I SA/Wr 1248/09

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 24 sierpnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w L. z dnia [---] nr [---] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych postanawia: przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od obowiązku uiszczania opłat sądowych w kwocie przewyższającej 500 zł. Skarżący, po wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 2.000 zł, wniósł o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych uzasadniając, że zasoby pieniężne, które posiadał, Urząd Skarbowy zajął na poczet spornego podatku. Natomiast dochody z emerytur pobieranych przez wnioskodawcę i jego żonę, ledwie wystarczają na bieżące utrzymanie. Dodał, że oboje z żoną są schorowani. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżący postaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z żoną, synową i wnukiem. Posiada dom o powierzchni 110 m2, poza tym nie dysponuje żadnymi zasobami pieniężnymi ani przedmiotami o wartości powyżej 3.000 euro. Również osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym nie posiadają majątku o znacznej wartości. Jedynym dochodem są wskazane wyżej emerytury w łącznej kwocie brutto 2.784, zł. Ponadto wnioskodawca wskazał, że jest chory na zakrzepicę, w związku z czym wymaga stałej opieki lekarskiej i ponosi wydatki na leczenie w kwocie około 400 zł miesięcznie. Jego żona również choruje i przeznacza na leczenie około 200 zł miesięcznie. Na wezwanie Sądu do przedłożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń, skarżący nadesłał zeznania podatkowe za 2008 r., aktualne decyzje ZUS o wysokości emerytur, wyciągi z rachunku bankowego bieżącego oraz karty kredytowej Visa Gold, kopię ostatniej strony odpowiedzi na skargę w niniejszej sprawie oraz dokument potwierdzający zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Z powyższych dokumentów wynika, ze małżonkowie, rozliczający się wspólnie z podatku dochodowego, w 2008 r. uzyskali dochód z tytułu emerytur w łącznej wysokości 25.114,12 zł. Obecnie ich dochód netto z tytułu emerytur wynosi 2.340,55 zł. Na bieżący rachunek bankowy dokonywane są wpłaty gotówkowe w kwotach 600,zł, 1.400 zł, przez osoby inne niż pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym. Całkowite zadłużenie na rachunku karty kredytowej wynosi ponad 20.000 zł. Z dokumentu potwierdzającego zajęcie rachunku bankowego wynika, że zadłużenie z tytułu zaległości podatkowej wraz z odsetkami wynosi 273.159,17 zł. W odpowiedzi na skargę organ podatkowy wskazał, że z tego rachunku wyegzekwowano łącznie 137.928,46 zł. Ponadto wnioskodawca oświadczył, że synowa, która pozostaje z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, obecnie pracuje i uzyskuje wynagrodzenie 957,31 zł netto. Syn mieszka w P., gdzie korzysta z pomocy lekarskiej ze względu na reumatoidalne zapalenie mięsni i stawów. Z tego też powodu pobiera rentę w wysokości 891,48 zł. Finansowo wspiera go synowa wnioskodawcy, w związku z czym oboje z wnukiem są na jego (wnioskodawcy) utrzymaniu. Z zestawienia miesięcznie ponoszonych wydatków wynika, że skarżący wydatkuje łącznie 2.733,51 zł, w tym m. in. na obsługę karty kredytowej 350,51 zł, 530 zł na lekarstwa, na żywność i środki higieny – 950 zł, na paliwo 200 zł, na odzież – 100 zł, na telewizję kablową – 48 zł. Wymienione wydatki pokrywane są z emerytur i doraźnej pomocy rodziny. Wnioskodawca wyjaśnił, że rachunek bankowy służy mu do obsługi debetu w kwocie 20.000 zł na karcie kredytowej. Miesięcznie musi dokonywać wpłat w wysokości 1.400 zł, aby utrzymać limit kredytowy, z tego 350 zł potrącane jest przez bank z tytułu odsetek od obsługi zadłużenia na karcie. Posiada dwa samochody osobowe: Citroena C5, rocznik 2002, o wartości 16.500 zł i Fiata Dukato, rocznik 1998, o wartości 5.000 zł. Skarżący oświadczył, że oboje z żoną nigdy nie korzystali i nie korzystają z Pomocy Społecznej ani żadnej innej formy wsparcia państwowego. Zgodnie z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, czyli w zakresie częściowym, może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny. Przy czym należy pamiętać, że zwolnienie od kosztów sądowych może nastąpić tylko w sytuacjach wyjątkowych, gdyż co do zasady strona ponosi koszty związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 199 p.p.s.a.). Dodatkowo koszty te stanowią dochód budżetu państwa (art. 212 § 2 p.p.s.a.). W rezultacie ich ponoszenie – zgodnie z art. 84 Konstytucji RP – stanowi powszechny obowiązek. Każdy bowiem jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie. W istocie konstytucyjną zasadą jest również prawo do sądu ustanowione w art. 45 ust. 1, dlatego też w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy dochodzi do konieczności dokonania wyważenia pomiędzy zapewnieniem prawa do sądu podmiotowi niemającemu dostatecznych środków, a zasadą powszechności i równości w ponoszeniu ciężarów i świadczeń publicznych (zob. w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Zakamycze 2005, s. 585). W oparciu o przedstawione okoliczności, przytoczoną regulację i powyższe uwagi stwierdzić należy, że skarżący wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w całości, w tym wpisu w wysokości 2.000 zł, niemniej ma możliwość zgromadzenie środków na ich pokrycie chociaż w części. Posiada dwa duże samochody osobowe, których utrzymanie (na które składają się nie tylko wydatki na paliwo, ale również na naprawy i ubezpieczenie) wiąże się z ponoszeniem znacznych kosztów. Zrozumiałym jest posiadanie jednego samochodu w rodzinie, zwłaszcza w przypadku osób schorowanych. Posiadanie drugiego samochodu, w sytuacji otrzymywania co miesiąc pomocy od rodziny i ponoszenia ciężaru zadłużeń znacznej wysokości, należy uznać na niegospodarne. Tak samo trzeba ocenić posiadanie karty kredytowej Visa Gold, którą po pierwsze – można otrzymać uzyskując regularnie znacznej wysokości dochody, po drugie – jej utrzymanie jest bardzo kosztowne. Ponadto, wprawdzie opłacanie telewizji kablowej stanowi obecnie stały wydatek w przeciętnym gospodarstwie domowym, to jednak nie można usprawiedliwić jego ponoszenia w sytuacji przyjmowania pomocy finansowej od rodziny i wnoszenia o przerzucenie na Skarb Państwa obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Ograniczenie wskazanych wyżej wydatków umożliwiłoby wnioskodawcy zgromadzenie środków na opłacenie części kosztów sądowych, na które składają się opłaty sądowe, (to jest wpis i opłata kancelaryjna) oraz zwrot wydatków (art. 211 i 212 § 1 p.p.s.a.). Dodać przy tym wypada, że ponoszenia kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie sądowej należy się spodziewać najpóźniej w momencie wnoszenia skargi, datowanej w niniejsze sprawie na 3 czerwca 2009 r. Co do zadłużenia z tytułu zaległości podatkowej, to wskazać trzeba, że na dzień dzisiejszy jest to kwota sporna, określona decyzją będącą przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie. Mając zatem na uwadze powyższe, na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.