I SA/Wr 1267/17

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. O. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżąca, wezwana do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100 zł, wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych wskazując, że jest bezrobotna i nie może podjąć zatrudnienia, gdyż jej [...]-letni syn często choruje. Syn uczęszcza do przedszkola i wymaga częstej opieki lekarskiej. Strona utrzymuje się tylko ze świadczeń rodzinnych i socjalnych w N.. Obecnie uczęszcza na kurs języka niemieckiego dla zaawansowanych, który podwyższy kwalifikacje zawodowe. Wszystkie koszty, to jest za mieszkanie, media, kurs, strona pokrywa korzystając z pomocy państwa. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym tylko z synem, posiada dom, wynajmowane mieszkanie w N. i samochód we współwłasności z ojcem. Źródłem jej dochodów jest – zgodnie z oświadczeniem – "bezrobotne w N. przyznane na podstawie świadczeń socjalnych". Nie zostały podane kwoty miesięcznych dochodów, zobowiązań ani stałych wydatków. Do wniosku załączone zostały kopie dokumentów w języku niemieckim przetłumaczonych częściowo przez stronę, z których wynika, iż są to zaświadczenia lekarskie wystawione na syna skarżącej łącznie na 4 dni od [...]do [...] grudnia 2017 r. Na wezwanie do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów strona wyjaśniła, że w N. zeznania podatkowe osób samotnych i bezrobotnych są zerowe – urząd skarbowy nie wymaga takich rozliczeń. Wszystkie dane osobowe skarżącej i jej syna są poufne. Dalej skarżąca wskazała, że zasiłek dla bezrobotnych w N. jest stały i kwoty można sprawdzić online na stronach A. Opłata za przedszkole syna w kwocie 150 euro jest pokrywana przez B. Dochodzą do tego koszty utrzymania samochodu w wysokości 5.000 euro i naprawy, strona bowiem miała wypadek, a polski ubezpieczyciel nie wypłaca pełnych należności. Kolejne wydatki ponoszone są na utrzymanie domu w Polsce i na podatek od nieruchomości. Strona ponosi koszty podatku za samochód w N. w kwocie 300 euro rocznie i jego ubezpieczenia. Łącznie miesięcznie wydatkuje 750 euro i 500 euro na wyżywienie, paliwo, "verffegung" (wyraz nieczytelny) na siebie i syna. W Polsce nie uzyskuje żadnych dochodów. Z kopii niemieckich dokumentów ponownie częściowo przetłumaczonych przez skarżącą wynika, że świadczenie otrzymywane od państwa [...] wynosi miesięcznie (do maja 2018 r.) 923,76 euro. Miesięczne wydatki strony wynoszą 581 euro za mieszkanie, 30 euro prąd, 300 euro rocznie podatek za samochód. Wymieniony został też wydatek na przedszkole syna w kwocie 150 euro. W ocenie referendarza sądowego, wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawą prawną jego rozpoznania jest regulacja zawarta w art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. – dalej: p.p.s.a.). Stosownie do treści tych przepisów, prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (w części lub w całości), a więc w zakresie częściowym, należy przyznać osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przede wszystkim zaznaczyć należy, że co do zasady każdy ma obowiązek ponosić koszty swego udziału w sprawie, co zostało wyrażone w przepisie art. 199 p.p.s.a. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób będących w bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia lub środki te są tak bardzo ograniczone, iż wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Zauważyć bowiem trzeba, iż przesłanką przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym jest sytuacja, gdy opłacenie kosztów swego udziału w sprawie skutkowałoby koniecznością ograniczenia wydatków na podstawowe potrzeby socjalne, do których należy zaliczyć opłaty za mieszkanie, w tym za media, wyżywienie, środki higieny, a w przypadku skarżącej również za przedszkole syna. Przy czym powyższe przesłanki powinien wykazać sam wnioskodawca w sposób logiczny i wiarygodny, poprzez dokładne wyjaśnienie całokształtu sytuacji finansowej, majątkowej i rodzinnej, nie ograniczając się tylko i wyłącznie do tych okoliczności, które miałyby uzasadnić jego żądanie i tylko takich, które są udokumentowane. Zdaniem referendarza sądowego, udostępnione przez stronę informacje są chaotyczne i pozbawione logiki. Wynika z nich, że strona uzyskuje miesięcznie na życie ponad 900 euro, z czego opłaca mieszkanie (w sumie ponad 600 euro), podatek za samochód (średnio miesięcznie 25 euro) i przedszkole za syna 150 euro. Wynikałoby z tego, że na pozostałe niezbędne wydatki (wyżywienie, środki higieny) pozostaje jej około 120 euro. Poza tym niejednoznacznie zostało wyjaśnione, kto faktycznie ponosi opłatę za przedszkole syna – z jednej strony skarżąca podaje, iż pokrywa ją B, z drugiej natomiast wymienia te opłatę jako jeden z wydatków pokrywanych z pieniędzy uzyskiwanych z niemieckiej pomocy społecznej. Dodatkowo skarżąca deklaruje kwotę 5.000 euro na utrzymanie samochodu, przy czym nieznane są źródła pokrycia tak znacznego wydatku. W dalszej kolejności skarżąca oświadczyła, że jej łączne miesięczne koszty wynoszą 750 euro i 500 euro na wyżywienie, paliwo, itd. na siebie i syna. Wywieść stąd należałoby, że miesięczne stałe wydatki przewyższają kwotę świadczenia otrzymywanego z A o około 300 euro. Zaznaczenia wymaga, iż skarżąca została wezwana m.in. do przedłożenia szczegółowego zestawienia miesięcznie ponoszonych wydatków i wskazania źródła ich finansowania. Sposób, w jaki została udzielona odpowiedź, pozwala jedynie na poczynienie opisanych wyżej ustaleń, które prowadzą do wniosku, że strona posiada dodatkowe źródło dochodu. Poza tym bez odpowiedzi pozostało wezwanie do przedłożenia wydruków historii rachunków bankowych z ostatnich miesięcy i oświadczenia o posiadanych środkach transportu ze wskazaniem marki rocznika i wartości. Końcowo wyjaśnić trzeba, iż strona ubiega się o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie, w której wpis od skargi wynosi 100 zł. Z kolei pozostałe koszty sądowe w postępowaniu przed sądami administracyjnymi zwykle sprowadzają się do opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia wyroku w kwocie 100 zł (jeżeli skarga zostanie oddalona, gdyż w razie jej uwzględnienia Sąd sporządza uzasadnienie z urzędu) oraz do wpisu od skargi kasacyjnej wynoszącego równowartość połowy wpisu od skargi, nie mniej niż 100 zł (jeżeli strona zdecyduje wnieść ten środek zaskarżenia). Nie są to zatem wartości na tyle wygórowane, aby można było rozważyć nawet częściowe zwolnienie od ich ponoszenia w oparciu o tak udostępnione dane. Informacje udzielone przez skarżącą natomiast w żaden sposób nie pozwalają na dokonanie oceny jej możliwości w ponoszeniu kosztów sądowych w podanych wyżej kwotach. W tym stanie rzeczy, na podstawie powołanych przepisów oraz 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.