I SA/Wr 1255/17

Ewa Orłowska starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu: po rozpoznaniu w dniu 8 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku J. M. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi J. M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie oddalenia zarzutów w sprawie opisu i oszacowania nieruchomości postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł skarżący złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W jego uzasadnieniu podał, że mieszka i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z partnerką. Nie ma stałego dochodu i wskazał na brak możliwości stałego zatrudnienia ze względu na wiek [...] lat. W rubryce nr 10 obejmującej dochody wnioskodawcy i osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym podał, że [...] otrzymuje wynagrodzenie netto w wysokości [...] zł miesięcznie, a w rubryce nr 8 podał, że wynagrodzenie [...] wynosi [...] zł brutto miesięcznie. W rubryce nr 11 obejmującej zobowiązania i stałe wydatki podał, że wynoszą one: mieszkanie, 450 zł, opłaty za media 600 zł. Podał równie, że posiada mieszkanie o powierzchni [..]m2 o wartości [...] zł i nie posiada innych nieruchomości oraz oszczędności, przedmiotów i papierów wartościowych i wierzytelności oraz że osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym nie posiadają majątku. Następnie pismem Sadu z dnia 17 stycznia 2018 r. mającym na celu wykonanie zarządzenia referendarza sądowego z dnia 16 stycznia 2018 r. wezwano stronę skarżącą na podstawie art. 255 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - zgodnie z którym jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego: - do nadesłania w terminie 7 dni kopii dokumentów źródłowych i wyjaśnień dotyczących aktualnej sytuacji majątkowej. Pismo Sądu z dnia 17 stycznia 2018 r. zostało doręczone dorosłemu domownikowi w dniu 19 stycznia 2018 r. [...] (nazwisko nieczytelne). Zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 7 lutego 2018 r. w związku z wątpliwościami co do nazwiska dorosłego domownika, który odebrał powyższą przesyłkę, zarządzono ponownie wykonać zarządzenie referendarza sądowego z dnia 16 stycznia 2018 r. W tej sytuacji pismem Sądu z dnia 8 lutego 2018 r. mającym na celu wykonanie zarządzenia referendarza sądowego z dnia 7 lutego 2018 r. wezwano stronę skarżącą na podstawie art. 255 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - zgodnie z którym jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego: - do nadesłania w terminie 7 dni kopii dokumentów źródłowych i wyjaśnień dotyczących aktualnej sytuacji majątkowej, tj.: zeznań podatkowych za lata 2016 i 2016, zaświadczenia pracodawcy z wykazanym stanowiskiem, okresem i wymiarem zatrudnienia oraz wysokością wynagrodzenia [...], zaświadczenia o statusie bezrobotnego, jeżeli skarżący jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna, szczegółowego – określonego kwotowo – zestawienia ponoszonych miesięcznie wydatków przez stronę skarżącą (opłaty, żywność, środki higieny, ubrania, lekarstwa, spłata kredytów, inne), z dokładnym wskazaniem źródłem ich finansowania, wydruków historii rachunków bankowych, lokat bankowych oraz kart kredytowych skarżącego i konkubiny (partnerki) za okres od października do grudnia 2017 r., oświadczenia o posiadanych środkach transportu (należało podać markę, rocznik i wartość), dokumentów potwierdzających postepowanie egzekucyjne wobec skarżącego, innych dokumentów, które uzasadniałby przyznanie prawa pomocy. Dodać należy, że do tych samych dokumentów i wyjaśnień skarżący został wezwany wcześniejszym zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 16 stycznia 2018 r. k- 25. Skarżący nie udzielił żadnej odpowiedzi na powyższe pismo Sądu z dnia 8 lutego 2018 r. pomimo, że zostało ono doręczone dorosłemu domownikowi w dniu 14 lutego 2018 r , k-30. Rozpoznaniu w niniejszej sprawie podlega wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego z urzędu. W myśl art 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369; dalej p.p.s.a..) zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata lub radcy prawnego obejmuje prawo pomocy w zakresie całkowitym. Na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym może zostać przyznane osobie fizycznej – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Stosownie do art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Do tych przepisów szczególnych należy zaliczyć przepisy określające przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy na wniosek strony. Wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ skarżący nie wykazał jaka jest jego rzeczywista aktualna sytuacja dochodowa, skoro nie nadesłał żadnego z dokumentów i oświadczeń wymienionych w opisanym wyżej piśmie Sądu z dnia 8 lutego 2018 r. mającym na celu wykonanie zarządzenia referendarza sądowego z dnia 7 lutego 2018 r. (ponowne wykonanie zarządzenia z dnia 16 stycznia 2018 r.). Pismo to zostało skutecznie doręczone dorosłemu domownikowi w dniu 14 lutego 2018 r. k-30, mimo, że nazwisko tego odbiorcy nie jest w pełni czytelne ([...]), jednakże ta sama osoba odebrała w niniejszej sprawie sądowej także pierwsze pismo Sądu z dnia 17 stycznia 2018 r. (dotyczące wniosku o prawo pomocy k- 27) oraz przesłaną przez Sąd wraz z pismem z dnia 22 grudnia 2017 r. odpowiedź organu na skargę k- 18. W myśl zaś art. 72 § 1 p.p.s.a., jeżeli doręczający nie zastanie adresata w mieszkaniu, może doręczyć pismo dorosłemu domownikowi, a gdyby go nie było - zarządcy domu lub dozorcy, jeżeli nie mają oni sprzecznych interesów w sprawie i podjęli się oddania mu pisma. Skarżący nie nadesłał zatem zaświadczenia potwierdzającego, czy jest obecnie zrejestrowany jako osoba bezrobotna, co nie pozwala na ustalenie czy obecnie posiada status osoby bezrobotnej i tym samym czy jest z tego tytułu zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego. Brak tych danych nie pozwala także na ustalenie, czy wiarygodne jest twierdzenie skarżącego, zawarte we wniosku o prawo pomocy, iż nie posiada stałego źródła dochodu i nie ma stałego zatrudnienia. Istotne jest, że skarżący mieszka i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe razem z [...], a przy ocenie wniosku prawo pomocy należy wziąć pod uwagę także dochody i stan majątkowy osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym. W tym stanie rzeczy uzasadnione było żądanie dokumentów, które wykazywałyby możliwości płatnicze [...] skarżącego. W tym miejscu zauważyć należy, że w przypadku badania przesłanek przyznania prawa pomocy uwzględnienia wymaga całokształt sytuacji wnioskodawcy, na którą wpływ mogą mieć także inne osoby (por. wyrok NSA z dnia 10 kwietnia 2013 r., sygn. akt II FZ 84/13, LEX nr 1296829). Skarżący nie nadesłał tym samym zaświadczenia pracodawcy ([..]) potwierdzającego wysokość jej wynagrodzenia oraz wymiar i okres zatrudnienia. Brak tych danych nie pozwala na ustalenie, czy rzeczywiście [...] otrzymuje dochód z tytułu zatrudnienia w kwocie zadeklarowanej we wniosku o prawo pomocy i jest zatrudniona wymiarze 1/2 etatu. Zatem wysokość dochodu [...], która mieszka i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe ze skarżącym współkształtuje sytuację dochodową wnioskodawcy (skarżącego). Skarżący nie nadesłał także wyciągów z kont bankowych i kart kredytowych i lokat bankowych za okres od października do grudnia 2017 r., co także nie pozwala na ustalenie aktualnej sytuacji dochodowej skarżącego i jego [...] wynikającej ze stanu kont i lokat bankowych oraz kart kredytowych. Skarżący nie nadesłał także zeznania podatkowego za 2015 r. i 2016 r. i zeznań podatkowych [...], co nie pozwala na ustalenie, czy w poprzednich latach podatkowych uzyskali dochody podlegające opodatkowaniu. Żądanie tych danych miało na celu ustalenie jak kształtowała się sytuacja dochodowa skarżącego w dłuższym okresie czasu i czy ewentualnie dochód ten z uwzględnieniem aktualnego dochodu pozwoliłby na poczynienie rezerw finansowych, które mogłyby zostać przeznaczone na pokrycie kosztów wynagrodzenia pełnomocnika. Brak tych danych nie pozwala na wiarygodną ocenę jak kształtuje się pełna sytuacja dochodowa skarżącego obejmująca także w niniejszej sprawie sytuację [...]. Skarżący nie udokumentował w jakiej wysokości ponosi konkretne opłaty i wydatki związane z utrzymaniem, co nie pozwala na ocenę, czy wydatki te kształtują się w kwotach podanych we wniosku o prawo pomocy. Dodać należy, że opisane pismo Sądu z dnia 8 lutego 2018 r. mające na celu wykonanie zarządzenie referendarza sądowego z dnia 7 lutego 2018 r. (sporządzone w celu ponownego wykonania zarządzenia referendarza z dnia 16 stycznia 2018 r.) zostało sporządzone na podstawie art. 255 p.p.s.a, z którego wynika, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o prawa pomocy, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Konstrukcja przepisu art. 255 p.p.s.a. zakłada obowiązek współpracy wnioskodawcy z sądem (post. z dnia 19 czerwca 2012 r. sygn. akt I OZ 38/12). Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej. Jednocześnie wykazanie, że strona rzeczywiście znajduje się w takiej trudnej sytuacji spoczywa na niej samej. Zatem w jej interesie jest zarówno jak najobszerniejszy opis stanu majątkowego, finansowego i rodzinnego oraz realnych możliwości płatniczych, a także jak najściślejsza współpraca z sądem, który dąży do tego, aby sytuację strony w pełni wyjaśnić. Współpracy tej w niniejszej sprawie zabrakło. W świetle powyższego przyjąć należy, że skarżący nie wykazał, że spełnia przesłanki, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a warunkujące przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Z tych względów należało odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym. W myśl zaś art. 258 § 2 pkt 7 tej ustawy do czynności w zakresie przyznania prawa pomocy, które wykonuje referendarz sądowy należy wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień o przyznaniu, cofnięciu, odmowie przyznania prawa pomocy albo umorzeniu postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy; Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 245 § 2 p.p.s.a. i art. 246 § 1 pkt 1 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a, orzeczono jak w sentencji.