie art. 133 § 1 p.p.s.a. jak i w treści art. 122 i art. 187 § 1 O.p. jako zasad proceduralnych, a także przepisów szczegółowych w zakresie zbierania i dokumentowania dowodów oraz art. 54 § 2 p.p.s.a. Przesłane Sądowi akta sprawy nie spełniają tych wymagań, z przyczyn wskazanych powyżej, tym samym sprawa, co do zasady, wymyka się spod kontroli sądowo-administracyjne. Mając powyższe na uwadze, Sąd w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), w związku z art. 133, art. 54 § 2 p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy SKO powinno poddać analizie datę doręczenia Stronie postanowienia z dnia 9 września 2022 r. od którego to został wniesiony środek odwoławczy – mając na uwadze wskazane przez Sąd uwagi co do kompletności akt. Również przyjęta przez SKO data wniesienia zażalenia winna znaleźć odzwierciedlenie w aktach administracyjnych. O kosztach postępowania sądowoadministracyjnego Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art 205 § 2 i § 4 p.p.s.a.