I SA/Wr 1240/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dagmara Dominik – Ogińska po rozpoznaniu w dniu 4 kwietnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego w sprawie ze skargi A Spółki z o.o. z siedzibą we W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] sierpnia 2010 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od maja do października 2005 r. oraz za maj 2007 r. postanawia: przyznać prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 4.786 zł strona skarżąca A Sp. z o. o. z siedzibą we W. (przedmiot działalności: sprzedaż hurtowa pozostałych maszyn i urządzeń) wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego. W uzasadnieniu wniosku Spółka wskazała, że z dniem [...] sierpnia 2010 r. zawiesiła prowadzenie działalności gospodarczej, zaś rok 2009 zamknęła stratą netto w kwocie 43.179,15 zł przy obrotach na działalności podstawowej w kwocie 154.760,51 zł. Ponadto w 2010 r. nie prowadziła działalności i na dzień [...] listopada 2010 r. rachunek wyników Spółki wykazuje stratę w kwocie 36.102,32 zł. Wnioskująca Spółka podała także, że wierzytelności zagranicznych kontrahentów zaliczyła do nieściągalnych należności, bank prowadzący obsługę spółki wypowiedział umowę kredytową, zaś jej rachunek bieżący został zajęty w postępowaniu egzekucyjnym. W oświadczeniu o majątku i dochodach Spółka wskazała, iż wysokość jej kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych wyniosła 61.037,55 zł, wartość środków trwałych – "0,00", wysokość straty za ostatni rok obrotowy według bilansu – 43.178,15 zł, natomiast na rachunkach bankowych nie posiada środków finansowych. Na koniec Spółka oznajmiła, iż wnosi o ustanowienie dor. pod. P. A. L.. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego, skarżąca Spółka przedłożyła: zeznanie podatkowe CIT- za 2009 rok, w którym wykazano stratę w kwocie 19.459,19 zł, przy przychodach w kwocie 194,992,44 zł; deklaracje VAT-7 za czerwiec, wrzesień, listopad 2010 r., gdzie wykazano nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym w kwocie 18.615 zł do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy a w listopadzie 2010 r. nabyto towary i usługi za kwotę 1.300 zł (brutto); wyciągi z dwóch rachunków bankowych (w PLN i EUR) za październik, listopad i grudzień 2010 r., na których brak jest operacji, związanych z działalnością gospodarczą, zaś ich saldo jest ujemne; wniosek o dokonanie wpisu w KRS o zawieszeniu działalności Spółki z dniem 1 czerwca 2010 r.; uchwałę zarządu Spółki z dnia [...] maja 2010 r. o zawieszeniu jej działalności gospodarczej na okres 24 miesięcy, tj. od [...] czerwca 2010 r. do [...] maja 2012 r.; pismo z dnia [...] czerwca 2010 r. skierowane do Naczelnika Urzędu Skarbowego W.-[...] informujące o zawieszeniu przez Spółkę działalności gospodarczej. Postanowieniem z dnia 1 lutego 2011 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W ocenie referendarza sądowego będąca wynikiem zdarzeń z lat poprzednich, sytuacja majątkowa spółki, aczkolwiek niełatwa, nie pozwala na przyjęcie, iż uzasadnia ona uwzględnienie jej wniosku. W sprawie nie może mieć decydującego znaczenia ujemny wynik działalności gospodarczej spółki w ostatnich dwóch okresach rozliczeniowych, jako że uczestniczenie w obrocie gospodarczym nie zakłada uzyskiwania dodatniego wyniku finansowego w każdym roku. Ponadto referendarz sądowy stwierdził, że pomimo trudnej sytuacji finansowej i zawieszenia w sierpniu 2010 r. prowadzenia działalności gospodarczej w skarżąca spółka nadal, w listopadzie 2010 r., nabywała towary i usługi. Z kolei w tym samym czasie wykazywała kwotę 18.615 zł nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy, a nie do zwrotu, który pozwoliłby jej na dysponowanie tą kwotą m.in. w związku z koniecznością ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Prowadzi to do podważenia wiarygodności jej twierdzenia o braku jakichkolwiek środków pieniężnych oraz o charakterze jej trudności finansowych. W dniu [...] lutego 2011 r. Spółka nadesłała uwierzytelnione kopie deklaracji VAT-7, które zostały złożone na wezwanie referendarza sądowego. W sprzeciwie o ww. postanowienia, uzupełnionym w dniu [...] marca 2011 r., skarżąca Spółka podniosła, iż referendarz dokonał błędnych ustaleń faktycznych. Stwierdziła, że wprawdzie w deklaracji VAT-7 za listopada 2010 r. wykazała fakt nabycia towarów i usług w kwocie 1.300 zł, to jednak nie świadczy to o tym, że posiadała środki finansowe na poniesienie tego wydatku. Zwróciła uwagę, że w części D.2 deklaracji VAT-7 wykazuje się nabycie towarów i usług oraz podatek naliczony, nie zaś wydatki faktycznie poczynione w okresie rozliczeniowym. Wskazała, że z uwagi na metodę memoriałową w rozliczeniu podatku od towarów i usług, moment nabycia towaru lub usługi i moment faktycznego poniesienia wydatku, może dzielić znaczny okres czasu. Co więcej, dla prawidłowego rozliczenia podatku do towarów i usług w wielu przypadkach bez żadnego znaczenia prawnego pozostaje kwestia, czy w ogóle wykazane w deklaracji wartości nabycia towarów i usług i podatku, zostały przez podatnika zapłacone. Wyjaśniła, że powyższa kwota stanowiła nabycie usługi księgowej, lecz kwoty tej nie zapłaciła. Kontrahent skarżącej był jednak obowiązany do wystawienia faktury VAT dokumentującej sprzedaż tej usługi. Z kolei z faktu otrzymania tejże faktury wynikało prawo skarżącej do obniżenia kwoty podatku należnego o podatek naliczony, z którego to prawa skarżąca skorzystała. Wskazała ponadto, w odniesieniu do wykazanej w deklaracjach VAT-7 kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym, że w sytuacji przekazania tej kwoty na rachunek bankowy, nie mogłaby nią dysponować, ponieważ zostałaby zaliczona na poczet zaległości podatkowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 zd. pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej: "ppsa", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W świetle powyższego, sąd stosując przepisy ustawy regulujące kwestię zwolnienia od kosztów sądowych, a także mając na uwadze zebrany materiał dowodowy rozpoznał wniosek strony. W myśl art. 246 § 2 pkt 1) ppsa przyznanie prawa pomocy osobie prawnej może być przyznane w zakresie całkowitym (o takie wnosi skarżąca), gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Podkreślenia wymaga, że powołana regulacja prawna stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 ppsa, stosownie do której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Tak więc, przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). W świetle przytoczonej regulacji oraz powyższych uwag, a także ustalonego stanu faktycznego, stwierdzić należy, że wniosek skarżącej Spółki zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Sądu, skarżąca Spółka aktualnie nie posiada środków finansowych na obronę swoich praw przed Sądem. Spółka bowiem, ze względu na zawieszenie prowadzenia działalności gospodarczej od [...] czerwca 2010 r., nie osiąga żadnych przychodów, co wykazała w załączonych do akt sprawy dokumentach. Nie dysponuje również żadnymi zasobami pieniężnymi. Dodatkową okolicznością przemawiającą za przyznaniem skarżącej Spółce prawa pomocy jest fakt prowadzenia wobec niej postępowania egzekucyjnego, co potwierdza wyciąg z rachunku bankowego za grudzień 2010 r. (k. [...] akt sądowych) – potrącono kwotę 80,28 zł. Odnosząc się do wniosku strony o ustanowienie z urzędu doradcy podatkowego w osobie P. A. L., Sąd wskazuje, że w świetle art. 244 § 3 ppsa, jeżeli strona we wniosku wskazała adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego, właściwa okręgowa rada adwokacka, rada okręgowej izby radcy prawnych, Krajowa Rada Doradców Podatkowych lub Krajowa Rada Rzeczników Patentowych, w miarę możliwości i w porozumieniu ze wskazanym adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym, wyznaczy adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego wskazanego przez stronę. Powyższa regulacja oznacza, że ocena możliwości wyznaczenia w przedmiotowej sprawie wskazanego przez stronę pełnomocnika należy do Krajowej Rady Doradców Podatkowych. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu na mocy art. 246 § 2 pkt 1) ppsa orzekł jak w sentencji postanowienia.