I SA/Wr 1269/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jadwiga Danuta Mróz Sędziowie: Sędzia WSA Andrzej Cisek-sprawozdawca Asesor WSA Marta Semiczek Protokolant Agnieszka Mazurek po rozpoznaniu w dniu 2 lutego 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi D.R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. dnia [...] SKO [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta W. z dnia [...] w sprawie określenia wysokości zaległości podatkowej w podatku od środków transportowych (II rata za 1997 r.) oddala skargę. Po wszczęciu i przeprowadzeniu postępowania podatkowego w sprawie określenia zaległości podatkowej w podatku od środków transportowych za II półrocze 1997 r. Prezydent Miasta W. ustalił D. R. wysokość zaległości podatkowej na kwotę [...]. oraz wysokość zaległości podatkowej na dzień wydania decyzji w kwocie [...]. Decyzji tej podatniczka nie zaskarżyła ale złożyła wniosek o umorzenie odsetek, wpłacając jednocześnie należność główną. W sprawie udzielenia ulgi podatkowej zostało przeprowadzone odrębne postępowanie. Następnie Strona złożyła wniosek o stwierdzenie nieważności postępowania administracyjnego wszczętego [...] zakończonego decyzją nr [...] z [...] w sprawie określenia wysokości zaległości w podatku od środków transportowych. Według podatniczki, skoro po dniu [...] nie obowiązuje podatek od środków transportu w zakresie samochodów osobowych, to po tej dacie nie można wszcząć już w tym zakresie postępowania podatkowego. W konsekwencji strona uważa, że po 1 stycznia 2002 r. Prezydent Miasta W. "nie może być organem podatkowym do tego podatku". Organ podatkowy l instancji nie ustosunkował się merytorycznie do zarzutów zawartych we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpatrując wniosek podatniczki zważyło, co następuje. Poza sporem w tej sprawie jest, że podatniczka nie wykonała zobowiązania podatkowego w podatku od środków transportu powstałego z mocy art. 9 i 10 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych według redakcji obowiązującej przed nowelizacją tej ustawy, która weszła w życie z dniem 1 stycznia 1998 r. - w zakresie II raty podatku za rok 1997 r. Zobowiązanie to powstaje z mocy ustawy i tylko w przypadkach wskazanych w ustawie następuje jego wygaśnięcie. Wbrew stanowisku podatniczki w sprawie tej zastosowanie miały przepisy art. 9 i 10 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych w redakcji obowiązującej przed 1.01.1998 r. przepisy Ordynacji podatkowej. Zgodnie z art. 344 Ordynacji podatkowej ustawa ta weszła w życie z 1 stycznia 1998 r. za wyjątkiem niektórych przepisów, które obowiązywały wcześniej - bo z dniem ogłoszenia Ordynacji podatkowej. Nawet wszakże do spraw wszczętych przed 1 stycznia 1998 r. ale nie rozpatrzonych przed dniem 1 stycznia 1998 r. stosuje się przepisy Ordynacji podatkowej, z wyjątkiem tylko niektórych kategorii spraw. Stosownie do przepisów Ordynacji podatkowej (a także uprzednio obowiązującej ustawy o zobowiązaniach podatkowych) sprawy podatkowe wszczyna się z urzędu lub na wniosek. W sprawie, w której złożono wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji postępowanie wszczęto z urzędu a za datę jego wszczęcia uważa się doręczenie stronie postanowienia o wszczęciu postępowania. Zobowiązanie podatkowe, którego wysokość określił organ podatkowy wygasa w przypadkach określonych w art. 59 § 1 Ordynacji podatkowej a to: - zapłaty podatku - pobrania podatku przez płatnika lub inkasenta - przedawnienia Ponieważ podatniczka nie zapłaciła podatku a w grę nie wchodzi pobranie podatku przez płatnika lub inkasenta, zobowiązanie podatkowe mogłoby wygasnąć tylko na skutek przedawnienia. Zgodnie z przepisem art. 70 § 1 Ordynacji zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat od końca roku podatkowego, w którym upłynął termin płatności podatku (za wyjątkiem zobowiązań powstałych na podstawie decyzji ustalających wysokość zobowiązania podatkowego). Zatem przedawnienie zobowiązania podatkowego w zakresie II raty podatku od środków transportu za rok 1997 nastąpić mogło z dniem [...], chyba że bieg terminu przedawnienia zostanie przerwany. Z art. 70 Ordynacji podatkowej nie wynika, by w sprawie, w której zobowiązanie podatkowe powstanie z mocy prawa bieg terminu został przerwany wskutek wszczęcia postępowania z urzędu a nawet wydania decyzji (por. wyrok NSA z 14.11.2000 r. sygn. akt III S.A. 1366/99). Przepis ten odmiennie niż Kodeks cywilny określa przyczyny przerwania biegu przedawnienia. Według Ordynacji podatkowej jedyną podstawą przerwania biegu przedawnienia jest pierwsza czynność egzekucyjna, o której podatnik został powiadomiony. Nie można się zgodzić też z podatniczką, że wszczęcie po kilku latach od powstania zobowiązania podatkowego postępowania podatkowego w celu określenia zaległości podatkowej i po wejściu w życie nowelizacji ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, znoszącej z dniem [...] podatek od samochodów osobowych, organ podatkowy jakim jest Prezydent Miasta nie jest władny do orzekania na podstawie uchylonego przepisu. _ Także w postępowaniu podatkowym obowiązuje podstawowa zasada: lex retro non agit (ustawa nie działa wstecz). Dotyczy to zarówno nowo tworzonych obowiązków podatkowych jak i znoszących obowiązków Nie można przenosić do prawa podatkowego innej zasady, stosowanej karnym, a stanowiącej, iż w przypadku gdy przestępstwo popełnione zostało w okresie, gdy ustawa przewidywała jego karalność, to gdy w czasie oczekiwania zostanie zniesiona karalność takiego czynu, to stosuje się ustawę względniejszą dla sprawcy. Niewątpliwie Prezydent Miasta W. był więc władnym do decyzji określającej wysokość zaległości podatkowej. Jest on bowiem podatkowym (art. 13 § 1 pkt 1 Ordynacji ), będącym właściwym do wydania takiej decyzji (art. 9 ust. 6 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych). W tym kontekście nie można przyjąć, by organ l instancji dopuścił się naruszenia przepisów prawa wskazanych przez podatniczkę. W odwołaniu od powyższej decyzji (aczkolwiek w rzeczywistości był wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy) zarzucono, że Kolegium w zaskarżonej decyzji skoncentrowało się na bezprzedmiotowym opisywaniu powstania obowiązku podatkowego i kwestii przedawnienia. Wskazano również, że w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji brak jest jakiejkolwiek merytorycznej argumentacji Kolegium w podstawowej kwestii – jakim było stwierdzenie nieważności decyzji wymiarowej. Zarzucono, że Wydział Finansowy Urzędu Miejskiego w W. naruszył przepisy rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 8 kwietnia 1997 r. w sprawie trybu i sposobu postępowania wierzycieli należności pieniężnych przy podejmowaniu czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych oraz zlekceważył przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wskazał, że wierzyciel zobowiązany jest do systematycznej kontroli terminowości zapłaty zobowiązań pieniężnych, a jeżeli należność nie została zapłacona w terminie ma obowiązek wysłać do zobowiązanego upomnienie bezpośrednio po upływie terminu zapłaty. Odwołujący się podniósł, iż takiego upomnienia nie otrzymał. Pierwsze działania Urząd Miasta podjął dopiero dnia [...] – czyli po upływie ponad 4 lat od terminu zapłaty podatku, przysyłając postanowienie Prezydenta Miasta W. ([...]) z [...] o wszczęciu postępowania w sprawie zaległości z tytułu podatku od środków transportu, co spowodowało, że odsetki dwukrotnie przekroczyły wysokość podatku i spowodowało trudności w udowodnieniu zapłaty należności Zarzucono, że Prezydent Miasta W. za podstawę decyzji z [...] przyjął przepisy ustawy z 26 listopada 1998 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego w latach 1999-2002. Przepisy tej ustawy nie mogą być zastosowane do sprawy podatku od samochodu osobowego za II półrocze 1997 r., ponieważ podatek ten dotyczył dochodów gminy przed 1999 r. Wskazano, że przyjęto za podstawę prawną tejże decyzji - Ordynację podatkową obowiązującą dopiero od 1 stycznia 1998 r. a od tej daty przestał obowiązywać podatek od samochodów osobowych. Dlatego też Prezydent W. nie powinien występować jako organ podatkowy w odniesieniu do podatku, który nie obowiązuje. Dalej podatniczka wskazuje, że ponieważ podatek od samochodów osobowych od 1 stycznia 1998 r. nie funkcjonuje, przyjęcie za podstawę prawną wszczęcia [...]postępowania podatkowego za II półrocze 1997 r. a następnie wydanie na tej samej podstawie prawnej decyzji nr [...] - przepisów z art. 8, 9, 11 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych powinno powodować nieważność tego postępowania. Postępowanie w sprawie podatku od samochodu osobowego [...] za II półrocze 1997 roku Urząd Miejski powinien wszcząć, jeśli stwierdził, że nie został zapłacony, najpóźniej do [...], czyli do czasu obowiązywania przepisów ustawy o podatku od samochodów osobowych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. zaskarżoną decyzją utrzymało w mocy swą wcześniejszą decyzję. Uzasadniając swe rozstrzygnięcie Kolegium wskazało, że w odniesieniu od zaległego podatku od środków transportowych obejmującego II ratę tego podatku za rok 1997 od samochodu osobowego nr rej. [...] mają zastosowanie przepisy ustawy o podatkach i opłatach lokalnych obowiązujące do 31 grudnia 1997 r. Organ podatkowy może podejmować czynności zmierzające do zapłacenia tych zaległości wraz z odsetkami za zwłokę przez podatnika do upływu pięcioletniego okresu przedawnienia, o którym mowa w artykułach 68-71 Ordynacji podatkowej. Wskazano, że zbyt późne wszczęcie przez organ podatkowy l instancji postępowania w sprawie określenia wysokości zaległości podatkowej w podatku od środków transportowych nie stanowi podstawy stwierdzenia nieważności decyzji tego organu w tej sprawie. Bezpodstawny jest zarzut podatniczki dotyczący wydania przez tut. Kolegium zaskarżonej decyzji z dnia [...] na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej, która weszła w życie z dniem 1 stycznia 1998 r. W skardze skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodek Zamiejscowy we W. powtórzono cała dotychczasową argumentacje podatniczki, przemawiającą jej zdaniem za stwierdzeniem nieważności decyzji wymiarowej. Dodatkowo wskazano, że wszczęto egzekucję administracyjną bez uprzedniego przesłania skarżącej upomnienia. Pieniądze pobrano z konta bankowego, po odliczeniu [...], które wcześniej wpłaciła. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do dyspozycji art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W sprawach tych stosuje się jedynie dotychczasowe przepisy o wpisie i innych kosztach sądowych (art. 97 § 2). Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), w tym także na decyzje wydane na podstawie norm podatkowo-prawnych. Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. b), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Zaskarżona decyzja, odmawiająca stwierdzenia nieważności, nie narusza prawa i wobec tego brak było podstaw do jej zakwestionowania. Przedmiotem oceny organów podatkowych była decyzja wymiarowa w zakresie podatku od środków transportowych za II półrocze 1997 r. Zgodnie z przepisem art. 8 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych opodatkowaniu podatkiem od środków transportowych podlegają pojazdy samochodowe, ciągniki, przyczepy, motorowery oraz wyposażone w silniki jachty, promy i łodzie, zwane dalej "środkami transportowymi". Zakres podmiotowy podatku od nieruchomości oraz sposób jego powstanie i kompetencje organów zostały określone w przepisie art. 9 tejże ustawy. W ustępie 1 wskazano zakres podmiotowy obowiązku podatkowego stwierdzając, że obowiązek podatkowy w podatku od środków transportowych, z zastrzeżeniem ust. 2, ciąży na osobach fizycznych i osobach prawnych będących właścicielami środków transportowych. Jak właścicieli traktuje się również jednostki organizacyjne nie mające osobowości prawnej, na które środek transportowy jest zarejestrowany. W ustępie 3 uregulowana została powstania obowiązku podatkowego poprzez wskazanie, że obowiązek podatkowy, powstaje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym środek transportowy został zarejestrowany, a w przypadku nabycia środka transportowego zarejestrowanego - od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym środek transportowy został nabyty. Z kolei w ustępie 4 uregulowano wygaśnięcie wspomnianego obowiązku stanowiąc, że obowiązek podatkowy, wygasa z końcem miesiąca, w którym środek transportowy został na stałe wycofany z ruchu (wyrejestrowany) lub zbyty. Wreszcie w ust. 6 wskazano, że w sprawach podatku od środków transportowych organem podatkowym jest organ gminy, na której terenie znajduje się miejsce zamieszkania lub siedziba podatnika. W art. 11 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych uregulowano sposób płatności podatku od środków transportowych. Zgodnie z ustępem 1 powoływanego przepisu podatek od środków transportowych, z zastrzeżeniem ust. 2, jest płatny w dwóch równych ratach, w terminie do dnia 15 lutego i do dnia 15 września każdego roku. W ustępie 4 wskazano, że osoby i jednostki, o których mowa w art. 9 ust. 1, uiszczają podatek od środków transportowych - bez wezwania - na rachunek budżetu gminy, o której mowa w art. 9 ust. 6. Kwestionowana decyzja sprawie określenia D.R. zaległości w podatku od środków transportowych z dnia [...] jest zgodna z przytaczanymi przepisami ustawy o podatkach i opłatach lokalnych i zasadnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. odmówiło stwierdzenia nieważności powyższej decyzji organu I instancji, albowiem kwestionowana decyzja nie została dotknięta żadną z wad określonych w przepisie art. 247 Ordynacji podatkowej, które mogłyby uzasadniać stwierdzenie jej nieważności. Sąd w szczególności nie podziela zarzutu strony skarżącej, jakoby wadliwie zastosowano przy rozstrzyganiu przedmiotowej sprawy przepisy Ordynacji podatkowej. Jak bowiem słusznie wskazało Kolegium, zgodnie z art. 344 Ordynacji podatkowej ustawa ta weszła w życie z 1 stycznia 1998 r. za wyjątkiem niektórych przepisów, które obowiązywały wcześniej - bo z dniem ogłoszenia Ordynacji podatkowej. Nawet wszakże do spraw wszczętych przed 1 stycznia 1998 r. ale nie rozpatrzonych przed dniem 1 stycznia 1998 r. stosuje się przepisy Ordynacji podatkowej, z wyjątkiem tylko niektórych kategorii spraw. Zniesienie w 1998 r. obowiązku podatkowego w zakresie podatku od środków transportowych w odniesieniu do samochodów osobowych nie czyniło bezprzedmiotowym wydanie decyzji określającej zaległość w tymże podatku. Zgodnie z art. 9 ust. 3 powoływanej ustawy uregulowana została powstania obowiązku podatkowego poprzez wskazanie, że obowiązek podatkowy, powstaje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym środek transportowy został zarejestrowany, a w przypadku nabycia środka transportowego zarejestrowanego - od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym środek transportowy został nabyty. Podatniczka nie kwestionowała, że w 1997 r. była właścicielką przedmiotowego samochodu osobowego a tym samym zgodnie z art. 8 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych była obowiązana do uiszczenia wspomnianego podatku. Wydanie decyzji określającej zaległość podatkową w podatku od środków transportowych po upływie czterech lat od jego powstania może i naganne ze społecznego punktu widzenia, było jednak dopuszczalne w świetle obowiązującego prawa. Organ podatkowy mógł bowiem określić zaległość podatkową tak długo, jak długo nie doszło do przedawnienia zobowiązania podatkowego. Zgodnie z przepisem art. 70 § 1 Ordynacji zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat od końca roku podatkowego, w którym upłynął termin płatności podatku (za wyjątkiem zobowiązań powstałych na podstawie decyzji ustalających wysokość zobowiązania podatkowego). Zatem przedawnienie zobowiązania podatkowego w zakresie II raty podatku od środków transportu za rok 1997 nastąpić mogło z dniem 31 grudnia 2002 r., chyba że bieg terminu przedawnienia zostanie przerwany. Sąd nie może odnieść się do prawidłowości postępowania egzekucyjnego, zmierzającego do wyegzekwowania zaległości podatkowej, gdyż było ono przedmiotem zupełnie innego postępowania, pozostającego poza kontrolą sądu w toku rozpoznawanej sprawy. W konkluzji – Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa przy wydawaniu kwestionowanych decyzji i wobec tego, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił