I SA/Wr 1261/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Lidia Błystak (sprawozdwca), Sędziowie Sędzia WSA Anetta Chołuj, Asesor WSA Dagmara Dominik, Protokolant Aleksandra Słomian, po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2009 r. przy udziale sprawy ze skargi B. W. na postanowienie Dyrektora Izby C. we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej we W. na rzecz skarżącego kwotę 257 (dwieście pięćdziesiąt siedem) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pismem z dnia [...]. B. W. wystąpił z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...]Nr [...]raz Nr [...] w sprawie określenia zobowiązania w podatku akcyzowym, wskazując na treść przepisu art. 162 § 1 i art. 163 Ordynacji podatkowej, dołączając odwołania od tychże decyzji i podnosząc, że nie otrzymał przesyłki zawierającej decyzje organu I instancji. W dniu 16 września dowiedział się, że decyzje zostały mu doręczone, ale nie podjął ich w terminie, co wynikało z adnotacji poczty. Zdaniem strony nigdy jej pełnomocnik, ani strona nie zostali powiadomieni o przesłanej korespondencji. Wskazał, że fakt rzekomego pozostawienia awiza nie zostało należycie udokumentowany. Postanowieniem z dnia [...] Nr [...] Dyrektor Izby Celnej odmówił stronie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od wydanych przez organ I instancji decyzji, wskazując, iż z akt sprawy wynika, że decyzje zostały wysłane na adres pełnomocnika strony, a strona nie wskazuje żadnych dowodów, że w oddawczej skrzynce pocztowej jej pełnomocnika nie pozostawiono zawiadomień o nadejściu przesyłek, w związku z czym nie można przyjąć, że doręczenie w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej było nieskuteczne. Tym bardziej, że adnotacje dokonane przez Urząd Pocztowy na kopercie i zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki świadczą o prawidłowym, zgodnym z art. 150 Ordynacji, postępowaniu w tym zakresie. Wskazał organ na odpowiedź udzielona na wystosowane do Urzędu Pocztowego pismo w celu wyjaśnienia okoliczności związanych z doręczeniem przedmiotowych decyzji. W skardze od powyższego postanowienia skarżący zarzucił naruszenie art. 162 w zw. z art. 163 Ordynacji podatkowej przez przyjęcie, że uchybienie terminu jest następstwem okoliczności zawinionych przez pełnomocnika skarżącego, w sytuacji gdy dochowano należytej staranności, o czym świadczy odbiór innych przesyłek pocztowych i skierowanie reklamacji względem Urzędu Pocztowego; naruszenie art. 150 Ordynacji przez wskazanie, że pełnomocnik nie uprawdopodobnił okoliczności niepodjęcia w terminie informacji o złożeniu przesyłki w Urzędzie Pocztowym, podczas gdy wniosek zawierał obszerne wyjaśnienia w tym przedmiocie; naruszenie art. 122 Ordynacji poprzez zaniechanie zwrócenia się do strony o przedłożenie dowodów lub wyjaśnień stanowiących dla organu podatkowego zupełną i wiarygodną argumentację. W pismach procesowych strona wskazywała na pismo Urzędu Pocztowego stanowiące odpowiedź na jej skargę, z którego wynika, że obecnie nie może ustalić osób odpowiedzialnych za zaistniałą sytuację. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wyrokiem z dnia 28 września 2006 r. (sygn. akt ISA/Wr 299/06) WSA oddalił skargę na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia 27 grudnia 2005 r. Stwierdził Sąd, ze zasadnie w toku postępowania poddano ocenie prawidłowość doręczenia, wobec posiadania przez organy dowodów potwierdzających prawidłowość dokonanego doręczenia. Rozpoznając skargę uznał Sąd, że sporna przesyłka została doręczona pełnomocnikowi strony w trybie zastępczym przewidzianym w art. 150 Ordynacji podatkowej, o czym świadczy adnotacja na kopercie "o niemożności doręczenia przesyłki w sposób opisany w pkt 1 i pozostawieniu jej na okres 14 dni do dyspozycji adresata w Urzędzie Pocztowym (...) w dniu 4 sierpnia 2005 r. oraz o pozostawieniu zawiadomienia o tym fakcie w oddawczej skrzynce pocztowej adresata", powtórne awizowanie w dniu 11 sierpnia 2005 r., jak również treść pisma Urzędu Pocztowego z dnia 8 grudnia 2005 r. W wyniku złożenia przez skarżącego skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 29 sierpnia 2008 r. (sygn. akt I FSK 292/07) uchylił wyrok Sądu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania temu Sądowi. Uznając skargę za uzasadnioną wskazał Sąd II instancji, że o ile fakt niemożności doręczenia przesyłki w dniu 4 sierpnia 2005 r. został należycie opisany na dokumencie zwrotnym, o tyle brak jest tak dokładnych informacji co do powtórnego awiza. Jedynym opisem, który można łączyć z ewentualnym faktem powtórnego awiza jest adnotacja sporządzona pismem ręcznym o treści "IIa", opatrzona datą "11.08" oraz nieczytelnym podpisem. Brak jest jakiejkolwiek czytelnej informacji o osobie sporządzającej tę adnotację powoduje, że trudno jest w oparciu o nią przesądzić o tym, że powtórne awizo było dokonane w sposób prawidłowy. Ponadto dokument zwrotny zawiera wyłącznie informację co do umieszczenia zawiadomienia o pozostawieniu pisma w urzędzie pocztowym w dniu 4 sierpnia 2005 r. w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Brak jest natomiast takiego opisu dotyczącego umieszczenia powtórnego zawiadomienia adresata przesyłki o pozostawieniu pisma w urzędzie pocztowym. Jeśli chodzi o wyjaśnienie Poczty Polskiej w tym zakresie, to trudno jest w oparciu o nie, przesądzać, że przesyłka została prawidłowo doręczona. Co prawda na piśmie Poczty, na które powołał się Sąd, wskazano o sposobie pozostawienia awiza, jednakże ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów oddawczych nie wynika bezsprzecznie, że przesyłka została powtórnie awizowana. Wynikająca z art. 150 § 2 Ordynacji podatkowej konieczność umieszczenia m. in. w oddawczej skrzynce pocztowej zawiadomienia o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej dotyczy również powtórnego, a nie tylko pierwszego, zawiadomienia. Dlatego dokonanie obydwu zawiadomień powinno być potwierdzone wyraźnymi, niebudzącymi żadnych wątpliwości, adnotacjami pracownika poczty. W konsekwencji uznał Sąd, że skoro na skutek nieprawidłowości w doręczeniu decyzji nie nastąpiło uchybienie terminu do wniesienia odwołania od tych decyzji, to bezprzedmiotowe jest rozpatrywanie wniosku o przywrócenie tego terminu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: W myśl treści przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sprawowana przez sądy administracyjne kontrola przeprowadzana jest pod względem zgodności zaskarżonych orzeczeń z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej i tylko w sytuacji naruszenia tego prawa mającego lub mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zaskarżone decyzje czy postanowienia podlegają uchyleniu (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U Nr 153 poz. 1270 ze zm.). Przeprowadzona przez sąd kontrola zaskarżonego postanowienia prowadzi do uznania, iż skarga zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżone postanowienie podlegało kontroli sądowoadministracyjnej, w wyniku której Sąd skargę oddalił. Z kolei wyrok Sądu I instancji, w wyniku skargi kasacyjnej skarżącego, został uchylony wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 sierpnia 2008 r. (sygn. akt I FSK 292/07) i sprawa przekazana została do ponownego rozpoznania temu Sądowi. Przepis art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi, że "Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny." Oznacza to, że Sąd, któremu sprawa została przekazana, nie ma całkowitej swobody przy wydawaniu nowego orzeczenia, jest bowiem związany wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd I instancji nie jest związany oceną NSA dotyczącą stanu faktycznego sprawy (wyrok SN z dnia 21 stycznia 1998r., sygn. IPKN 474/98, OSNAP 2000, Nr 5, poz. 177). W rozpoznawanej sprawie istotę sporu stanowiła kwestia prawidłowości doręczenia zastępczego stronie skarżącej przesyłki zawierającej decyzje organu I instancji w zakresie wymiaru zobowiązania w podatku akcyzowym, w świetle art. 150 Ordynacji podatkowej. Uchylając wyrok Sądu I instancji NSA wskazał, że brak jest dokładnych informacji co do powtórnego awiza, bowiem jedyną uwagą, którą można łączyć z ewentualnym faktem powtórnego awiza, jest adnotacja sporządzona pismem ręcznym o treści "IIa", opatrzona datą "11.08" oraz nieczytelnym podpisem. Brak jest jakiejkolwiek czytelnej informacji o osobie sporządzającej tę adnotację, jak również adnotacji dotyczącej umieszczenia powtórnego zawiadomienia adresata przesyłki o pozostawieniu pisma w urzędzie pocztowym, co powoduje, że trudno jest w oparciu o nią przesądzić o tym, że powtórne awizo było dokonane w sposób prawidłowy. Stwierdził Sąd, że na piśmie Poczty, na które powołał się Sąd I instancji, wskazano o sposobie pozostawienia awiza, jednakże ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów oddawczych nie wynika bezsprzecznie, że przesyłka została powtórnie awizowana. Uchylając wyrok Sądu I instancji stwierdził NSA, że "Wynikająca z art. 150 § 2 Ordynacji podatkowej konieczność umieszczenia m. in. w oddawczej skrzynce pocztowej zawiadomienia o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej dotyczy również powtórnego, a nie tylko pierwszego, zawiadomienia. Dlatego dokonanie obydwu zawiadomień powinno być potwierdzone wyraźnymi, niebudzącymi żadnych wątpliwości, adnotacjami pracownika poczty. W konsekwencji uznał Sąd, że skoro na skutek nieprawidłowości w doręczeniu decyzji nie nastąpiło uchybienie terminu do wniesienia odwołania od tych decyzji, to bezprzedmiotowe jest rozpatrywanie wniosku o przywrócenie tego terminu." Kluczowe zatem znaczenie dla rozstrzygnięcia zaistniałego sporu ma treść normy prawnej zawartej w art. 150 Ordynacji podatkowe. Przepis ten w § 1 stanowi, że w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149: 1) poczta przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez pocztę, 2) pismo składa się na okres 14 dni w urzędzie gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika organu podatkowego lub przez inną upoważnioną osobę. W myśl § 1a adresata zawiadamia się dwukrotnie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w § 1. Powtórne zawiadomienie następuje w razie niepodjęcia pisma w terminie 7 dni. Natomiast z § 2 wynika, iż zawiadomienie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w § 1 umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W tym przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Powołany przepis ustanawia zastępczy sposób doręczania, umożliwiając przyjęcie fikcji prawnej, że pismo, którego adresat nie odebrał z placówki pocztowej lub z urzędu gminy (miasta) w określonym terminie, zostało doręczone z upływem ostatniego dnia tego terminu. Taki tryb doręczenia - na zasadzie fikcji prawnej - jest wyjątkiem od zasady właściwego doręczania korespondencji i jako taki winien być interpretowany ściśle. Odmienna wykładnia tego unormowania w kontekście zaistniałego stanu faktycznego prowadziłaby do naruszenia zasady ogólnej postępowania podatkowego, zasady dwuinstancyjności postępowania, wyrażonej w art. 127 Ordynacji. Taki sposób doręczenia nie może budzić wątpliwości. Jeśli takowe istnieją nie można przyjąć, iż doszło do skutecznego doręczenia korespondencji. Skuteczność doręczenia zastępczego zależy od zachowania wszystkich warunków takiego doręczenia, które zostały określone w art. 150 Ordynacji. W szczególności niezbędne jest, ażeby adresat został zawiadomiony, w przypadku występującym w sprawie, przez umieszczenie zawiadomienia w skrzynce pocztowej, iż pismo składa się na okres czternastu dni w określonej placówce pocztowej. Próba doręczenia właściwego winna znaleźć odzwierciedlenie w dokumencie zwrotnym, zwanym "zwrotką". Kwestionowana przez skarżącego prawidłowość doręczenia przesyłki zawierającej decyzje organu celnego zależy od uznania czy w sprawie doszło do prawidłowego powtórnego zawiadomienia pełnomocnika skarżącego o pozostawieniu przesyłki w urzędzie pocztowym. W rozpoznawanej sprawie niewątpliwe jest, że zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki w urzędzie pocztowym na okres 14 – tu dni zostało dokonane prawidłowo. Jak wskazano wyżej, zgodnie z treścią art. 150 § 1a Ordynacji podatkowej, w razie niepodjęcia przez adresata przesyłki w terminie siedmiu dni, powiadamia się go powtórnie o pozostawieniu pisma w sposób wskazany w art. 150 § 1 tej ustawy, bowiem ustawa wymaga dwukrotnego zawiadomienia o pozostawieniu pisma, w nin. sprawie – w urzędzie pocztowym. Skuteczność doręczenia przez awizo (art. 139 § 1 k.p.c.) warunkuje stwierdzenie, że adresat w sposób nie budzący wątpliwości został zawiadomiony o nadejściu przeznaczonego dla niego pisma sądowego oraz miejsca, w którym może je odebrać. Brak tego zawiadomienia, jak też wątpliwość, czy dotarło ono do adresata, czyni doręczenie bezskutecznym (por. postanowienie SN z dnia 21 czerwca 1988 r., sygn. akt III CRN 172/88, LEX nr 8890). Jak wynika z akt sprawy i analizy sposobu doręczenia przedmiotowej przesyłki, o którą chodzi w sprawie, co było przyczyną uchylenia wyroku Sądu I instancji, o ile pierwsze zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki na okres czternastu dni w placówce pocztowej zostało dokonane prawidłowo, to brak jest takiej prawidłowości w odniesieniu do powtórnego awizowania przesyłki, w związku z jej niepodjęciem w terminie siedmiu dni. Podziela Sąd stanowisko NSA, którym zresztą jest związany, że wynikająca z art. 150 § 2 Ordynacji podatkowej konieczność umieszczenia m. in. w oddawczej skrzynce pocztowej zawiadomienia o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej dotyczy również powtórnego, a nie tylko pierwszego, zawiadomienia. Dlatego dokonanie obydwu zawiadomień powinno być potwierdzone wyraźnymi, niebudzącymi żadnych wątpliwości, adnotacjami pracownika poczty. Rzekome powtórne zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki w placówce pocztowej, które występuje w sprawie, ograniczające się do nieczytelnej adnotacji, nie może być uznane za wyczerpanie wymogów wynikających z art. 150 Ordynacji - niespełnienie warunku doręczenia wynikającego z art. 150 § 2 Ordynacji, a to skutkuje niedoręczeniem przedmiotowych decyzji podatkowych. W tej sytuacji, skoro przedmiotowe decyzje nie zostały stronie prawidłowo doręczone, nie nastąpiło uchybienie terminu do wniesienia od nich odwołania, wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od tych decyzji należało uznać za bezprzedmiotowy. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że wystąpiły podstawy do uchylenia zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W przedmiocie kosztów postępowania i wykonalności zaskarżonych postanowień Sąd orzekł na podstawie art. 200 ustawy.