I SA/Wr 1255/13

Wrocław, dnia 20 listopada 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jadwiga Danuta Mróz po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w N. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od gier za kwiecień 2010 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. A sp. z o.o. w N. (dalej jako skarżąca, spółka) prowadząca działalność w branży gier losowych i zakładów wzajemnych, wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych uzasadniając, że sytuacja prawna po wejściu z dniem 1 stycznia 2010 r. ustawy o grach hazardowych zmieniła całkowicie warunki prowadzenia tej działalności. Obecnie obowiązujące przepisy nie pozwalają na uzyskanie nowych zezwoleń na działalność w zakresie automatów o niskich wygranych, obecnie można ją kontynuować w oparciu o zezwolenia uzyskane przed 1 stycznia 2010 r. Jeśli zaś nie nastąpi zmiana przepisów, działalność spółki zakończy się najpóźniej w 2015 r. Strona wskazała, że powyższa zmiana przepisów doprowadziła przedsiębiorstwo do zapaści finansowej z powodu poniesienia znacznych nakładów na rozwój działalności i krótkiego trybu wprowadzenia nowelizacji w życie. Natomiast brak w ustawie zapisu o działalności na automatach o niskich wygranych spowodował, że posiadane przez spółkę automaty, które nabyła w znacznej ilości, stały się bezwartościowe. W rezultacie też jej przychody znacząco zmalały w stosunku do lat 2009 i 2010 a drastyczna podwyżka podatku od gier spowodowała, że środki wpływające do spółki przeznaczone są na regulowanie danin publicznoprawnych. Strona eksploatuje obecnie 200 automatów, to jest 7% automatów funkcjonujących do dnia 31 grudnia 2009 r. W konsekwencji brak jest środków na bieżącą działalność. Łączna kwota miesięcznych wydatków przekracza znacznie wartość środków na rachunku bankowym. Natomiast środki trwałe to głównie ww. automaty do gier o niskich wygranych, których nie da się zbyć w Polsce ani za granicą. Zgodnie z oświadczeniem o majątku i dochodach, wysokość kapitału zakładowego lub środków finansowych spółki wynosi 2.500.000 zł, wartość środków trwałych – 4.657.599,66 zł, a wysokość straty za ostatni rok obrotowy (2012) – 888.485,30 zł. Stan kont na dwóch rachunkach bankowych na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosił 0 zł. Oba rachunki są zajęte w postępowaniu zabezpieczającym do wysokości 6.523.878,31 zł. Na wezwanie, skierowane na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.) przedłożone zostały dokumenty potwierdzające liczne zobowiązania egzekwowane w administracyjnych i sądowych postępowaniach egzekucyjnych oraz wydruki z dwóch rachunków bankowych za maj, czerwiec i lipiec 2013 r. Na wydrukach odnotowane są opłaty za prowadzenie rachunku, wpłaty z NZOZ z tytułu "zapłat", przelewy na rzecz komornika oraz uznania z rachunków spółki, które nie zostały ujawnione na urzędowym formularzu (spółka oświadczyła, że są to rachunki techniczne). Ponadto przedłożono sprawozdania finansów za rok 2012 i 2013, bilans oraz rachunek zysków i strat za 2012 r. Wynika z nich że, za 2012 r. przychody netto spółki wyniosły 148.552.424,18 zł, strata – 1.289.183,82 zł. Do 31 lipca 2013 r. strona odnotowała przychód w kwocie 60.730.160,08 zł i zysk netto 280.366, 67 zł. Fundusz własny wynosi 2.407.011,06 zł, zobowiązania krótkoterminowe 4.344.872,09 zł a należności krótkoterminowe – 5.523.803,16 zł. Postanowieniem dnia 24 września 2013 r. referendarz sądowy odmówił stronie przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W sprzeciwie od wymienionego postanowienia skarżąca (reprezentowana przez pełnomocnika procesowego) wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi, zarzucając błędną ocenę przez referendarza sądowego jej sytuacji majątkowo-finansowej. W uzasadnieniu sprzeciwu spółka wyjaśniła, że jej wielomilionowe obroty mają tak dużą wartość jedynie w ujęciu księgowym, a nie w realnym wymiarze wpływów do spółki. Kwota ta stanowi bowiem sumę wszystkich wpłat do automatów do gier eksploatowanych przez spółkę w całym kraju. Przy czym wartość wpływów musi zostać skorygowana o podatek od gier w wysokości ok. 400.000 zł, koszty związane z eksploatacją urządzeń do gier (w tym czynsze najmu powierzchni pod urządzenia oraz kosztów bieżącego serwisu i obsługi automatów) oraz o koszty bieżącej obsługi administracyjnej (pensje i ich pochodne, itp.). Pozostała po odliczeniach kwota podlega natomiast zajęciu z tytułu zabezpieczenia egzekucyjnego. W ocenie spółki, w tak ukształtowanej sytuacji, nie jest ona w stanie zgromadzić żadnych rezerw finansowych na uiszczenie wpisów sądowych, nie tylko w przedmiotowej sprawie, lecz w wielu innych sprawach prowadzonych równolegle w sądach administracyjnych na terenie całego kraju, w łącznej kwocie przekraczającej 100.000 zł. Jako znane z urzędu wskazać należy, że spółka na dzień wydania niniejszego postanowienia zobligowana jest do uiszczenia wpisów od skarg w dziewięćdziesięciu dziewięciu sprawach o sygn. I SA/Wr 923-955/13, I SA/Wr 1252-1284/13 oraz I SA/Wr 1636-1668/13 w łącznej wysokości 46.069,00 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W przedmiotowej sprawie skarżąca spółka wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, a zatem wniosek podlega rozpoznaniu w oparciu o przesłanki wynikające z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Stosownie do brzmienia art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a, prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z treści tego przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu okoliczności uzasadniających wniosek spoczywa na stronie zwracającej się o takie prawo, zaś rozstrzygnięcie w zakresie prawa pomocy ma charakter uznaniowy, co oznacza, że nawet jeżeli zostałaby spełniona przesłanka braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, rozpoznający wniosek nie musi się przychylić do zgłoszonego żądania, a jedynie może przyznać to prawo jeżeli uzna, że zachodzi taka potrzeba. Ponadto osoba prawna obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie posiada niezbędnych środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego, ale również, że podjęła wszelkie niezbędne kroki, aby zdobyć fundusze na pokrycie wydatków związanych z postępowaniem (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 kwietnia 2008 r. sygn. akt II OZ 318/08, LEX nr 479111). W ocenie Sądu, w świetle przedstawionego przez spółkę materiału dowodowego, obrazującego jej aktualną sytuację majątkowo-finansową, nie można przyjąć, że skarżąca nie jest w stanie ponieść koniecznych kosztów sądowych. Dodać przy tym należy, że wniosek spółki o przyznanie prawa pomocy rozpoznawany był z uwzględnieniem obciążenia, wynikającego ze wszystkich zawisłych w tym Sądzie spraw (na obecnym etapie w łącznej kwocie 46.069 zł z tytułu wpisu od skarg, które stanowią najwyższy koszt w sprawie). Z przedłożonych dokumentów wynika, że w obecnej chwili strona prowadzi działalność gospodarczą relatywnie dużych rozmiarów w niezakłócony sposób. Dopiero w przyszłości, w przypadku nienastąpienia zmian w prawie, skarżąca będzie zmuszona zmienić profil działalności. Ze sprawozdania nie wynika natomiast, aby na skutek zmian w prawie lub na skutek zdarzeń gospodarczych, w chwili obecnej spółka miała problemy z płynnością finansową a zobowiązania krótkoterminowe, które na dzień 31 lipca 2013 r. wynosiły 3.493.963,77 zł, nie były regulowane. Następnie wskazać należy, że strona kontynuuje działalność gospodarczą pomimo wykazania w dwóch kolejnych latach straty i dysponuje, zgodnie z bilansem sporządzonym na 31 lipca 2013 r., rezerwami na zobowiązania krótkoterminowe w kwocie 4.321.311,27 zł oraz posiada środki w postaci inwestycji w krótkoterminowe aktywa finansowe w wysokości 1.762.229,69 zł, w tym środki pieniężne w kasie i na rachunkach w kwocie 333.904,62 zł. Zatem nie potwierdza się twierdzenie strony, że nie jest w stanie zgromadzić żadnych rezerw finansowych przez istniejące zabezpieczenie rachunków bankowych. Mając powyższe na względzie należy uznać, że wpisy od skarg wynikające ze wszystkich zawisłych w tut. Sądzie spraw w łącznej wysokości 46.069,00 zł, które są zwykle całkowitym kosztem w postępowaniu sądowoadministracyjnym, są dla strony kwotą znikomą i oczywiście możliwą do uiszczenia. Strona nie udowodniła, że ponosi koszty wynikające ze spraw w innych sądach. Jednak nawet podana przez skarżącą kwota 100.000,00 zł, w ocenie Sądu, jest możliwa do uiszczenia ze środków posiadanych przez spółkę w gotówce lub możliwa do uzyskania w drodze kredytu bankowego. Skarżąca nie wykazała, że nie posiada zdolności kredytowej. W istocie rzeczy prawo pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania sądowego ze środków publicznych i przez to zwolnienie z obowiązków ponoszenia kosztów postępowania sądowego powinno się sprowadzać wyłącznie do przypadków, w którym zdobycie przez stronę środków do sfinansowania udziału w tym postępowaniu jest niemożliwe (tak też postanowienie z 09 marca 2009 r. WSA we Wrocławiu sygn. akt II SAB/Wr 32/08, LEX nr 603148). W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie strona ma możliwość zgromadzenia odpowiednich środków. Zatem ocena sytuacji skarżącej w powiązaniu z przedłożoną dokumentacją daje uprawnienie do oceny, że spółka nie spełnia przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 260 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.