I SA/Wr 1243/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Lidia Błystak, Sędziowie Sędzia WSA Marta Semiczek, Asesor WSA Anetta Chołuj (spr.), Protokolant Kamilla Gos-Górska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 9 stycznia 2008 r. przy udziale --- sprawy ze skargi W. M. - PHPU "A" w L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w L. z dnia [... nr [...] w przedmiocie odmowy dokonania potrącenia zaległości podatkowej z wierzytelności oddala skargę. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. decyzją z dnia [...] o nr [...]- działając na podstawie art. 64 § 1, § 2 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm.), przywołanej dalej w skrócie O.p. - odmówił dokonania wnioskowanego przez W. M. potrącenia zaległości podatkowych z wierzytelności wobec Przedsiębiorstwa "A" w Z. w wysokości [...] wraz z odsetkami za zwłokę, kosztami postępowania sądowego i kosztami zastępstwa procesowego w kwocie [...]. W uzasadnieniu decyzji organ podatkowy wskazał, że warunkiem dokonania potrącenia jest zaistnienie okoliczności wskazanych przez ustawodawcę, a tymi w myśl uregulowań wynikających z treści art. 64 § 2 O.p. jest posiadanie przez podatnika ubiegającego się o dokonanie potrącenia wzajemnych, bezspornych i wymagalnych wierzytelności wobec państwowych jednostek budżetowych, z tytułu wykonywania robót budowlanych na podstawie przepisów ustawy o zamówieniach publicznych, pod warunkiem, że potrącenie dokonywane jest przez tego podatnika i z tej wierzytelności, a żadna z tych przesłanek w przedmiotowym postępowaniu nie zaistniała. W odwołaniu W. M. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając organowi podatkowemu naruszenie art. 64 § 2 O.p. i niezastosowanie w rozpatrywanej sprawie art. 40 § 2 Kodeksu cywilnego. Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z dnia [...] o nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, nie znajdując podstaw do jej uchylenia. Podzielił stanowisko zaprezentowane przez organ podatkowy I instancji, że w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione warunki z art. 64 § 2 O.p. Organ podkreślił, że "A" w Z. nie jest państwową jednostką budżetową, lecz przedsiębiorstwem państwowym, poza tym wskazane przez skarżącego wierzytelności nie stanowiły należności z tytułu robót budowlanych, dostaw czy usług wykonanych przez niego w trybie przepisów o zamówieniach publicznych. Za niezasadny uznał organ odwoławczy zarzut odnoszący się do zaniechania przeprowadzenia pełnego postępowania wyjaśniającego przez pominięcie dowodu z akt postępowania upadłościowego -A" , wskazując, że zakres postępowania dowodowego ogranicza się do zbadania sprawy i poczynienia ustaleń, które mogą mieć jakikolwiek wpływ na sposób załatwienia sprawy i treść wydanego rozstrzygnięcia, natomiast powołany przez skarżącego przepis art. 40 § 2 Kodeksu cywilnego określający zakres odpowiedzialności Skarbu Państwa za zobowiązania państwowych osób prawnych może stanowić podstawę ewentualnych roszczeń o zaspokojenie wierzytelności przed sądami powszechnymi, nie pozostając jednakże w żadnej korelacji z treścią przepisu art. 64 § 2 O.p. stanowiącego o potrąceniu zaległości podatkowej podatnika z wierzytelności państwowej jednostki budżetowej. W skardze skarżący wniósł o uchylenie decyzji obu organów, zarzucając naruszenie: - art. 62 § 2 O.p. (zapewne chodzi o art. 64 § 2 O.p.) przez zawężająca wykładnię tego przepisu oraz niezastosowanie w sprawie przepisów działu II Kodeksu cywilnego, a w szczególności art. 40 § 2 Kodeksu cywilnego - naruszenie art. 7, art. 75 i art. 80 Kpa przez niewyjaśnianie wszystkich okoliczności dotyczących ustalenia stanu faktycznego i przeprowadzenia wszelkich dowodów, które prowadziłyby do wyjaśnienia sprawy, przez odmowę przeprowadzenia dowodu z akt postępowania upadłościowego "A" w Z. w celu ustalenia czy Skarb Państwa nie przejął określonego składnika mienia upadłego przedsiębiorstwa państwowego, co skutkowałoby możliwością zastosowania art. 40 § 2 Kc, a więc skuteczności potrącenia należnej skarżącemu wierzytelności w stosunku do Skarbu Państwa, a co za tym idzie możliwość stosowania przepisu art. 64 § 2 Ordynacji podatkowej. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie w całości podtrzymując argumentację zawartą w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), właściwość sądów administracyjnych obejmuje sprawowanie kontroli decyzji i innych rozstrzygnięć administracyjnych w oparciu o kryterium ich zgodności z prawem. Jak stanowi natomiast przepis art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., uchylenie przez sąd zaskarżonego aktu następuje w razie stwierdzenia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu lub w wyniku naruszenia przepisów prawa materialnego mających wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie, zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie uchybiają bowiem prawu. Organ podatkowy właściwie dokonał subsumcji normy prawa materialnego pod prawidłowo ustalony stan faktyczny, jak również nie naruszył przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zasadniczo przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest ocena, czy organy podatkowe prawidłowo odmówiły skarżącemu potrącenia zaległości podatkowych z wierzytelności wobec "A" w Z. Instytucja potrącenia jest jednym ze sposobów wygasania zobowiązań. Wygasanie zobowiązań podatkowych przez potrącenie przypomina kompensatę wierzytelności cywilnoprawnych. Nie należy jednak utożsamiać instytucji potrącenia występujących w tych gałęziach prawa, mimo pewnych zewnętrznych podobieństw pomiędzy nimi. W obu przypadkach chodzi bowiem o sytuacje, gdy podmioty stosunków zobowiązaniowych są jednocześnie wierzycielami i dłużnikami, wierzytelności są przedmiotowo jednorodzajowe oraz wymagalne, wreszcie obie wierzytelności powinny istnieć pomiędzy tymi samymi osobami, co wyklucza w zasadzie włączenie do kompensaty osób trzecich. Jednakże treść instytucji potrącenia w prawie cywilnym jest znacznie bogatsza niż w prawie podatkowym co wynika z podstawowych różnic pomiędzy zobowiązaniowymi stosunkami prawnymi w obu gałęziach prawa. W prawie cywilnym występują dwa rodzaje potrącenia - umowne i ustawowe. Potrącenie w prawie podatkowym może być natomiast realizowane tylko przy spełnieniu warunków określonych w Ordynacji podatkowej (por. Komentarz Ordynacja podatkowa B.Adamiak, J.Borkowski, R.Mastalski, J. Zubrzycki, UNIMEX 2004r. str. 272). Przepis art. 64 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm.), przywołanej dalej w skrócie O.p. przewiduje potrącenie bieżących zobowiązań podatkowych oraz zaległości z wzajemnej, bezspornej i wymagalnej wierzytelności wobec państwowych jednostek budżetowych z tytułu robót budowlanych, dostaw lub usług wykonanych przez niego w trybie przepisów o zamówieniach publicznych. Jednym z koniecznych zatem warunków potrącenia jest aby to była zaległość z wierzytelności wobec państwowej jednostki budżetowej. Przedstawiona przez skarżącego wierzytelność nie dotyczy państwowej jednostki budżetowej, bowiem "A" w Z. nie jest taką jednostką. Jak wynika z wypisu KRS firma ta jest przedsiębiorstwem państwowym, którego organem założycielskim jest Wojewoda D. Definicja jednostek budżetowych została zawarta w art. 20 ustawy z dnia 30 czerwca 2005r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 249, poz. 2104 z późn. zm.). Zgodnie z tą definicją jednostkami budżetowymi są takie jednostki organizacyjne sektora finansów publicznych, które pokrywają swoje wydatki bezpośrednio z budżetu, a pobrane dochody odprowadzają na rachunek odpowiednio dochodów budżetu państwa albo budżetu jednostki samorządu terytorialnego. Natomiast definicja przedsiębiorstwa państwowego została określona w przepisie art. 1 ustawy z dnia 25 września 1981r. o przedsiębiorstwach państwowych (tekst jedn. Dz. U. z 2002r. Nr 112, poz. 981 z późn. zm.), zgodnie z jej treścią przedsiębiorstwo państwowe jest samodzielnym samorządnym i samofinansującym się przedsiębiorcą posiadającym osobowość prawną. Na podstawie tych definicji ustawowych jednoznacznie stwierdzić należy, że państwowa jednostka budżetowa i przedsiębiorstwo państwowe są odmiennymi prawnymi formami organizacyjnymi. Poza tym kolejnym warunkiem niezbędnym do skorzystania z możliwości potrącenia jest aby dostawa towaru odbyła się w trybie przepisów o zamówieniach publicznych, jednak z dokumentów przedłożonych przez skarżącego nie wynika aby dostawa realizowana była w takim trybie. Z akt sprawy wynika jedynie, że przysługujące skarżącemu należności od Przedsiębiorstwa "A" w Z. udokumentowane fakturami wynikają z zakupu od niego paliwa oraz olejów. Zatem słusznie uznały organy podatkowe, że brak jest wszystkich koniecznych przesłanek ustawowego potrącenia zobowiązania podatkowego przewidzianego w art. 64 § 2 Ordynacji podatkowej. Należy podkreślić, że zakres postępowania dowodowego przeprowadzonego przez organy ograniczał się do zbadania czy wystąpiły przesłanki z art. 64 § 2 O.p., natomiast powołany przez skarżącego przepis art. 40 § 2 Kodeksu cywilnego określający zakres odpowiedzialności Skarbu Państwa za zobowiązania państwowych osób prawnych może stanowić podstawę ewentualnych roszczeń o zaspokojenie wierzytelności przed sądami powszechnymi, nie pozostając jednakże w żadnym związku z treścią art. 64 § 2 O.p. stanowiącego o potrąceniu zaległości podatkowej podatnika z wierzytelności państwowej jednostki budżetowej. Zbędne więc było - wbrew twierdzeniu skarżącego - włączanie do akt tego postępowania akt postępowania upadłościowego prowadzonego wobec Przedsiębiorstwa "A" w Z. Tym samym Sąd nie stwierdził naruszenia przez organy podatkowe art. 64 § 2 O.p. W ocenie Sądu organy podatkowe - uczyniły zadość zasadom postępowania podatkowego - w szczególności zapisom wynikającym z art. 122 i art.187 § 1 oraz art. 191 O.p. Podjęły niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i zebrały materiał dowodowy oraz w sposób wyczerpujący go rozpatrzyły i oceniły. Za nieuzasadnione należy zatem uznać zarzuty skargi, co do naruszenia przez organy zasad postępowania podatkowego. Na marginesie należy zaznaczyć, że powołane przez skarżącego przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, nie mają zastosowania w niniejszej sprawie. Zastosowanie mają przepisy Ordynacji podatkowej. Reasumując zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a skarga z braku podstaw do uwzględnienia podlega oddaleniu z mocy art. 151 p.p.s.a.