I SA/Wr 1265/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Barbara Ciołek po rozpoznaniu w dniu 24 lutego 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej w sprawie ze skargi W.A. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia 24 lipca 2012 r. [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2006r. postanawia: odmówić przywrócenia terminu. 1. Stan faktyczny sprawy. 1.1. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I z dnia 30 października 2013 r. wezwano stronę reprezentowaną przez fachowego pełnomocnika do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Przesyłka awizowana dwukrotnie w dniach 5 listopada 2013 r. i 13 listopada 2013 r., została wydana stronie przez pracownika Urzędu Pocztowego już po upływie czternastu dni od pierwszego awizowania – tj. 20 listopada 2013 r. 1.2. W reakcji na wezwanie do uiszczenia wpisu, strona w dniu 27 listopada 2013r. nadała w Urzędzie Pocztowym wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. Następnie strona wniosła o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej w postaci złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. W piśmie strona powołała się na adnotacje Urzędu Pocztowego dotyczące terminu do odebrania przesyłki sądowej, który Urząd oznaczył na 20 listopada 2013 r. 2. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 2.1. Strona nie zniweczyła rygoru odrzucenia skargi kasacyjnej określonego w zarządzeniu Zastępcy Przewodniczącego Wydziału I z dnia 30 października 2013 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu, albowiem nie złożyła wniosku o przyznanie prawa pomocy w terminie siedmiu dni od doręczenia jej zarządzenia. W przedmiotowej sprawie prawna fikcja doręczenia zaktualizowała się z upływem czternastego dnia (tj. 19 listopada 2013 r.) od pierwszego awizowania przesyłki (tj. 5 listopada 2013 r.). A nie z upływem czternastego dnia od rzeczywistego (nieprawidłowego) wydania przesyłki pocztowej w dniu 20 listopada 2013 r. Strona winna zatem złożyć wniosek o przyznanie prawa pomocy najpóźniej w dniu 19 listopada 2013 r., a nie, jak to uczyniła, w dniu 20 listopada 2013 r. 2.2. Wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej w postaci złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem przepisy prawa nie przewidują terminu dla wskazanego wniosku, który strona może złożyć w każdym czasie. 2.3. Przyjmując natomiast, wbrew dosłownemu brzmieniu pisma, iż strona wnioskuje o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej i jednocześnie wnosi o przyznanie prawa pomocy, z zamiarem zniweczenia w ten sposób rygoru odrzucenia skargi kasacyjnej z powodu jej nieopłacenia w terminie siedmiu dni od wezwania do uiszczenia wpisu, stwierdzić należy, iż strona nie uprawdopodobniła, że nie dokonała czynności sądowej bez swojej winy. 2.4. Do obliczania terminów na gruncie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) stosuje się w myśl art. 83 § 1 p.p.s.a. przepisy prawa cywilnego, z tym zastrzeżeniem, że jeżeli ostatni dzień terminu przypada na sobotę lub dzień ustawowo wolny od pracy, za ostatni dzień terminu uważa się następny dzień po dniu lub dniach wolnych od pracy. Zatem, według art. 111 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.) termin liczony w dniach kończy się z upływem ostatniego dnia, przy czym jeżeli jego początkiem jest pewne zdarzenie, nie uwzględnia się przy obliczaniu terminu dnia, w którym to zdarzenie nastąpiło. Jak wynika z akt sprawy, z uwagi na nieobecność pełnomocnika pod wskazanym w skardze adresem, przesyłka z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I z dnia 30 października 2013 r. została złożona w placówce pocztowej w dniu 5 listopada 2013 r. na okres czternastu dni, z jednoczesnym poinformowaniem adresata o możliwości jej odbioru w Urzędzie Pocztowym, zgodnie z art. 73 § 1 i 2 p.p.s.a. Z wygenerowanego z systemu informatycznego Urzędu Pocztowego (k.231 akt sądowoadministracyjnych) oraz wyjaśnień strony (k. 223 akt sądowoadministracyjnych) wynika, że w zawiadomieniu błędnie poinformowano stronę, iż przesyłkę można odebrać do dnia 20 listopada 2013 r. Wobec niepodjęcia przesyłki w terminie siedmiodniowym, została ona ponownie złożona w urzędzie pocztowym w dniu 13 listopada 2013 r. (przedłożona przez stronę koperta k. 229 akt sądowoadministracyjnych). Jej wydanie nastąpiło w dniu 20 listopada 2013 r. (potwierdzenie odbioru k. 205 akt sądowoadministracyjnych) 2.5. Należy wskazać, że w myśl art. 73 § 4 p.p.s.a. doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia czternastodniowego terminu biegnącego od pierwszej próby doręczenia przesyłki. Skutek ten, od którego z kolei biegnie siedmiodniowy termin do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej lub złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy niweczące rygor odrzucenia skargi, nastąpił w dniu 19 listopada 2013 r. W konsekwencji zaś termin do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej lub złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy upłynął w dniu 26 listopada 2013 r. (wtorek). Strona nadając w Urzędzie Pocztowym wniosek o przyznanie prawa pomocy w dniu 27 listopada 2013 r., nie dochowała siedmiodniowego terminu zakreślonego jej w zarządzeniu Przewodniczącego Wydziału I. 2.6. Stosownie do art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Jednocześnie zgodnie z art. 87 § 1, § 2 i § 4 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie z wnioskiem strona skarżąca powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Jak wyżej wskazano, w ocenie Sądu, strona nie zachowała siedmiodniowego terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej i nie złożyła w tym terminie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Przystępując do oceny zasadności wniosku o przywrócenie terminu należy wskazać, że w pierwszej kolejności Sąd zobowiązany jest zbadać, czy wniosek o przywrócenie terminu został złożony w zakreślonym przez ustawodawcę w art. 87 § 1 p.p.s.a. terminie. W przedmiotowej sprawie moment powzięcia wiadomości o powstałym uchybieniu należy odnieść, w ocenie Sądu, do daty otrzymania wezwania do przedłożenia Sądowi koperty listu poleconego, zawierającej odpis zarządzenia Zastępcy Przewodniczącego Wydziału I w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu z dnia 30 października 2013 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu, tj. do dnia 3 stycznia 2014 r. Wezwanie do przedłożenia koperty zdeterminowało bowiem wniosek strony o przywrócenie terminu (pismo strony z dnia 10 stycznia 2014 r. zatytułowane "Pismo wyjaśniające strony skarżącej wraz z ewentualnym wnioskiem o przywrócenie terminu na dokonanie czynności procesowej" (k. 223 akt sądowoadministracyjnych). Wniosek o przywrócenie terminu został złożony w dniu 10 stycznia 2014 r. (data nadania w urzędzie pocztowym), zatem nie ulega wątpliwości, że strona dochowała siedmiodniowego terminu na złożenie przedmiotowego wniosku. Jednocześnie należy zauważyć, że razem z wnioskiem o przywrócenie terminu strona złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy. 2.7. Przechodząc do oceny okoliczności podanych przez stronę w uzasadnieniu przedmiotowego wniosku, wskazać należy, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Po stronie zainteresowanego istnieje obowiązek wskazania na istnienie przeszkód, które - w jego ocenie - uniemożliwiły dokonanie określonej czynności w zakreślonym terminie. Muszą to być okoliczności istniejące obiektywnie, niezależne od woli strony. Powyższe oznacza, że przywrócenie terminu jest możliwe w sytuacji, gdy uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. Jak podkreśla się w literaturze (por. np. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wyd. C.H. Beck, Warszawa 2004, str. 328-329) oraz orzecznictwie (por. np. wyroki NSA z dnia 14 stycznia 2000 r., sygn. akt I SA/Gd 794/99; Lex nr 40381; wyrok NSA z dnia 2 lutego 2000 r., sygn. akt SA/Sz 2125/98; Lex nr 39797; wyrok NSA z dnia 19 września 2000 r., wyrok NSA z dnia 19 września 2000 r., sygn. akt I SA 1072/00; Lex nr 55307) o braku winy można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku było niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, tj. że strona nie mogła tej przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, a przy tym powstała ona w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej i trwała aż do wystąpienia z wnioskiem o jego przywrócenie. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu zalicza się np. przerwy w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar. Podkreślić należy, że kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa w tym zakresie. Przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. W szczególności takiej staranności należy oczekiwać od profesjonalnego pełnomocnika. W ocenie Sądu strona nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminowi do uiszczenia wpisu lub złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy ze skutkiem niweczącym rygor odrzucenia skargi kasacyjnej. W przedmiotowej sprawie, jako okoliczność, która spowodowała uchybienie terminu wnioskodawca wskazał na przekonanie pełnomocnika, że odbierając korespondencję w dniu 20 listopada 2013 r. w placówce pocztowej, termin do dokonania czynności procesowej upływał w dniu 27 listopada 2013 r. Jak już wyżej podkreślono, warunkiem przywrócenia terminu jest uprawdopodobnienie braku winy w jego uchybieniu, przy czym winę pojmuje się w sposób obiektywny, wymagając od strony zachowania należytej staranności. Od strony postępowania, reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika, należy zaś oczekiwać i wymagać szczególnej staranności w zakresie prowadzenia swych spraw. W tym też kontekście należy oceniać przesłankę braku winy w uchybieniu terminu przez skarżącą. Należyta staranność w prowadzeniu swych spraw wymaga, by w warunkach z jakiegokolwiek powodu niekorzystnych zachować szczególną dbałość i ostrożność, zwłaszcza w dokonywaniu istotnych czynności urzędowych. Podwyższona staranność profesjonalistów w zakresie obsługi prawnej oznacza, że przyczyną uchybienia terminu nie może być zwykły błąd czy niedopatrzenie. Zdaniem Sądu powoływana przez stronę okoliczność podania na druku awiza informacji, że termin odbioru awizowanej wcześniej przesyłki upływa w innym dniu (20 listopada 2013 r.), niż termin wynikający z przepisów ustawy (19 listopada 2013 r.) oraz okoliczność wydania stronie przesyłki po upływie przewidzianego w ustawie czternastodniowego terminu od daty pierwszego awizowania - nie świadczy o dochowaniu staranności jakiej wymaga się od podmiotu profesjonalnie świadczącego pomoc prawną. Od profesjonalnego pełnomocnika można, w ocenie Sądu, wymagać, aby samodzielnie sprawdzał terminy przewidziane w przepisach dla dokonywania czynności procesowych, a nie polegał na zapiskach pracowników poczty. Biorąc pod uwagę wskazane wyżej okoliczności, w ocenie Sądu, nie zostały spełnione wszystkie przesłanki przywrócenia terminu, o których mowa w art. 87 p.p.s.a., tzn. strona skarżąca nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. orzekł, jak w postanowieniu.