I SA/Wr 1265/12

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi W. A. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2006 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżąca, po wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 1.1221 zł, wpłaciła na rachunek Sądu 500 zł i jednocześnie wniosła o zwolnienie z pozostałej kwoty wpisu, 721 zł. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że analogiczna decyzja do zaskarżonej w niniejszej sprawie, została wydana co do jej męża, w związku z czym ustalone zobowiązanie podatkowe wobec małżonków wynosi łącznie 81.380 zł. Wpisy od skarg w obu sprawach – 2.442 zł. W chwili obecnej natomiast małżonkowie nie dysponują oszczędnościami – całe oszczędności, jakie posiadali, to jest ze sprzedaży nieruchomości gruntowej w 2008 r., zostały wpłacone na fundusz A, który okazuje się obecnie niewypłacalny. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach strona podała, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem, posiadają dwa mieszkania – jedno zajmowane przez małżonków, drugie – przez ich syna z rodziną. Mają też garaż. Dochody uzyskują z emerytur w łącznej kwocie netto 2.665,07 zł. Skarżąca zwróciła uwagę, że są to ich jedyne dochody, przeznaczane na niezbędne utrzymanie (koszty mieszkania, wyżywienia, leczenia). Biorąc pod uwagę ich wiek (75 i 66 lat), coraz więcej środków pochłaniają wydatki na opiekę medyczną. Strona zaznaczyła, że ma świadomość, iż wnosząc skargę do Sądu, powinna liczyć się z pewnymi obciążeniami, jednak w sytuacji, w której obecnie znajduje się z mężem, zaoszczędzenie dodatkowych środków finansowych, pozwalających na uiszczenie wpisów sądowych w obu sprawach w pełnej wysokości, nie byłoby możliwe. Natomiast brak środków nie powinien stanowić bariery dla skorzystania z sądowej ochrony praw, zwłaszcza, gdy chodzi o kontrowersyjne rozstrzygnięcie organów podatkowych. Do wniosku załączone zostały informacje PIT-40A (roczne obliczenie podatku przez organ rentowy) dotyczące przychodów za 2011 r. obojga małżonków oraz postanowienie organu podatkowego o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Na wezwanie, skierowane na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej: p.p.s.a.), przedłożone zostały wydruki historii rachunku bankowego męża skarżącej, wydruki poszczególnych operacji bankowych na rachunku należącego do skarżącej, kopie dokumentów potwierdzających założenie lokat w instytucji parabankowej A (w kwocie 125.000 zł) oraz wykazujących wydatki związane z utrzymaniem mieszkania. Strona przedstawiła też zestawienie miesięcznie ponoszonych wydatków, z którego wynika, że łączna ich wartość wynosi około 1.900 zł. Ponadto oświadczyła, że posiadają z mężem samochód osobowy marki Audi A6, rocznik 1997, o wartości około 6.000-7.000 zł. Wydruki rachunków bankowych potwierdzają wysokość pobieranych emerytur, a nadto wynika z nich, że na rachunku strony dokonane zostały przelewy tytułem otwarcia lokaty w dniach: 20 sierpnia 2012 r. (600 zł), 2 października 2012 r. (700 zł), 29 października 2012 r. (600 zł). Przedstawione wyżej okoliczności nie dają podstaw do uwzględnienia przedmiotowego wniosku. Podstawą prawną rozpoznania przedmiotowego wniosku jest regulacja zawarta w art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Stosownie do treści tych przepisów, prawo pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z powyższej regulacji wynika zatem, że uzasadnione jest uwzględnienie żądania wniosku, gdy z danych przedstawionych przez wnioskodawcę wynika, iż opłacenie kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie w całości skutkowałoby ograniczeniem wydatków na podstawowe potrzeby socjalne jego rodziny, wnioskodawca nie ma też jakichkolwiek innych możliwości zgromadzić środków na opłacenie tych kosztów. Zaznaczyć należy, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia lub środki te są tak bardzo ograniczone, iż wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Jednocześnie wykazanie, iż strona rzeczywiście znajduje się w takiej trudnej sytuacji spoczywa na niej samej. Zatem w jej interesie jest zarówno jak najobszerniejszy opis stanu majątkowego, finansowego i rodzinnego oraz realnych możliwości płatniczych, a także jak najściślejsza współpraca z sądem, który dąży do tego, aby sytuację strony w pełni wyjaśnić (zob. postanowienie NSA z 28 marca 2012 r., sygn. akt I OZ 179/12, LEX nr 1136765). Odnosząc powyższe uwagi do strony skarżącej, wskazać należy, iż jakkolwiek jej sytuacja majątkowa i rodzinna zostały przedstawione dosyć obszernie, to jeśli chodzi o sferę finansową – rodzą się co do niej wątpliwości. Zwrócić należy uwagę, że skarżąca wezwana została do przedłożenia wydruków historii rachunków bankowych, posiadanych przez oboje małżonków. O ile został nadesłany taki wydruk z rachunku bankowego męża strony, na którym odnotowane są właściwie wyłącznie wpływy z tytułu emerytury i wypłaty w bankomacie, o tyle, jeśli chodzi o rachunek należący do skarżącej, przedłożone zostały wydruki poszczególnych operacji bankowych. Dokumenty takie nie dają jednak pewności, że odzwierciedlają rzeczywistą historię rachunku – mogą bowiem dokumentować tylko wybrane operacje. Poza tym, historia rachunku zawiera kolejne, następujące po sobie operacje oraz saldo rachunku po ich dokonaniu. I właśnie saldo daje obraz rzeczywistej sytuacji finansowej posiadacza rachunku. Na wydrukach poszczególnych operacji brak tej pozycji. Nie jest przy tym zrozumiałe, co stało na przeszkodzie przedłożeniu takiej historii rachunku należącego skarżącej, skoro było to możliwe w przypadku rachunku jej męża, a oba rachunki prowadzone są przez ten sam bank. Ponadto zauważyć trzeba, że strona po wniesieniu skargi w dniu 10 września 2012 r., a więc po dacie, w której najpóźniej winna się spodziewać konieczności uiszczenia wpisu sądowego, otworzyła dwie lokaty na łączną kwotę 1.300 zł. Wcześniej – jednak już po otrzymaniu decyzji, która stała się przedmiotem skargi (20 sierpnia 2012 r.) – założyła lokatę na kwotę 600 zł. W tych okolicznościach zatem nie było podstaw do uznania, że skarżąca nie była w stanie zgromadzić środków na opłacenie wpisu od skargi w całości, również przy uwzględnieniu takiej samej sytuacji jej męża. Wobec powyższego, na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.